Кіріспе

Неміс меццо-сопраносы (1928–2021)

Криста Людвиг (16 наурыз 1928 – 24 сәуір 2021) – неміс меццо-сопраносы, кейде драмалық сопрано, опера, лирика, оратория және массалар, құмарлықтар мен симфониялық әдебиеттегі соло сияқты маңызды діни туындыларды орындауымен ерекшеленді. Оның сахналық мансабы 1940-шы жылдардың соңынан 1990-шы жылдардың басына дейін, шамамен жарты ғасырға созылды. Ол көптеген халықаралық опера театрларында және фестивальдерде өнер көрсетті, соның ішінде 1955 жылдан 1994 жылға дейін Вена мемлекеттік операсында және Метрополитен операсында көптеген рөлдерде ән шырқады. Ол Моцарттың "Дорабелла", Бетховеннің "Фиделиодағы" Леонора, Вагнердің "Кундри" және Рихард Штраустың "Розенкавальеріндегі" Октавиан мен Маршаллина рөлдерімен есте қалады.

Ерте өмір және білім

Людвиг Берлинде музыкалық отбасында дүниеге келген. Әкесі, Антон Людвиг, әншілік мансабын баритон ретінде бастап, кейін тенор репертуарына ауысқан, сонымен қатар опера әкімшісі болған. Людвиг Ахен қаласында өскен, оның алғашқы дауыс сабақтарын анасы берген. Сегіз жасында Моцарттың «Солғай флейта» операсынан «Түн патшайымы» ариясын орындады. Жазба Deutsche Grammophon компаниясымен жасалған, ал Amadeo және кейін Orfeo компаниялары оны CD-де қайта шығарды. 1959 жылы ол алғаш рет АҚШ-та Чикаго лирикалық операсында Моцарттың «Così fan tutte» операсында Дорабелла рөлінде өнер көрсетті. Сол жылы ол Нью-Йорктегі Метрополитен операсында (Met) Эрих Лайнсдорфтың дирижерлігімен «Фигароның үйлену тойы» операсында Керубино рөлінде өнер көрсетті. Луи Бьянколли World Telegram and Sun газетіне жазған рецензиясында: «Ол кейіннен Met театрында 15 рөлде 121 қойылымда ән шырқады, ол тез арада көрермендердің сүйікті әртісіне айналды». Оның келесі рөлі, тағы да ер адам киімінде, Штраустың «Der Rosenkavalier» операсындағы Октавиан рөлі болды, оны тікелей эфирде Лайнсдорф дирижерлік етті, Лиза Делла Каса Маршаллин, Элизабет Сёдерстром Софи және Оскар Цервенка Met сахнасындағы Ochs рөлінде дебют жасады. Оның репертуарына Рихард Штраустың «Дайердің әйелі» (Die Frau ohne Schatten) операсының Met-тегі алғашқы қойылымдары, содан кейін (1969 жылы) «Розенкавальерде» Маршаллин, «Электрада» Клитемнестра, Вагнердің «Лоэнгрин» операсында Ортруд, «Тристан мен Изольдада» Бранге, «Рейн алтыны» мен «Валькирияда» Фрика, «Готтердәммерунгта» Валтрауте, «Парсифалда» Кундри, Бетховеннің «Фиделио» операсының атау рөлі, Берлиоздың «Трояндықтарда» Дидона, Массненің «Вертерінде» Шарлотта және Вердидің «Аида» операсында Амнерис рөлдері де кірді. Ол Шуберт, Шуман, Брамс, Вольф, Малер және Штраустың шығармаларымен қоса оркестрлермен солист ретінде өнер көрсетті. Ол Шуберттің «Қысқы саяхат» (Winterreise) шығармасын жазып, орындаған аз қалған әйелдердің бірі болды, сондай-ақ сол жылы Леонтин Прайс, Николай Гедда, Жерар Сузай және күйеуі Уолтер Берримен бірге Караджанның Ми минорындағы мессасының үшінші жазбасын жасады. 1965 жылы ол Карл Рихтердің дирижерлігімен Бахтың Рождестволық ораториясын Гундула Яновиц, Фриц Вундерлих және Франц Красспен бірге жазды. 1967 жылы ол Бернштейнмен бірге Малердің екінші симфониясын орындады. Оның соңғы опералық өнері 1994 жылғы желтоқсанда Вена мемлекеттік операсында «Электра» операсында Клитемнестра рөлінде болды. 1999 жылы Регина Домераскидің «Менің өз дауысымда» атты ағылшын тіліндегі естелігі жарық көрді. Оның екінші естелігі, «Leicht muss man sein»: Erinnerungen an die Zukunft («Жеңіл болу керек»: болашаққа арналған естеліктер»), Эрна Куэста мен Франц Зоглауэрмен сұхбаттасу негізінде 2018 жылы жарық көрді. Людвиг 2021 жылдың сәуір айында 93 жасында Австрияның Клостернеубург қаласында дүние салды.