Шарлотта Леман: Неміс опера әншісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс лирикалық сопраносы (1888–1976)

Шарлотта "Лотте" Полин Софи Леманн (27 ақпан 1888 – 26 тамыз 1976) – халықаралық опера театрларында, концерттік сахнада және оқыту саласында табысқа жеткенімен әйгілі неміс-американдық лирикалық сопрано. Ол Рихард Штраус, Рихард Вагнер, Людвиг ван Бетховен, Пуччини, Моцарт және Массене операларындағы есімдері қалып қойған өнерлерін көрсетті. "Der Rosenkavalier" операсындағы Маршаллин, "Die Walküre" операсындағы Сиглинде және "Fidelio" операсындағы бас рөл оның ең маңызды рөлдері саналады. Өмірінің барысында Леманн опера және өнер әндерінде бес жүзге жуық жазба жасады.

Өмір және мансап

Леман Германияның Бранденбург провинциясындағы Гамбург пен Берлиннің арасында орналасқан орташа қала Перлебергте дүниеге келген. Ол Берлиндегі екі музыка мектебінде (оның отбасы көшіп келген) оқыды, бірақ бір жарым жыл ішінде Леманның дауысын 1910 жылы Гамбург операсындағы байқаудан өтіп, бастаушы келісімшартқа қол жеткізе алатын деңгейге жеткізген Матильда Малинджер (Вагнердің "Майстерзингер" операсындағы алғашқы Евасы) және "Der Rosenkavalier" операсында (оның мансабының басында София мен Октавиан рөлдерін де орындаған; ол репертуарына Маршаллинді қосып, операдағы үш басты әйел рөлін орындаған алғашқы сопрано болды). Вена мемлекеттік операсындағы Пуччинидің рөлдеріне "Тоска", "Манон Леско", "Мадам Баттерфляй", "Сур Анжелика", "Турандот", "La bohème" және "Il tabarro" фильмдеріндегі Мими рөлдері кірді. Компанияда 21 жыл жұмыс істеген Леманн елуден астам түрлі рөлдерді орындады, соның ішінде Мари/Мариетта Корнгольдтың "Ди-тоте Штут" операсында, Френталь Халевидің "Ла Джуив" операсындағы басты рөл, Амброаз Томастың "Миньон" және Жюль Массенедің "Манон", Вертердегі Шарлотта, Фаусттағы Маргарита, Евгений Онегиндегі Татьяна және "Пик королевасындағы" Лиза. 1930 жылы Леман Чикагода Вагнердің "Ди Валькуре" операсында Сиглинде рөлімен американдық дебютін жасады. Ол 1934 жылы Сиглинде ретінде Метрополитен Операсында дебют жасап, әр маусымда АҚШ-қа оралды. 1938 жылы Германия Австрияны басып алғанға дейін Леман АҚШ-қа көшіп келді. Ол 1945 жылға дейін Метрополитен Операсында және 1946 жылға дейін Сан-Франциско Операсында ән айтуды жалғастырды. Опералық жұмысынан басқа, Леманн өзінің бүкіл мансабында жиі концерттер берген белгілі әнші болды. Ол 1930-шы жылдары пианист Эрне Балогхпен бірге ән жаздырып, гастрольдерге шықты. 1937 жылы Австралияға алғашқы концерттік турнесімен басталған ол аккомпаниатор Пол Улановскиймен тығыз жұмыс істеді. Ол он төрт жылдан кейін зейнеткерлікке шыққанға дейін концерттер мен шеберлік сыныптарында оның негізгі аккомпаниаторы болды. Ол сонымен қатар кинодағы актерлік өнерге де кірісті, ол MGM-нің "Биг Сити" (1948) фильмінде Дэнни Томас анасын ойнады, онда Роберт Престон, Джордж Мерфи, Маргарет О'Брайен және Бетти Гаррет де ойнады. 1951 жылы концерттік сахнадан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Леманн Калифорниядағы Монтеситодағы Батыс музыка академиясында шеберлік сыныптарын оқытты, ол 1947 жылы құрылғанға көмектесті. Ол Нью-Йорқтың қалалық залында (Манхэттен музыка мектебінде), Чикагода, Лондонда, Венада және басқа қалаларда шеберлік сабақтары өткізді. Оның ең табысты студенттері арасында: Жаннин Альтмейер, Джудит Бекман, Грейс Бэмбри, Уильям Кокран, Мэрилин Хорн, Милдред Миллер, Норман Миттелман, Кэрол Неблетт, Уильям Олвис және Бенита Валенте бар. Жазу индустриясына қосқан үлесі үшін Леманның 1735 Vine St. мекенжайында Голливуд Даңқында жұлдызы бар. Алайда, оның есімі онда "Лотти" деп қате жазылған. Ол өте көп жазған автор, 1923 жылы прозадағы өлеңдер кітабын, 1937 жылы ағылшын тілінде мәңгілік ұшу деп жарияланған "Orplid, mein Land" романын және кейіннен Ұлыбританияда "Әннің қанаттарында" (1938) және АҚШ-та "Менің әнімдегі ортасы" ретінде шыққан естеліктер кітабын (1937) жариялады. Ол сондай-ақ әнді түсіндіру туралы "More than Singing" (1945) және опералық рөлдерді түсіндіру туралы "My Many Lives" (1948) жариялады. Кейінгі кітаптарға бес опера және Ричард Штраус кірді, ол Ұлыбританияда "Ричард Штрауспен ән айту" деп аталды, 1969 жылы екінші өлеңдер кітабы және 1971 жылы он сегіз ән циклі, негізінен бұрынғы шығармалардан алынған материалдан тұрады. Леманн белсенді суретші болды, әсіресе зейнетке шыққанда. Оның суретіне Шуберттің "Қысқы сапар" әніне арналған темперадағы жиырма төрт иллюстрация сериясы кірді. Леман 1976 жылы 88 жасында Калифорния штатының Санта-Барбара қаласында қайтыс болды. Ол Венадағы Zentralfriedhof қабірінде жерленген. Оның қабірінің тасына Ричард Штраустың: "Sie hat gesungen, daß es Sterne rührte" деген сөздері жазылған. ("Ол ән салғанда жұлдыздар қозғалды".)

Lehmann was born in Perleberg, a middle sized town about halfway between Hamburg and Berlin, in the Province of Brandenburg, Germany. She studied, unsuccessfully, at two music schools in Berlin, (where her family had moved), before finding Mathilde Mallinger (Wagner’s first Eva in Die Meistersinger) who within a year and a half developed Lehmann’s voice to the level at which she could audition for and achieve a beginner’s contract with the Hamburg Opera in 1910. and in Der Rosenkavalier (earlier in her career, she had also sung the role of Sophie and Octavian; when she finally added the Marschallin to her repertoire, she became the first soprano in history to have sung all three female lead roles in that opera). Her Puccini roles at the Vienna State Opera included the title roles in Tosca, Manon Lescaut, Madama Butterfly, Suor Angelica, Turandot, Mimi in La bohème and Giorgetta in Il tabarro. In her 21 years with the company, Lehmann sang more than fifty different roles, including Marie/Marietta in Korngold's Die tote Stadt, the title roles in La Juive by Fromental Halévy, Mignon by Ambroise Thomas, and Manon by Jules Massenet, Charlotte in Werther, Marguerite in Faust, Tatiana in Eugene Onegin and Lisa in The Queen of Spades. In 1930, Lehmann made her American debut in Chicago as Sieglinde in Wagner's Die Walküre. She returned to the United States every season thereafter making her Metropolitan Opera debut as Sieglinde in 1934. Before Germany annexed Austria in 1938, Lehmann emigrated to the United States. There, she continued to sing at the Metropolitan Opera until 1945 and the San Francisco Opera until 1946. In addition to her operatic work, Lehmann was a renowned singer of lieder, giving frequent recitals throughout her career. She recorded and toured with pianist Ernő Balogh in the 1930s. Beginning with her first recital tour to Australia in 1937, she worked closely with the accompanist Paul Ulanowsky. He remained her primary accompanist for concerts and master classes until her retirement fourteen years later. She also made a foray into film acting, playing the mother of Danny Thomas in MGM's Big City (1948), which also starred Robert Preston, George Murphy, Margaret O'Brien and Betty Garrett. After her retirement from the recital stage in 1951, Lehmann taught master classes at the Music Academy of the West in Montecito, California, which she helped found in 1947. She also gave master classes in New York City's Town Hall (for the Manhattan School of Music), Chicago, London, Vienna, and other cities. Some of her most successful students included: Jeannine Altmeyer, Judith Beckmann, Grace Bumbry, William Cochran, Marilyn Horne, Mildred Miller, Norman Mittelman, Carol Neblett, William Olvis, and Benita Valente. For her contribution to the recording industry, Lehmann has a star on the Hollywood Walk of Fame at 1735 Vine St. However, her first name is misspelled there as "Lottie." She was a prolific author, publishing a book of poems Verse in Prosa in 1923, a novel, Orplid, mein Land in 1937, which appeared in English as Eternal Flight, and a book of memoirs, Anfang und Aufstieg (1937), which later appeared as On Wings of Song in the U. K. in 1938 and as Midway in My Song in the U. S. She also published More than Singing (1945), on the interpretation of song, and My Many Lives (1948), on the interpretation of opera roles. Later books included Five Operas and Richard Strauss, known as Singing with Richard Strauss in the U. K., a second book of poems in 1969, and Eighteen Song Cycles in 1971, consisting of material drawn largely from earlier works. Lehmann was an active painter, especially in her retirement. Her painting included a series of twenty four illustrations in tempera for each song of Schubert's Winterreise. Lehmann died in 1976 at the age of 88 in Santa Barbara, California. She is interred in the Zentralfriedhof in Vienna. Her headstone is inscribed with a quote from Richard Strauss: "Sie hat gesungen, daß es Sterne rührte." ("She sang such that it moved the stars.")

Жеке өмір

1926 жылы Леманн бұрынғы австрия армиясының офицері Отто Краузеге тұрмысқа шықты. Олардың балалары болмады. 1939 жылы туберкулезден қайтыс болған Краузедің бұрынғы некесінен төрт баласы болды. Леманн қайтадан үйленбеді. Краузе қайтыс болғаннан бастап, 1976 жылы өзі қайтыс болғанға дейін Леманн, генийді, әсіресе классикалық музыканттардың генийін зерттеумен айналысқан психолог Франсис Холденмен (1899–1996) бірге тұрды. Екі әйел Санта-Барбарадағы үйлерін Хьюго Вольфтың "Gesang Weylas" атты өнер әнінде сипатталған арман аралдың атымен "Orplid" деп атады. Ол нумизматик Дороти Б. Вагемен ұзақ хат алмасып жүрді.

Мұра

Леманн Калифорния штатының Санта-Барбара қаласында Батыс музыка академиясын құруға көмектесті, онда оның есімімен аталған зал бар. Санта-Барбарадағы Калифорния университетінің кампусындағы Лотте Леманн концерт залы да оның құрметіне аталған. Ол сол жерде көптеген шеберлік сабақтарын өткізген. UCSB кітапханасының арнайы жинақтарындағы Лотте Леманн жинағында Леманнның жазбалары, құжаттары, фотосуреттері және басқа да материалдар бар. Лотте Леман туралы Гари Хиклинг жинағы деп аталатын қолжазбалар, фотосуреттер мен жазбалар жинағы Стэнфорд университетінің дыбыс жазбалары архивінде сақталады. Леманның жеке жазбаларының көп бөлігі Миллер Николс кітапханасының Мюрр дыбыс мұрағатында, Миссури университетінде (Канзас-Сити) сақталған. Леманның досы Герта Шух өзінің үлкен жинағын (қазір 18 қорапта) – Леманның жазбаларын, хаттарын, фотосуреттерін және басқаларын Венадағы Австрия театр мұражайына (Österreichisches Theatermuseum, Wien) сыйлады. 1995 жылы Лотте Леманн қоры құрылды, оның мақсаты Лотте Леманнның мұрасын сақтау және оның өнерін мүмкіндігінше көп адамға жеткізу болды. 2011 жылы қорының қызметі тоқтатылды. 2011 жылы Лотте Леманн лигасы оның құрметіне арналған веб-сайт жасады. Оның туған қаласы Перлебергте 2009 жылы Лотте Леманн Академиясы ашылды. Неміс репертуарына маманданғысы келетін жас опера әншілері үшін жазғы бағдарлама ұсынатын академияның профессорлық құрамында Леманннің бұрынғы студенттері Каран Армстронг пен Томас Мозер де бар.

Құрметтер

1926 жылы Леманн Kammersängerin атағын алды (монархия құлағаннан кейін бұл атақты алған алғашқы әнші). 1928 жылы Леман Вена мемлекеттік операсының құрметті мүшесі болды. Швеция королі оған 1929 жылғы ақпан айында «Фиделио» операсын орындағаннан кейін Literis et Artibus алтын медалін табыс етті. Франция оған 1931 жылы «Легион шарапаты» орденін (Offizier der Ehrenlegion) берді. 1962 жылы Леман Вена қаласының құрмет сақинасын (Ehrenring der Stadt Wien) иеленді. Германиядан Леман 1964 жылғы 8 ақпанда «Großes Deutsches Verdienstkreuz» орденімен марапатталды. 1969 жылы Зальцбург Леманға «Зальцбург қаласының үлкен күміс медалін» табыс етті.