Кіріспе

Құс түрі Тас бөдене немесе жалпы тас бөдене (Alectoris graeca) – фазандар тұқымдасына жататын, Galliformes (тауықтың дене бітіміндегі құстар) отрядына жататын аңшылық құс. Ол Оңтүстік Еуропаға тән, және шығысқа жақын туысы – чукар бөденесіне (A. chukar) өте ұқсас.

Тіршілік ету ортасы

Бұл құрғақ, ашық және көбінесе төбелі жерлерде тұрақты көбейетін түр.

Өсіру

Ол сирек төселген жерде ұя салады, 5–21 жұмыртқа туады.

Диета

Тас құсқұйрығы әртүрлі тұқымдармен және кейбір жәндіктермен қоректенеді.

Сипаттама

Тас бөдене - дөңгелек денелі, ашық қоңыр арқасы, сұр кеудесі және сары құрсағы бар құс. Беті ақ, ал мойнында қара жолақ бар. Қанаттары қызыл жолақты, аяқтары қызыл. Қорқытқанда, ұшудың орнына қашуға бейім, бірақ қажет болған жағдайда, дөңгелек қанаттарымен қысқа қашықтыққа ұшады. Чукар бөденесіне өте ұқсас, бірақ арқасы сұр, ал мойнының алдыңғы бөлігі сары емес, ақ. Нақты көрінетін қара жолақ осы түрді қызыл аяқты бөденеден ерекшелендіреді. Әні дауысты, "га-га-га-га чакера чакера чакера" деп естіледі. Бұл түрдің атауында шатасу туындайды, себебі ағылшын тілінде "тас бөденесі" деп аталатын түрдің атауы басқа тілдерден ағылшын тіліне сөзбе-сөз "тас құсы" деп аударылады. Мысалы, голланд тілінде rotspatrijs, неміс тілінде Felsenhenne, француз тілінде poulette de roche – барлығы "тас құсы" дегеннің сөзбе-сөз аудармасы. Кейбір тілдерде Alectoris түрлерінің атауы "тас құсы" деп аударылатындықтан, жағдай одан әрі усложняется. Голланд тілінде steenpatrijs, неміс тілінде Steinhuhn; ал қызыл аяқты бөдене (A. rufa) голланд тілінде rode steenpatrijs деп аталады. Атап айтқанда, АҚШ-та "тас бөденесі" атауы Alectoris түрлері мен будандарының әртүрлілері үшін қолданылғандықтан, мәселе одан да күрделенеді. Спорттық құстар, құс қоралары және ет үшін халықаралық сауда осы жалпы және ғылыми атауларды дұрыс қолданбауға әкелді.

Қорғау

Бұл түрдің ареалының кейбір бөліктерінде орта тұру жағдайларының жоғалуы және артық аулау салдарынан саны азайып барады. Жалпы, популяциялар тұрақты болғанымен, Сицилиядағы популяцияның жағдайы күмәнді болуы мүмкін және оған міндетті түрде назар аудару керек (Randi 2006).