Кіріспе
Ежелгі Месопотамия діндерінің әртүрлі құдайларына қолданылған атақ – Bêl ('/b//eɪ//l/; бастапқысы) – Акад, Ассирия және Вавилонияның Месопотамия діндеріндегі әртүрлі құдайларға қолданылған «әмір», «бастық» немесе «ие» деген мағынаны білдіретін атау. Әйелдік түрі – аккад тілінде Белит («ханым», «иесі»). Бел грек тілінде Белос, ал латын тілінде Белус деп жазылады. Белит грек тілінде Beltis (Βελτις) түрінде кездеседі. Тілдік тұрғыдан алғанда, Бел – солтүстік-батыс семит тіліндегі Баал сөзімен мағынасы бірдей, шығыс семит тіліндегі сөздің бір түрі. Бел әсіресе Вавилон құдайы Мардукқа қатысты ассириялық және нео-вавилондық жеке есімдерде немесе Месопотамия контекстіндегі жазуларда қолданылған. Сол сияқты, Белит көбінесе Мардуктың әйелі Сарпанитті білдіреді. Мардуктың анасы, шумерлік құдай, шумер тілінде көбінесе Нинхурсаг, Дамкина және Нимма деп аталатын, аккад тілінде көбінесе Белит или («Құдайлардың ханымы») деп аталған. Кейде «Ие» деп аталатын басқа құдайлар да Бел Мардукпен толық немесе ішінара байланыстырылған. Пальмираның Малак бел құдайы – Белдің хабаршысы ретінде белгілі, бірақ Бел/Мардуктан бөлек құдай ретінде сақталған. Сол сияқты, Санхуниатонның Пераяда Кронос/Элден туған деп айтқан Зевс Белусы Мардук болуы екіталай. Акад тілінің алғашқы аудармашылары шумер тіліндегі Энлил құдайының идеограммасы аккад тілінде Бел деп оқылуы керек деп ойлаған. Қазіргі зерттеулер бұл пікірді дұрыс емес деп санайды, бірақ Бел ескі аудармалар мен талқылауларда Энлильге сілтеме жасау үшін қолданылады. Мандей космологиясында Юпитердің атауы Бил (ࡁࡉࡋ) деп аталады, ол Бел атауынан туындаған.
Bêl ('/b//eɪ//l/; from ) is a title signifying 'lord' or 'master' applied to various gods in the Mesopotamian religion of Akkad, Assyria, and Babylonia. The feminine form is Bêlit ('Lady, Mistress') in Akkadian. Bel is represented in Greek as Belos and in Latin as Belus. Belit appears in Greek form as Beltis (Βελτις). Linguistically, Bel is an East Semitic form cognate with the Northwest Semitic Baal with the same meaning. Bel was especially used for the Babylonian god Marduk in Assyrian and neo Babylonian personal names or mentioned in inscriptions in a Mesopotamian context. Similarly, Bêlit mostly refers to Marduk's spouse Sarpanit. Marduk's mother, the Sumerian goddess often referred to in the Sumerian language as Ninhursag, Damkina, and Ninmah, was often known as Belit ili ('Lady of the Gods') in Akkadian. Other gods called "Lord" were sometimes identified totally or in part with Bel Marduk. The god Malak bel of Palmyra is an example, attested as a messenger of Bel but existing as a deity separate to Bel/Marduk. Similarly, Zeus Belus mentioned by Sanchuniathon as born to Cronus/El in Peraea is unlikely to be Marduk. Early translators of Akkadian believed that the ideogram for the god called Enlil in Sumerian was to be read as Bel in Akkadian. Current scholarship holds this as incorrect, but Bel is used in referring to Enlil in older translations and discussions. In Mandaean cosmology, the name for Jupiter is Bil (ࡁࡉࡋ), which is derived from the name Bel.
Пальмирадағы Бел, Сирия
Бел деген құдай Геллен дәуірінен бұрын Сирияның Пальмира қаласында Аглибол және Ярхибол құдайларымен бірге табынылған басты құдай болған. Алғашқыда ол Солтүстік-Батыс Семит тіліндегі Баал (көбінесе Хадад құдайына сілтеме жасау үшін қолданылады) сөзінен туындаған Бол деп аталды, бірақ Бел Мардукқа табыну Пальмираға тарағаннан кейін, б.з.д. 213 жылға дейін Бол Бел деп өзгертілді.