Кіріспе

Трэнь Минь Тьи (1920 – 3 мамыр 1955) – Бірінші Индоқытай соғысының соңында және Вьетнам соғысының басындағы вьетнамдық ұлтшыл және Цао Дай әскери қайраткері.

Ерте өмір

Тьо Тьинь провинциясында дүниеге келіп, Цао Джай дінінде тәрбиеленді. Жапония Цао Джай жартылай әскери күштерін пайдалана бастағанда, ол жапондық Кемпейтайдың әскери офицерлер мектебінде оқытылды. 1945 жылға қарай ол Цао Джай жасағының офицері болды.

Мансап

1951 жылғы маусымда Тхэ Цзао Джай иерархиясынан бөлініп, өзімен бірге 2000 сарбазды алып, өзінің Линь Мин атты жасағын құрды, ол француз және Вьет Минь екеуімен де күресуге арналған. Тхэнің әкесі мен оның бір бауыры Линь Минде өздерінің әскери тобын құрды, кейін Вьет Минь шайқаста оларды өлтірді. Тхэнің жасақтары 1951-1953 жылдары Сайгонда болған бірнеше террористик шабуылдарға қатысқан, сол кезде кінәні коммунистерге таңды, сондай-ақ 1951 жылы Са Дэк қаласында француз генералы Шансонның өлтірілуіне де жауапты болуы мүмкін. 1954 жылы АҚШ әскери кеңесшісі Эдвард Лансдейл Тхэмен келіссөз жүргізіп, оның жасағын Нго Динь Дием мен Оңтүстік Вьетнам армиясын қолдау үшін пайдалануға келісім алды. 1955 жылғы 13 ақпанда Тхэнің әскерлері ресми түрде Оңтүстік Вьетнам армиясына қосылды, онда ол генерал шеніне ие болды. Ол Линь Мин жасағын жеңіспен Сайгонға кіргізді. Лансдейл арқылы АҚШ Тхэ және басқа Каодай топтарын қаржыландыруды жалғастырды. Бірақ Оңтүстік Вьетнам үкіметі әлсіреген кезде, көптеген жасақ басшылары Диемге ашық қарсылық білдіріп, төңкеріс жасауға тырысты. Осы кезде Тхэнің адалдығы белгісіз болды, сондай-ақ АҚШ Диемді көтерілісшілерге қарсы қолдауға ниетті ме екені де анық емес еді; кейбіреулер Тхэ Диемнің орнына лайықты үміткер болуы мүмкін деді. Алайда, Линь Мин Сайгонға қайта кіргенде, бұл Лансдейлдің соңғы сәтте Диемді қорғауға шақыруына жауап ретінде болғандай көрінді.

Өлім

1955 жылы 3 мамырда әскери джипінің жанында тұрған кезде Те басынан снайпердің атынан қаза тапты. Қылмыс ашылмады, кейбіреулер француздарды (Теді жылдар бойы өлтіруге ант берген) кінәлады, ал басқалары Оңтүстік Вьетнам үкіметін айыптайды. Тедің ұлы Тринь Минь Сон, әкесінің басына жақын жерден пистолеттен атылғанын айтады. Ол сондай-ақ, ресми БАҚ-та хабарланғандай, бір емес, екі оқ атылғанын мәлімдейді. Ұлының айтуынша, Оңтүстік Вьетнам үкіметі Теді болашақта үкіметке қарсы оппозиция құруына бөгет жасаймын деп оны өлтіруі мүмкін.