Кіріспе

Ресейлік логик және математик Мұса Ильич Шейнфинкель (Моисей Эльевич Шейнфинкель; – ) логик және математик, комбинаторлық логиканы ойлап табуымен белгілі.

Өмір

Мозес Шонфинкель Ресей империясының Екатеринослав қаласында (қазіргі Днепр, Украина) дүниеге келген. Мұса Шонфинкель еврей отбасында туған. Оның әкесі Ілия Гиршевич Шёнфинкель, бірінші гильдияның саудагері, азық-түлік саудасымен айналысқан, ал анасы Мария “Маша” Герцовна Шёнфинкель (қыз фамилиясы Лурь) белгілі Лурь отбасынан шыққан. Мұсаның Дебора, Натан, Исраил және Григорий есімді туыстары болған. Шонфинкель Одессаның Новороссийск университетінде математиканы Самуил Осипович Шатуновскийдің (1859–1929) басшылығымен оқыды, ол геометрия және математика негіздері саласында жұмыс істеген. 1914-1924 жылдары Шёнфинкель Германияның Геттинген университетінде Дэвид Гилберт тобының мүшесі болды. 7 желтоқсан 1920 жылы ол топқа «Логика элементтері» («Elemente der Logik») тақырыбында баяндама жасады, онда комбинаторлық логиканың тұжырымдамасын ұсынды. Кейіннен Гилберт тобының мүшесі Генрих Бехман мәтінді қайта қарап, 1924 жылы жариялады. 1928 жылы Шонфинкель Пауль Бернайс дайындаған шешім проблемасының (Entscheidungsproblem) ерекше жағдайлары туралы тағы бір мақала жариялады. Геттингеннен кеткеннен кейін Шёнфинкель Мәскеуге оралды. 1927 жылға қарай ол психикалық ауруға шалдыққандығы және санаторияда емделіп жатқандығы хабарланды. Оның соңғы өмірі кедейлікте өтті, ол Мәскеуде қайтыс болды. Оның қағаздары көршілерімен жылыну үшін жағылыпты.

Жұмыс

Шёнфинкель байланған айнымалыларды қолданудан аулақ болатын формальді жүйені жасады. Оның жүйесі негізінен B, C, I, K, S комбинаторларына және ол U деп атаған, жалпы кванталған NAND функциясының комбинаторына негізделген комбинаторлық логикаға эквивалент болды. Шёнфинкель жүйені тек K, S және U-ға дейін қысқартуға болатынын мәлімдеді (бір әріптесі U кез келген өрнектің соңына жылжытылуы мүмкін екенін, демек, әрқашан нақты жазылмауы мүмкін екенін айтты) және осы жүйенің нұсқасы предикат логикасымен бірдей қуатқа ие екенін дәлелдеді. Оның еңбегінде екі немесе одан көп аргументтері бар функциялар бір аргументті қабылдайтын функциялармен алмастырылатыны көрсетілді. Бұл алмастыру механизмі комбинаторлық логика мен лямбда-есептеудегі жұмысты жеңілдетеді және кейіннен Хаскелл Карридің құрметіне Currying деп аталды. Карри бұл тұжырымды Шёнфинкельге жатқызса да, Фреге оны бұрын қолданған (бұл Стиглер заңының мысалы). Шёнфинкельдің жарияланған барлық еңбектері тек екі мақаладан тұрады: оның 1924 жылғы «Математикалық логиканың құрылыс блоктары туралы» және 1927 жылы жазылған, 1928 жылы жарияланған, Пол Бернейспен бірлесіп жазылған 31 беттік «Математикалық логиканың шешімділік мәселесі туралы» («Zum Entscheidungsproblem der mathematischen Logik») мақаласы.