Кіріспе
Котрат (kṯrt) – көне Сирияның солтүстік бөлігінде қола дәуірінде құдайларға табынушылық етілген, ұғыну, жүктілік, туу және некемен байланысты жеті қасиетті құдайлар тобы. Олар Мари, Угарит және Эмар қалаларынан табылған мәтіндерде кездеседі. Угарит дәстүрінде олардың жеке есімдері болған-жоқ деген мәселеде аудармашылар арасында пікір келіспеушіліктері бар. Олар Месопотамияның Шассуратуына, Нимма қасиетті құдайының көмекшілеріне, сондай-ақ Хури тайпасының Хутена және Хутеллура құдайларына ұқсас деп есептелді. Кейбір ғалымдар соңғыларының Котраттар үлгісінде жасалған болуы мүмкін деген болжам айтады.
Kotharat (, kṯrt) were a group of seven goddesses associated with conception, pregnancy, birth and marriage, worshiped chiefly in northern part of modern Syria in the Bronze Age. They are attested in texts from Mari, Ugarit and Emar. There is no agreement among translators over whether they had individual names in Ugaritic tradition. They were considered analogous to the Mesopotamian Šassūrātu, a collective term referring to assistants of the goddess Ninmah, and to Hurrian Hutena and Hutellura. It has been suggested that the latter were at least in part patterned after the Kotharat.
Атауы
Котарат (Kôṯarātu) атауы – угарит тіліндегі kṯrt сөзінің дәстүрлі дауысты айтылуы. Қатирут және Катирут сияқты жазулар қазіргі әдебиетте де қолданылады. Кохарат атауының басқа түрлері Мари қаласының мәтіндерінде кездеседі: көне Кавашуратум (dkà ma šu ra tum) және жақындағы Кушаратум (dku ša ra tum). Эмарда олар "Илу кашарати" (DINGIRMEŠ ka ša ra ti) деп аталған. Бұл атаулардың бәрі семит түбірі kšr-ден шыққан болуы мүмкін, ол "шебер болу" немесе "жетістікке қол жеткізу" мағынасын білдіреді және Батыс семит тілдерінде, сондай-ақ аккад тілінде кездеседі. Оның басқа туындылары – Котар құдайының аты, угарит тіліндегі кṯr сөзі ("ақылды" немесе "тапқыр") және еврей тіліндегі kôšārāh ("сәттілік" немесе "әл-ауқат"). Аккад жеке есімдерінен белгілі теофоралық элементтердің арасында ку шари және ку шар сияқты ықтимал туысқан сөздер де анықталды. Угарит мәтіндері Кохарат сөзінің көпше түрінде қолданылғанын көрсетеді, сондықтан ол жеті қасиетті әйел құдайының тобын білдіреді деп есептеледі. Алайда, кейде төрт немесе алты сан да альтернативті нұсқа ретінде ұсынылады.
Кейіпкер
Котраттар негізінен бала көтеру, жүктілік және босанумен байланысты. Олар жүктілік кезінде адам баласын қалыптастыруға жауапты деп саналған. Сонымен қатар, әдеби мәтіндерде олар некелерге бата бергендері айтылады. Олар кейде қазіргі әдебиетте құдайлық емішектер ретінде сипатталады. Алайда, Дэннис Парди бұл сипаттамаға қарсы шығып, белгілі мифтерде Котраттар жүктілікке дейін ғана араласатыны көрінеді деп мәлімдейді. Огарит мәтіндерінің бірі оларды "snnt" терминімен сипаттайды. Әсіресе ескі әдебиетте, бұл көбінесе аккад тіліндегі "sinuntu", "құс" (немесе "лақ") деген сөзбен этимологиялық байланысты есептеледі. Дегенмен, көптеген зерттеушілер, мысалы, Дэннис Парди және Айша Рахмуни, араб тіліндегі "sanā", "жарық беру", "жарқырау" немесе "көтерілу" (жұлдыздарға қатысты қолданылады) сөзімен ұқсастығы, сондай-ақ оның арамей тіліндегі туысы металды тазарту немесе жылтыратумен байланысты болғандықтан, "жарық" немесе "жарқырауық" түсіндірмесін жақтайды. Бұл теорияны қолдаушылар Ежелгі Таяу Шығыс құдайларына "құстар" деп атауға ешқандай мысал жоқ екенін, ал жарықтылықты білдіретін әртүрлі эпитеттер Месопотамия және Эбла мәтіндерінде, сондай-ақ Еврей Киелі кітабында кездесетінін көрсетеді.
Басқа құдайлармен байланысу
Угарит мәтіндеріне сәйкес, Хлл құдайы Кохараттың әкесі болған. Оның атының дауыстық жазылуы белгісіз, бірақ шығу тегі қазірге дейін белгісіз Хулелу есімді құдай Эмарда құлшылыққа алынған және угарит тіліндегі Хлл құдайымен байланысты болуы мүмкін. Атының мағынасы белгісіз, бірақ араб тіліндегі "hilālun" сөзімен, яғни "жаңа ай" сөзімен ұқсастығы айтылған. Осы мүмкін байланысқа сүйене отырып, ол көбінесе астралдық құдай, мүмкін ай құдайы деп есептеледі, әсіресе айдың жаңа ай фазасымен байланысты. Оның атының тағы бір ұсынылған аудармасы – "жұлдыз". Денис Парди оның аты "тазалық" дегенді білдіруі мүмкін дейді, ал Уилфред Г. Э. Уотсон "жарық" дегенді жақсы көреді. Тағы бір теория оны Месопотамияның ежелгі құдайы Энлилмен байланыстырады. Угарит және Мари қалаларынан табылған құдайлар тізімі Кохараттың Төменгі Месопотамиядағы Шассурату құдайларымен теңестірілгенін көрсетеді. Бұл жерлерден алынған деректер олардың Хуриттік Хутена және Хутеллура құдайларымен де байланысты екенін растайды. Шассурату термині Нимманың көмекшілері саналған құдайларды білдіреді. Олар да, Кохараттар да Мари қаласынан табылған құрбандық тізімдерінде кездеседі. Олардың аты аккад тіліндегі "šassūru" сөзінен шыққан, ол шумер тілінен алынған "жатыр" немесе "ебін" деген мағынаны білдіреді. Олар Энки мен Нинма мифінде кездеседі, онда осы топтың мүшелері Нинимма, Шузианна, Нинмада, Ниншар, Нинмуг және Ниннингина болып табылады. Олар "ақылды және білімді" деп сипатталады. Соңғы атаулар адамдардың тағдырын анықтау үшін жауапты деп саналатын Хуриттік құдайлар тобына қатысты, сонымен қатар туу және ебінмен де байланысты. Альфонсо Арчи Сирияда тұратын Хуриттердің оларды Кохараттар мен Месопотамиядағы олардың әріптестерінің үлгісімен жасағанын мүмкін деп санайды. Ол олардың Кохараттар сияқты жеті құдайдан тұратын топ болғанын болжайды, бұл пікірді Волкерт Хаас та қолдайды. Алайда, Пьотр Тараха "Хутена" мен "Хутеллура" грамматикалық жағынан көптік болғанымен, Язилькаядағы бейнелерде тек екі тұлға осы аттармен сәйкес екенін атап өтеді. Ол сондай-ақ кейбір жағдайларда Хутеллура Ниммаға ұқсас жеке құдай ретінде қарастырылғанын көрсетеді. Уилфред Г. Э. Уотсон Никкаль мен Ярихтың неке тойы туралы мифте (КТУ 1.24), Кохараттардың осы мифтегі басты құдайдың қызметшілері ретінде көрінетінін айтады. Олардың аттары туыс болғанымен, белгілі бір деректерде Кохараттардың Котар құдайымен байланысты болғаны туралы тікелей мәлімет жоқ.
Дін
Котарат Сирияның ішкі аймағында пайда болған. Оларға солтүстіктегі түрлі қалаларда аморлықтар табынған. Альфонсо Арчидің сөзіне сәйкес, б.з.д. екінші мыңжылдықтың басында олар Орта Эвфрат аймағына тараған. Олар Мариден алынған құрбандық тізімдерінде кездеседі. Олар Эмарда да құлшылыққа ие болған, бірақ онда ғибадатханасы болғандығын көрсететін ешқандай мәлімет жоқ және белгілі теофоралық есімдерде де кездеспейді. Мартен Стол сондай-ақ Тель-Чуерадан жеті құдайшаның бейнесі салынған рельефтің Котарат немесе осыған ұқсас туу құдайларына табынудың белгісі болуы мүмкін деп санайды. Угарит мәтіндерінде де Котараттар туралы айтылады. Уилфред Г. Э. Уотсон оларды Анат, Аштарт, Атират және Шапаш сияқты осы қаланың жергілікті құдайларының қатарына жатқызады. Екі ұқсас құдайлар тізімінде (біреуі фрагменттелген), олар Arṣu wa Šamuma ("Жер мен Аспан") және ай құдайы Ярих арасындағы жұп ретінде көрсетілген. Котаратты шақыратын bn kṯrt деген жалғыз мүмкін теофоралық есім де анықталған.
Белгісіз және дәлелденбеген куәліктер
Денис Парди Библостың Фило келтірген құдайлардың генеалогиясы Угарит құдайлар тізімінің бірін көрсете алады деп санайды, онда Котарат Илибтен кейін, Аршу ва Шамума ("Жер мен Көк") және Эльден бұрын, Даганнан кейін орналасқан. Кейінгі Финикиялық автор Елос/Кроносқа жеті қыз бен Элионды, Ге мен Уранос жұбын, сондай-ақ Дагонды жатқызады. Ол сондай-ақ Угарит тізімі олардың әкесі Эль болған дәстүрді көрсететінін айтады. Алайда, Ллуис Фелиу бұл құжатта Котараттың болуы көшірушінің қатесі болуы мүмкін деген тұжырымға келеді: Эльдің әйелі Атираттың (aṯrt) орнына kṯrt жазылған. Ол, сондай-ақ, жазу таңбасымен (силлабикалық клинопись) жазылған ұқсас тізімде Эль мен Даган арасындағы құдай dNIN логограммасымен белгіленгенін көрсетеді. MAH, оның пікірінше, Котарат немесе Шасурату сияқты құдайлар тобын көрсетпеген, сондықтан Эльдің әйеліне сілтеме жасауы мүмкін. Уильям Ф. Олбрайттың Бет-Шемештен табылған тақташада және 68-ші Псалмның 7-ші тармағында келтірген Котаратқа қатысты екі дәлелі қазіргі ғылыми ортада мойындалмайды.
Мифология
Кохараттар – Угарит мифологиясында кездесетін құдайлардың бірі, «Никкаль мен Ярихтың некесі» мифінде айтылады, кейде «Никкаль және Кохараттар» деп те аталады. Олар Никкаль мен Ярихтың ұлының дүниеге келуін қадағалайды, сондай-ақ, әйел өз үйленуіне байланысты құдайына дұға тілеп, бата алу үшін шақырылуы мүмкін, алайда бұл мәтін Кохараттардың жеке есімдерін тізімдейді деген болжам да бар. Олар «Ахат дастанында» да кездеседі. Баалдың Елге шарапат етуінен кейін олар Данилудың үйіне келіп, оған Ахат – дастандағы батырдың ұрпағын сыйлайды. Данилу олардың құрметіне алты күндік той ұйымдастырады. Олар жетінші күні кетеді. Кейін Ахаттың дүниеге келуіне көмектесу үшін акушер болып оралуы мүмкін, бірақ бұл болжамдық, себебі осы оқиғаны баяндайтын мәтін бөлігі жоқ.