Кіріспе
Мегаралық жарлық – б.з.б. 432 жылы Афина империясының Мегараға салған экономикалық санкцияларының жиынтығы. Бұл қадам экономиканы сыртқы саясат құралы ретінде пайдаланудың алғашқы мысалдарының бірі саналады. Жарлық Мегаралықтардың Деметрге қасиетті саналатын "Hiera Orgas" жеріне рұқсатсыз енуіне байланысты қабылданды. Мегаралық жарлық Делиан лигасының кез келген портында Мегараның сауда жасауына тыйым салып, қаланы оқшаулап, экономикасына ауыр соққы берді. Мегаралық жарлықтың Пелопоннес соғысының басталуына қаншалықты әсер еткені күні бүгінге дейін қызу талқылауда.
The Megarian Decree was a set of economic sanctions levied upon Megara c. 432 BC by the Athenian Empire shortly before the outbreak of the Peloponnesian War. This move is considered one of the first uses of economics as a foreign policy tool. The decree addressed the Megarians' supposed trespass on land sacred to Demeter known as the Hiera Orgas, The Megarian decree effectively blocked Megara from trading in any port within the Delian League, isolating the city and greatly damaging its economy. The exact influence the Megarian Decree had on the beginning of the Peloponnesian War is a matter that is highly debated to this day.
Өмірбаян
Мегариялық жарлық афиналықтардың бірнеше жыл бұрын мегариялықтардың жасаған опасыздығына кек алу әрекеті ретінде қарастырылды. Бұл жарлықты Периклдің Спартаға қастынау үшін салғандығы да мүмкін, өйткені ол осы жарлықтың бастамашысы еді. Аристофан сондай-ақ, бұл жарлық Периклдің серігі Аспазияның әйел қызметшілерінің ұрлығына кек алу үшін қабылданғанын айтты, бірақ бұл көбінесе Перикл мен Аспазияны жерлеу үшін жасалған әзіл деп есептеледі. Кейбір ғалымдар Мегариялық жарлықты Пелопоннес соғысының негізгі себептерінің бірі деп санайды. Экономикалық блокада мегариялықтарды үлкен Афина империясының порты мен базарларына кіргізбеді, бұл мегариялық экономиканы тоқтатып тастады. Бұл тыйым екі мемлекет арасындағы нәзік бейбітшілікті күйретуге әкелді. Пелопоннес соғысы Мегарияның өзінің одақтасы Спартадан көмек сұрағаннан кейін басталды.
Маңыздылығы
Бұл жарлық Пелопоннес соғысының басталуына қаншалықты себепкер болғандығы талқыланып жүр. Соғыс туралы негізгі мәліметтерді келтірген Фукидид, соғыстың себептерін талдағанда бұл жарлыққа аса мән бермейді және оны спарталықтардың сылтауы ретінде қарастырады. Фукидид соғыстың нақты себебін Спартаның Афинаның өсіп келе жатқан империясынан сескенуі деп санайды. Ол Потидея мен Коркирадағы жанжалдардан өзгеше, бұл жарлықты егжей-тегжейлі сипаттамайды. Жарлықтың маңыздылығына дәлел ретінде ежелгі драматург және сатирик Аристофанды айтуға болады. Оның "Ахарндықтар" (II.530-7) пьесасында жарлықтың мегариялықтарды "ақырында аштан өлтіріп", спарталықтардан көмек сұрауға итергені айтылады. Аристофанның "Бейбітшілік" атты тағы бір пьесасында соғыс құдайының Мегарада соғыс дайындап жатқаны көрсетіледі. Дегенмен, бұл комедиялық пьесалар көңіл көтеру мақсатында жазылғандықтан, тарихи дерек ретінде олардың сенімділігі күмәнді. Фукидидтің жарлыққа жасаған тікелей сілтемелері оның маңыздылығын көрсетеді, себебі спарталықтар "Афина Мегария жарлығын жойса, соғыстан аулақ болуға болады" деген пікір білдіреді. Алайда, Фукидид 440 жылы Самос көтерілісі кезінде, Мегария жарлығы қабылданбас бұрын, спарталықтар Пелопоннес лигасынан соғыс жариялауды сұрағанын да хабарлайды. Дональд Каган бұл жарлықты Афинаның Спартамен отыз жылдық бейбітшілікті бұзбай, мәселені шебуге жасаған әрекеті деп түсіндіреді. Мегара Афинаға маңызды жауап беруді қажет ететіндей зиян келтірді, бірақ Афинаның Спартаның одақтасына ашық шабуыл жасауы бейбітшілікті бұзуға тепе-тең болар еді. Сондықтан Афина эмбарго енгізді, оның мақсаты – Спартаның әскери қорғауындағы шабуыл жасаушыларды жазалай алатынын, сондай-ақ өзге спарталық одақтастарға көрсету болды. Осылайша, жарлықты Спартаны тікелей ашудан сақтауға жасалған әрекет деп қарауға болады.
Альтернативті түсіндірмелер
Тарихи зерттеуші Г. Э. М. де Стэ. Круа саудаға қатысты шектеу Мегараға елеулі әсер етпес еді деп санайды, себебі бұл жарлық тек Мегара азаматтарына қолданылған, ал барлық қалалардағы сауданың басым бөлігін метиктер (шетелдіктер немесе сырттан келгендер) жүргізген болуы мүмкін, ал олар Мегара азаматтарына тыйым салудан зардап тартпас еді. Ғалым соғысты Спартаның соғысқа құштарлығымен байланыстырды, ол бірнеше факторларға байланысты болды, мысалы, жеңілмейтіндігіне сенуі, саяси құрылымының осалдығы және оның көптеген құлдарының тудырған қатері. Де Стэ. Круа сонымен қатар жарлықтың қандай жағдайда қабылданғанына қатысты белгісіздікке тоқталды. Екінші Пелопоннес соғысының басында афиналықтар Мегараға жылына екі рет зор әскермен шапқындап, жерін тонады және теңіз блокадасын сақтап тұрды. Алты жыл өткен соң, ешқандай немесе өте аз өнім қалды, бұл «Ахарниялықтар» трагедиясында айтылған «аштыққа» себеп болуы мүмкін. Де Стэ. Круа сондай-ақ жарлықтың тек соғысқа дейінгі бір жыл ішінде ғана тиімді болар едін, себебі мегариандықтардың соғыс кезінде нарықтарға кіру құқығы болмас еді деп көрсетеді.