Әлеуметтік игілікке бағытталған жоспарлаушы туралы біліңіз. Экономикада ресурстарды тиімді бөлу, Парето тиімділігі және әлеуметтік әл-ауқатты арттыру жолдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Әлеуметтік әл-ауқатты барынша арттыруға тырысатын шешім қабылдаушы.
Decision maker who attempts to maximize social welfare
Игілік экономикасында әлеуметтік жоспарлаушы – әлеуметтік әл-ауқаттың белгілі бір түсінігін барынша арттыруға ұмтылатын гипотетикалық шешім қабылдаушы. Жоспарлаушы – экономикадағы әрбір агент үшін ресурстарды бөлуді таңдайтын, яғни тұтыну және демалыс деңгейлерін белгілейтін, әлеуметтік әл-ауқат функциясын нақты шектеулерге (мысалы, физикалық ресурстар шектеулері немесе ынталандыру үйлесімділігі шектеулері) сәйкес барынша арттыратын ойдан туған тұлға. Бұл «жоспарлаушының мәселесі» деп аталатын математикалық шектелген оптимизация мәселесі болып табылады. Барлық мүмкін Парето салмақтары үшін (яғни экономикадағы әрбір агент түрі үшін салмақтар) жоспарлаушының мәселесін шешу барлық Парето тиімді бөлістерін анықтайды.
In welfare economics, a social planner is a hypothetical decision maker who attempts to maximize some notion of social welfare. The planner is a fictional entity who chooses allocations for every agent in the economy—for example, levels of consumption and leisure—that maximize a social welfare function subject to certain constraints (e. g., a physical resource constraint, or incentive compatibility constraints). This so called planner's problem is a mathematical constrained optimization problem. Solving the planner's problem for all possible Pareto weights (i. e., weights on each type of agent in the economy) yields all Pareto efficient allocations.
Басты әл-ауқат теоремаларымен байланыс
Кез келген Парето тиімді үлестірілім – жоспарлаушының мәселесін шешудің нәтижесі болып табылады. Дегенмен, жоспарлаушы – таза ойдан туған ұғым; жоспарлаушының мәселесін шешу үшін тұтынушылардың қалаулары және экономикадағы барлық физикалық шектеулер туралы толық білім қажет. Осылайша, табиғи сұрақ туындайды: орталықтандырылмаған нарық Парето тиімді үлестірілімді іске асыра ала ма, немесе керісінше, орталықтандырылмаған нарықтың нәтижелері Парето тиімді болып келе ме? Игілік көру экономикасының негізгі теоремалары белгілі бір маңызды шарттармен осы сұрақтарға жауап береді. Бірінші игілік көру теоремасы, белгілі бір жағдайларда (мысалы, сыртқы факторлар болмаған жағдайда), егер үлестірілім және бағалар жиынтығы бәсекелестік тепе-теңдік құрса, онда ол үлестірілім Парето тиімді болады деп мәлімдейді. Екінші игілік көру теоремасы, белгілі бір шарттар орындалғанда, кез келген Парето тиімді үлестірілімді бәсекелестік тепе-теңдік ретінде орталықтандыруға болады дестіреді.
Any Pareto efficient allocation is a solution to a planner's problem. However, the planner is a purely fictional entity; solving the planner's problem requires knowledge of consumers' preferences and all physical resource constraints in the economy. Thus, a natural question is whether a decentralized market could implement a Pareto efficient allocation, or conversely, whether the outcomes from a decentralized market are Pareto efficient. The fundamental theorems of welfare economics answer these questions, under certain key assumptions. The first welfare theorem states that, under certain conditions (for example, if there are no externalities), if an allocation and a set of prices constitute a competitive equilibrium, then the allocation is Pareto efficient. The second welfare theorem states that, under certain conditions, any Pareto efficient allocation can be decentralized as a competitive equilibrium.