Ольга Шварцкопф: 20 ғасырдың ұлы сопраносы

Кіріспе

Неміс туған опера сопраносы (1915–2006)

Ольга Мария Элизабет Фридерика Шварцкопф (9 желтоқсан 1915 – 3 тамыз 2006) – неміс туған австро-британдық лирикалық сопрано. Ол неміс романстарындағы (лидер) ең көрнекті әншілердің бірі болды және Вена опереттасымен қатар Моцарт, Вагнер және Рихард Штраустың операларын орындауымен әйгілі. Сахнадан кеткеннен кейін ол халықаралық деңгейде дауыс сабақтары берді. Ол 20 ғасырдың ең ұлы сопраноларының бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Шварцкопф 1915 жылғы 9 желтоқсанда Германияның Пруссия провинциясындағы (қазіргі Польша) Позендегі Яроцчин қаласында Фридрих Шварцкопф пен оның әйелі Элизабеттің отбасында дүниеге келді. Шварцкопф алғашқы опералық өнерін 1928 жылы Германияның Магдебург қаласында Глюктің «Орфей және Эвридика» операсының мектептегі қойылымында Эвридика рөлінде орындады. 1934 жылы Шварцкопф Берлин музыка мектебінде музыкалық білімін бастады, онда оның вокал мұғалімі Лула Миц Гмайнер оны меццо-сопрано ретінде дамытуға тырысты. Шварцкопф кейін Мария Ивогюнмен оқыды және 1938 жылы Deutsche Oper театрына қабылданды.

Ерте мансап

1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін, жергілікті мектеп директоры болған Элизабет Шварцкопфтың әкесі, мектепте нацистік партияның жиынына рұқсат бермегені үшін жаңа билік тарапынан қызметінен босатылды. Оған ешқандай жаңа оқытушылық қызметке орналасуға тыйым салынды. Фридрих Шварцкопфтың жұмыстан босатылуына дейін 17 жасар Элизабеттің Абитурды тапсырғаннан кейін медицинаны оқуы мүмкін еді, бірақ енді, тыйым салынған мектеп мұғалімінің қызы ретінде, оған университетке түсуге рұқсат берілмеді және ол Берлиндегі Музыка жоғары мектебінде музыкалық білім алуын бастады. Шварцкопф өзінің кәсіби дебютін 1938 жылдың 15 сәуірінде Берлиндегі Deutsche Oper (кейін Deutsches Opernhaus деп аталды) театрында Рихард Вагнердің «Парсифаль» операсының екінші әрекетіндегі Екінші гүл қызы (бірінші топ) рөлінде орындады. 1940 жылы Шварцкопфқа Германия опера театрымен толық келісімшарт жасалды, оның шарты бойынша ол нацистік партияға қосылуға тиіс болды. 1982 жылы австриялық тарихшы Оливер Раткольбтың диссертациясында осы мәселе көтерілгеннен бері Шварцкопфтың нацистік партиямен байланысы туралы мәселе БАҚ және әдебиетте көп рет талқыланды. Шварцкопфтың соғыстан кейінгі жылдары ғана емес, сонымен қатар 1980 және 1990 жылдардағы жаңа ақпараттарға қарсы тұрып, NSDAP-ге мүшелігі туралы қайшылықты мәлімдемелер жасағаны сынға ілікті (Мүшелік нөмірі 7,548,960). Бастапқыда ол мүше екенін жоққа шығарды, кейін түрлі түсіндірмелермен қорғады. Мысалы, ол партияға әкесінің талабы бойынша ғана қосылғанын айтты, өйткені ол бұрын мектепте нацистік бағдарламаға тыйым салғаннан кейін мектеп директоры қызметінен айырылған еді. Басылымдарда соғыс кезінде нацистік партия конференциялары алдында және Вафен-СС бөлімшелері үшін оның музыкалық өнерлері талқыланды. 1942 жылы ол Вена мемлекеттік операсында ән салуға шақырылды, онда ол Моцарттың «Серайльдегі ұрлау» операсындағы Констанце, Пуччинидің «Богема» операсындағы Музетта және кейін Виолетта (Вердидің «Травиата» операсы) рөлдерін орындады. Шварцкопф Рейхтің пропаганда министрі Жозеф Геббельстің бес көркем фильмінде түсті, онда ол актерлік шеберлік танытып, ән шырқады және фортепианода ойнады. Оның американдық опералық дебюті 1955 жылдың 20 қыркүйегінде Сан-Франциско операсында Маршаллин рөлінде болды, ал Метрополитен операсындағы дебюті 1964 жылдың 13 қазанында, сонымен қатар Маршаллин рөлінде болды. 1946 жылдың наурыз айында Шварцкопфты ықпалды британдық классикалық музыка продюсері және Philharmonia Orchestra оркестрінің негізін қалаушы Уолтер Легге тыңдауға шақырды. Легге одан Хьюго Вольфтың «Wer rief dich denn?» әнін орындауын сұрады және әсерленгеннен кейін EMI компаниясымен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды. Олар тығыз серіктестікке кірісті, ал Легге кейіннен Шварцкопфтың менеджері және серігі болды. Олар 1953 жылдың 19 қазанында Суррейдегі Эпсом қаласында үйленді, соның арқасында Шварцкопф неке арқылы британ азаматтығын алды. Шварцкопф өзінің мансабының соңына дейін әншілердің концерттері мен опералық қойылымдар арасында уақытын бөліп отырды. 1958 жылы BBC-дің Desert Island Discs бағдарламасына өзінің сүйікті сегіз жазбасын таңдауға шақырылғанда, Шварцкопф өзінің жеті жазбасын және сегізіншісін Караянның Розенкавальер прелюдиясын дирижерлік еткенін таңдады, өйткені олар оның жұмыс істеген адамдары туралы жағымды естеліктерді оятты. 1960 жылдары Шварцкопф операдағы бес рөлге толығымен назар аударды: Дон Джованнидегі Донна Эльвира, Фигароның үйлену тойындағы графша Алмавива, Così fan tutte-дегі Фиордилиги, Штраустың «Каприччо» операсындағы графша Мадлен және Маршаллин. Ол Вердидің «Фальстаф» операсындағы Алиса Форд рөлінде де жақсы қабылданды. Алайда, EMI лейблінде ол Франц Легардың «Шат жесір» және Иоганн Штраус II-нің «Цыган бароны» сияқты бірнеше «шампан операты» жазды. Шварцкопфтың соңғы опералық қойылымы 1971 жылдың 31 желтоқсанында Брюссельдегі Ла Монне театрында Маршаллин рөлінде болды. Келесі бірнеше жыл бойы ол өзін тек әншілердің концерттеріне арнады. 1979 жылдың 17 наурызында Уолтер Легге қатты жүрек соғысынан зардап шекті. Ол дәрігердің демалуға берген бұйрығын елемей, екі күннен кейін Цюрихте Шварцкопфтың соңғы концертіне қатысты. Үш күннен кейін ол қайтыс болды.

In 1933, shortly after the Nazis came to power, Elisabeth Schwarzkopf's father, a local school headmaster, was dismissed from his position by the new ruling authorities for having refused to allow a Nazi party meeting at his school. He was also banned from taking any new teaching post. Until Friedrich Schwarzkopf's dismissal, the probability was that the 17 year old Elisabeth would have studied medicine after passing her Abitur; but now, as the daughter of a banned school teacher, she was not allowed to enter university and she commenced music studies at the Berlin Hochschule für Musik. Schwarzkopf made her professional debut at the Deutsche Oper Berlin (then called Deutsches Opernhaus) on 15 April 1938, as the Second Flower Maiden (First Group) in act 2 of Richard Wagner's Parsifal. In 1940 Schwarzkopf was awarded a full contract with the Deutsches Opernhaus, a condition of which was that she had to join the Nazi party. Since the theme was brought up in the dissertation of the Austrian historian Oliver Rathkolb in 1982, the question of Schwarzkopf's relationship with the Nazi Party has been discussed repeatedly in the media and in literature. There was criticism that Schwarzkopf, not only in the years immediately after the war but also in confrontation with revelations made in the 1980s and 1990s made contradictory statements, including in regard to her membership in the NSDAP (Member No. 7,548,960). At first, she denied this and then with varying explanations defended it. In one version, for example, she claimed that she joined the party only at the insistence of her father who, himself, had earlier lost his position as school principal after forbidding a Nazi program in the school. Further publications discussed her musical performances during the war before Nazi party conferences and for units of the Waffen SS. In 1942, she was invited to sing with the Vienna State Opera, where her roles included Konstanze in Mozart's Die Entführung aus dem Serail, Musetta and later Mimì in Puccini's La bohème and Violetta in Verdi's La traviata. Schwarzkopf starred in five feature films for Reich Minister of Propaganda Joseph Goebbels, in which she acted, sang and played the piano. her American opera debut was with the San Francisco Opera on 20 September 1955 as the Marschallin, and her debut at the Metropolitan Opera on 13 October 1964, also as the Marschallin. In March 1946, Schwarzkopf was invited to audition for Walter Legge, an influential British classical record producer and a founder of the Philharmonia Orchestra. Legge asked her to sing Hugo Wolf's lied Wer rief dich denn? and, impressed, signed her to an exclusive contract with EMI. They began a close partnership and Legge subsequently became Schwarzkopf's manager and companion. They were married on 19 October 1953 in Epsom, Surrey; Schwarzkopf thus acquired British citizenship by marriage. Schwarzkopf would divide her time between lieder recitals and opera performances for the rest of her career. When invited in 1958 to select her eight favourite records on the BBC's Desert Island Discs, Schwarzkopf chose seven of her own recordings, and an eighth of Karajan conducting the Rosenkavalier prelude, as they evoked fond memories of the people she had worked with. In the 1960s, Schwarzkopf concentrated nearly exclusively on five operatic roles: Donna Elvira in Don Giovanni, Countess Almaviva in The Marriage of Figaro, Fiordiligi in Così fan tutte, Countess Madeleine in Strauss's Capriccio, and the Marschallin. She was also well received as Alice Ford in Verdi's Falstaff. However, on the EMI label she made several "champagne operetta" recordings like Franz Lehár's The Merry Widow and Johann Strauss II's The Gypsy Baron. Schwarzkopf's last operatic performance was as the Marschallin on 31 December 1971, in the theatre of La Monnaie in Brussels. For the next several years, she devoted herself exclusively to lieder recitals. On 17 March 1979, Walter Legge suffered a severe heart attack. He disregarded doctor's orders to rest and attended Schwarzkopf's final recital two days later in Zurich. Three days later, he died.

Зейнеткерлік және өлім

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін (күйеуінің қайтыс болғаннан кейін дерлік бірден) Шварцкопф әлемнің түкпір-түкпірінде сабақ берді және шеберлік кластарын өткізді, әсіресе Нью-Йорктегі Джульярд мектебінде. Көп жылдар бойы Швейцарияда тұрғаннан кейін ол Австрияда тұруға көшті. 1976 жылы Кембридж университеті оған музыка докторы дәрежесін берді, ал 1992 жылы Британ империясы орденінің Дама Командоры (DBE) атағымен марапатталды. Шварцкопф 2006 жылдың 2-3 тамызына қараған түні Австрияның Воралберг аймағындағы Шрунс қаласындағы үйінде 90 жасында ұйықтағанда қайтыс болды. Оның күлі және Уолтер Легге күлі 1982 жылдан 2003 жылға дейін ол тұрған Цюрихке жақын Зумикон қаласындағы ата-анасының қабіріне қойылды.

Мұра

Оның дискографиясы мазмұны жағынан да, көлемі жағынан да зор, және Моцарт пен Рихард Штраустың опералық рөлдеріндегі шеберлігімен, Штраустың "Соңғы төрт әнінің" екі коммерциялық жазбасымен, сондай-ақ лидерлердің, әсіресе Вольфтің жазбаларымен ерекшеленеді. Шварцкопфты көбінесе ХХ ғасырдың ең ұлы неміс лирикалық сопраносы деп есептейді, ал даусы "суреттеп айтуға келмейтіндей әдемі" болғандықтан, ол барлық уақыттағы ең көрнекті Моцарт орындаушыларының бірі саналады. "Опера әншілерінің Гров кітабында" Шварцкопф туралы былай делінеді: "Ол [Нацистік партияға] мүше екенін кәсіби қажеттілік деп түсіндіргенімен, оның беделі партияға белсенді қатысқан адам ретінде сақталды."

Цитаталар

(Питер Селларс туралы сұрағаннан кейін) "Менің үйімде есімдерін естігім келмейтін адамдар бар. Менің қатымымда сол есімді айтпаңыз. Мен оның не істегенін көрдім, ол қылмысқа татылады. Күйеуімнің айтуынша, әзірге ешкім Лувр мұражайына барып, Мона Лизаға граффити жазуға батыл бармады, бірақ кейбір опера режиссерлері шедеврлерді бүлдіріп жатыр". – Newsweek сұхбаты, 15 қазан 1990.
"Қазіргі композиторлардың көпшілігі адамның тамағының қалай жұмыс істейтінін білмейді. Индиана штатының Блумингтон қаласында маған төрт арфа мен дауысқа арналған төрт ширек тонды музыканы тыңдауға шақырды. Мен ауырып, сыртқа шығуға мәжбүр болдым". – Newsweek сұхбаты, 15 қазан 1990.
(1995 жылы сұрағанда, егер ол жас болса, 90-шы жылдардың мәдени ахуалында ән сала ма?) "Бұл енді бір түрі адалсыздық. Мен ешкімге қызғанышпен қараймын. Біздің кәсіби ортада адалдық жойылуда".