Кіріспе

Ит өсірумен айналысатын ұйым. Кеннел клуб (кейбір елдерде кеннел кеңесі немесе ит кеңесі деп аталады) – бірнеше ит тұқымын өсіру, көрмеге қою және насихаттаумен айналысатын иттерге қатысты ұйым. Кеннел клубтары 19 ғасырдың ортасында кеңінен танымал болды. Көптеген тұқымдарды қамтитын кеннел клубтары "барлық тұқымдық клубтар" деп те аталады, бірақ "барлық" дегені олар мойындаған тұқымдарды ғана білдіреді, ал "тұқым" – тек таза тұқымды иттерді, гибридтерді, будандастырылған немесе аралас тұқымды иттерді қамтымайды. Тек бір тұқыммен айналысатын клуб – тұқымдық клуб деп аталады.

Рөл

Кеннел клубтары тұқым стандарттарын сақтайды, шежірелерді тіркейді және конформациялық шоулар мен сынақтарға арналған ережелерді, сондай-ақ төрешілерді аккредиттеуді жүзеге асырады. Олар көбінесе ересек таза тұқымды иттердің және таза тұқымды ата-аналардан туған күштектердің тізімдерін ұстайды. Кеннел клубы өкілдік ететін ит тұқымдарының барлық осы аспектілерін тікелей немесе мүшелері арқылы басқарады. Бүгінгі таңдағы кеннел клубтары еңбекші иттерге немесе конформациялық шоуға қатысатын иттерге маманданған. Қазіргі уақытта әртүрлі тұқымды иттерге арналған клубтар кеңінен таралып, кейде кеннел клубтары ретінде жіктеледі. Дегенмен, кеннел клубтарының бастапқы мақсаты таза тұқымды иттерді өсіру және көрсету болды, және бұл ең қабылданған анықтама болып табылады. Әйгілі кеннел клубтары, мысалы, The Kennel Club, Американдық Кеннел клубы, Біріккен Кеннел клубы және Канадалық Кеннел клубы иттерге арналған іс-шаралар мен оқу бағдарламаларын, сондай-ақ иттерді тіркеу қызметтерін ұсынады.

Тарих

XIX ғасырдың ортасына қарай Еуропаның әулеттілері арасында селекциялық тұқымдық иттерге ие болу кеңінен таралды. Кеннел клубтары қоғамдық жарысқа арналған иттер көрмесінің спортындағы хаостан тәртіп келтіру қажеттілігінен құрылды. Англиядағы алғашқы иттер көрмесі 1859 жылы өтті, ол ағылшын аристократтарының қайырымдылыққа қаражат жинау мақсатында өткізген әлеуметтік шарасы болды. Олар он төрт жыл ішінде танымал болды және біршама сопақ түрде ұйымдастырылды. 1859 жылы Англияның Бирмингем қаласында алғашқы иттер көрмесі қоғамы құрылды. Үш жыл ішінде, Парижде Еуропа құрлығындағы алғашқы иттер көрмесі өтті, онда түрлі тұқымдар көрсетілді, бірақ тұқымды сақтаудың анықтамасы интерпретацияға ашық болды. Жазалау құқығы бар басқару органының қажеттігін мойындаған парламент депутаты Сеуаллис Ширли белгілі шаруаларды жинады және Кеннел клуб құрылды. 1873 жылдың сәуір айында шағын топ үш бөлмелі пәтерде кездесті, содан кейін сол жылдың соңында Кеннел клубының алғашқы көрмесі Кристалл сарайында 975 қатысушымен өтті. Кеннел клубының алғашқы бас жиналысы 1874 жылдың желтоқсан айында Бирмингемдегі "Грейт Уэстерн" қонақүйінде өтті. Сол жылы клубтың алғашқы маңызды әрекеттерінің бірі – өткен он төрт жылда көрмелерде жүлде алған 4027 иттің тұқымдық ағасын қамтитын тұқымдық кітапты жариялау болды. Ережелер жасалды және жіктемелер белгіленді. 1881 жылы француздық Société Centrale Canine құрылды, одан кейін 1882 жылы итальяндық Ente Nazionale della Cinofilia Italiana (ENCI), 1884 жылы американдық Kennel Club және 1889 жылы шведтік Svenska Kennelklubben (SKK) құрылды. Біріккен Кеннел клубы 1898 жылы құрылды. Халықаралық кинологиялық федерация 1911 жылы Австрия, Бельгия, Голландия, Франция және Германияның кинологиялық қоғамдарының қолдауымен құрылды. Жаңа клуб ережелерінде тұқымдық ағаштар тиісті клубтарда тіркелуі керек екендігі көрсетілді. Клубтар стандарттарды белгілеу және сақтау үшін апелляциялық сот ретінде әрекет етті. Олар иттер көрмесін табысты насихаттады және оны барлар мен қоғамдық орындардан сәнді жерлерге көтерді. Кеннел клуб арқылы адамдар өз иттерінің тұқымын анықтап, оларды тұрақты тізімге енгізе алды. Кеннел клубтары иттердің бастапқыда функциясы бойынша түрленуінен бері иттер тұқымдарының дамуына басқа факторларға қарағанда көбірек әсер етті.

Халықаралық иттер клубы

Иттерді өсірушілердің белсенді топтары мен иттерді ұнататын адамдар бар елдерде көбінесе басқа елдердің клубтарымен байланысты ұлттық кинологиялық клубтар болады. Көптеген кинологиялық клубтарда өзара келісімдер бар, бір елде тіркелген иттер, егер импортталған болса, басқа елде қайта тіркелуі мүмкін. Fédération Cynologique Internationale, кейде ағылшын тілінде Халықаралық кинологиялық федерациясы деп аударылады немесе жай ғана "FCI" деп аталады, ол ұлттық кинологиялық клубтар мен таза тұқымды иттердің тізілімдерінің халықаралық федерациясы. FCI Бельгияның Тюин қаласында орналасқан, оның 98 мүшесі және келісімшарт серіктесі бар (әр елден біреу), сондықтан FCI әлемдегі ең ірі кинологиялық клуб деп саналады. Әлемдегі көптеген елдер FCI-ге мүше немесе келісімшарт бойынша серіктес, Африка мен Таяу Шығыста ғана өкілдік аз. Еуропада тек Ұлыбритания, Косово және Болгария ғана FCI-де өкілдік етілмейді. Сол сияқты, Америкада тек АҚШ пен Канада ғана мүше емес. Ұлттық кинологиялық клубтардан айырмашылығы, FCI тізілім емес және ешқандай тектік куәлік шығармайды, тектік куәліктерді беру және өсірушілердің тізімін жүргізу FCI-мен мойындалған ұлттық кинологиялық ұйымдардың жауапкершілігінде. FCI-нің мақсаты – барлық FCI мүшелері арасында тектік куәліктер мен төрешілердің өзара танылуын қамтамасыз ету. Қазіргі уақытта FCI 356 тұқымды мойындайды, әр тұқым белгілі бір елдің "мүлігі" ретінде қарастырылады, әдетте тұқымның алғаш рет пайда болған еліне сүйене отырып. Бұл "тұқым иесі" елдері FCI стандарттар мен ғылыми комиссияларының қатысуымен және бақылауымен тұқымның идеалды типінің егжей-тегжейлі сипаттамасы болып табылатын тұқым стандартын жасайды. FCI осы тұқым стандарттарын жариялауға және сақтауға, сондай-ақ тұқым стандартын FCI-нің төрт жұмыс тіліне (ағылшын, француз, неміс және испан) аударуға жауапты. FCI тұқым стандарттары FCI мүше елдерде өткізілетін көрмелерде төрешілер үшін анықтамалық құрал ретінде қызмет етеді, сондай-ақ FCI мүше елдеріндегі ит көрмелерінде төрешілердің біліктілігі мен лицензиясын сақтайды. Өсірушілер үшін FCI тұқым стандарттары FCI белгілеген идеалды типке сәйкес жоғары сапалы иттер өсіруге тырысуда эталон ретінде қолданылады.