Кіріспе

Неміс опера әншісі

Элизабет Ретберг (Ли́збет Зеттлер; 22 қыркүйек 1894 – 6 маусым 1976) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен 1940 жылдардың басына дейін өнер талған неміс опералық спинто сопрано әншісі. 1919 жылы Рихард Штраус оған Дрезден операсындағы "Көлеңкесіз әйел" операсындағы императрица рөлін бергеннен кейін, ол Нью-Йорктегі Метрополитен операсы мен Миландың Ла Скаласында Вердидің "Аидасын" орындады, және тағы басқа да театрларда өнер көрсетті. Ол Дрезденге жиі қайтып келді, соның ішінде әлемдік премьерасында "Мысырлық Елена" операсының бас рөлін сомдады.

Алғашқы жылдар

Лисбет Сеттлер Шварценберг қаласында дүниеге келген. Әкесі мұғалім болғандықтан, оның алғашқы музыкалық білімін осы ол берді. Ол өзінің опералық дебютін 16 маусым күні 1915 жылы Дрезденде Рихард Таубермен бірге Иоганн Штраустың "Жыртқыш барон" ("Der Zigeunerbaron") опереттасында Арсена рөлінде жасады. 1916 жылы ол Моцарттың "Фигаро" графесі, Вагнердің "Нюрнберг шебер әншілері" ("Die Meistersinger von Nürnberg") операсындағы Ева сияқты басты рөлдерді орындады. 1919 жылы Рихард Штраус оған өзінің "Көлеңкесі жоқ әйел" ("Die Frau ohne Schatten") операсындағы императрица рөлін тапсырды, ол осы рөлде осыншалықты сәтті болды, Штраус оны Вена мемлекеттік операсына шақыруды қалады. Ол халықаралық деңгейде танылып, Еуропаның ірі опера театрларында өнер көрсетті. Ол АҚШ-қа көшіп, 20 маусым бойы Метрополитен операсында 30 рөлді орындады. Оның төрт Мет ашылу кеші (Вагнердің "Валькириясы", Моцарттың "Фигаро" және екі рет "Аида") оны Лисия Албанеземен бірге Мет ашылу кештерінде ең көп сахна алған сопрано ретінде теңестіреді. Ол сондай-ақ Лондонның Корольдік опера театрында 1925 жылы және 1934-1939 жылдары ән шырқады. 1942 жылы ол сахнадан зейнеткерлікке шықты.

Жеке өмір

Ретберг алғашқыда Эрнст Альберт Дорманға тұрмысқа шықты. 1956 жылы ол Ресейде туған, Метрополитен Операсының компримарио әншісі Джордж Чехановскийге үйленді. Оның өнерінің ең танымал жазбаларына толық опералардағы рөлдерінің тікелей Метрополитен Операсы жазбалары кіреді, оның ішінде «Фигароның үйлену тойы», Вердидің «Саймон Бокканегра» және «Отелло», Вагнердің «Лоэнгрин» опералары бар. Оның әндер дискографиясына қатысты, ол 1930-шы жылдардағы Хьюго Вольф қоғамының жазу жобасына қатысты (мысалы, «Müh'voll komm' ich und beladen»). Ретберг ерекше лирикалық, бірақ назарлы, бірден өте нәзік және терең дауысқа ие болды. Ол мансабының кейінгі кезеңінде Лоэнгринде Лауриц Мелхиормен, Отеллода Джованни Мартинелли мен Лоуренс Тибетпен, ал Саймон Бокканеграда тағы да Мартинелли мен Тибетпен бірге тікелей жазбаларда ойнады. Вердидің «Иль-троваторе» операсында Мартинелли мен Ричард Бонеллиге қарсы оның Леонорасының тек бірнеше бөлімдері ғана сақталған. Оның ең әйгілі рөлі – Аиданың толық жазбалары болмаса да, ол студияда одан көптеген үзінділерді жазды. Оның Вердидің «Un Ballo in Maschera» операсынан Әмелияны орындауының тікелей концерттік жазбалары мен студиялық жазбалары оның дауысының лирикалық және драмалық мүмкіндіктерін ең жақсы көрсетеді.