Кіріспе

Генри Кинг пен Роберт Д. Уэббтің 1938 жылғы "Ескі Чикаго" фильмі – Генри Кинг режиссерлік еткен 1938 жылғы американдық апатты музыкалық драма. Соня Левиен мен Ламар Троти жазған сценарий Нивен Буштың "Біз – О'Лирилер" әңгімесіне негізделген. Фильм 1871 жылғы Ұлы Чикаго өрті туралы көркем ойдан шығарылған оқиганы баяндайды. Элис Брэйди отты бастаған сиырдың иесі миссис О'Лири рөлінде, ал Тайрон Пауэр мен Дон Амеше оның ұлдары рөлінде ойнайды. Сондай-ақ, Элис Фэй мен Энди Девайн де фильмде ойнаған. Оның шығуымен бірге, бұл фильм сол кездегі ең қымбат фильмдердің бірі болды.

Сюжет

О'Лири отбасы жаңа өмір бастау үшін Чикагоға жол тартады. Патрик О'Лири вагонымен локомотивпен жарысуға тырысып, қаза табады – арбасы ойысқа түсіп, жылқылары жарылып, оны сүйреп әкеткенде. Әйелі Молли мен үш ұлы жалғыз өмір сүруге мәжбүр болады. Қалада ол бір әйелдің көйлегіне лай шашырағанда кір жуу шебері екенін дәлелдеуге келіседі. Өзін тез арада таныстырып, "Патч" деп аталатын ауданда кір жуу бизнесін құрады. Ұлдары білім алады. Бірі, Джек, реформатор-заңгер болады, екіншісі, Дион, құмар ойындарына құмарланады. Киім жуғанда, О'Лири ханым жергілікті кәсіпкер Гил Уоррен салған суретті табады. Ұлдары оның және оның серіктерінің сол көшені арзанға сатып алу ниетімен трамвай желісін салу жоспарын біледі. Дион Уоррен үшін жұмыс істейтін Белл атты салон әншісіне ғашық болады. Ұзақ даудан кейін олар махаббатқа беріледі. Ал Боб, О'Лиридің кіші ұлы, анасына көмектеседі, ол неміс қызы Гретхенге ғашық болады. Олар О'Лиридің сиыры Дейзи бақылап тұрған қорада кездесіп, үйленуге ниетті болады. Миссис О'Лири осы одақты мақұлдайды, бірақ Беллдің босқимдығына наразылық білдіреді. Дион мен Белл трамвай желісі өтетін көшеде салон ашу үшін жергілікті саясаткерлерге пара береді. Дион Уорреннің саяси мансабын қолдау және қаладағы бизнесті бөлісу үшін келісімге келеді. Бірақ Дионның адал емес әрекеттері інісі Джекпен қақтығысқа әкеледі, өйткені Дионның бір серігі бірнеше рет дауыс бергені үшін тұтқындалады. Дион кейін сайлауда Уорреннің орнына ағасын қолдауға шешім қабылдайды, ол Уорреннен құтылып, Джектың реформалық құлшынысын баяулатуға сенімді. Ол жемқор жергілікті сенатордың қызымен жақындасады, бұл Беллмен келіспеушілікке әкеледі. Боб пен Гретхен үйленеді және балалары болады. Уорреннің сайлау митингінде Дион ұйымдастырған төбелес басталады. Уорреннің барлық сайлау жұмыскерлері тұтқындалады. Джек қала әкімі болып сайланады. Ол көп ұзамай сыбайлас жемқорлыққа қарсы науқан жариялайды, нысанаға ағасының Патчтағы билігін алады және оны бұзуға ниетті. Белл мен Дион Джек одан қолдау сұрағанда ажырасады. Белл оған қарсы куәлік беруі мүмкін екенін түсінген Дион оған үйленуді ұсынады, осылайша оның куәлігін қабылдауға болмайды. Қала әкімі ретінде Джек оларды үйлендіреді, бірақ Дион оны алдап отырғанын түсінгенде, оны төбелес кезінде нокаутқа жібереді. Миссис О'Лири Дейзидің бұзауына сүт ішуге көмектескенде осы төбелес туралы естіп, қатты ренжіп, қорада шамды қалдырып кетеді, ал Дейзи оны құлатып жібереді. Өрт басталады. Көп ұзамай бүкіл Патч өртеніп кетеді. Дион, Уоррен және олардың серіктері Джек өрттің себебін жасады деп сенді. Уорреннің адамдары Джекті іздеп, кек алуды жоспарлайды. Филип Шериданның кеңесімен Джек өрттің газ қондырғысына жетпеуі үшін ғимараттарды жарғаннан кейін өрттен қорғаныс жасауды жоспарлайды, бірақ Уорреннің тобы оны тоқтатуға тырысады. Дион Бобтан өрт қалай басталғанын білгенде, Джекке көмекке жүгіреді. Күрес барысында Джек пен Дион бандиттерді жеңіп, жарғышты іске қосады, бірақ Джек Уорреннің қарақшыларының бірінен атылып, содан кейін құлаған ғимараттың астында қалады. Уоррен қашуға тырысады, бірақ мал қораларынан ағылып келген ірі қара малдың астында қалып өлді. Дион мен Боб Гретхен мен сәбиді құтқаруға көмектеседі, ал Белл миссис О'Лириді құтқарады. Олардың барлығы өзенге қашып құтылады. Белл мен Дион қайта табысады, ал миссис О'Лири ұлының болашақ үшін жасаған құрбандығынан кейін қала қайта құрылып, гүлденеді деп болжайды.

Өндіріс

Алдын ала өндіріс кезінде MGM студиясы Жан Харлоудың, олармен келісімшарты болған актрисаның, Бель Фосетт рөлінде ойнау үшін 20th Century Fox компаниясына берілетінін жариялады. Бірақ Харлоудың осыдан бұрын қайтыс болуына байланысты, бұл рөл Алис Фэйге берілді. Осы фильмнің арқасында Фэйдің танымалдығы күрт өсті, және ол сол жылы Пауэр мен Амечпен бірге «Александрдың рагтайм тобы» фильмінде қайта жұмыс істеді, ол тіпті одан да сәтті болды. Кейбір дереккөздерде MGM Харлоу мен Кларк Гейблді «Ескі Чикаго» үшін Fox компаниясына қарызға беруге ұсынғандығы айтылады, егер олар Ширли Темплді MGM-ге «Оз сиқыршысы» фильмінің жоспарланған түсірілімі үшін қарызға берсе. Алайда, бұл тек қана қауесет, себебі Харлоу 1937 жылдың маусымында, MGM тіпті «Оз» құқықтарын сатып алуға да үлкермеген кезде қайтыс болды. Теміржол көріністері Калифорния штатының Туолумн округіндегі Сиерра темір жолында түсірілді.

Марапаттар

Фильм "Үздік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Элис Брейди "Ең үздік әйел рөліне ойнаған актриса" номинациясында "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Ол өткен жылы номинацияланғаннан кейін "Екінші жолға" арналған "Оскарды" жеңіп алған алғашқы адам болды. Фильм сонымен қатар "Музыка (музыкалық қойылым)", "Дыбыс жазу (Э. Х. Хансен)" және "Жазу (түпнұсқа әңгіме)" номинацияларында ұсынылды және "Режиссердің көмекшісі" (Роберт Д. Уэбб) номинациясын жеңіп алды.

Тарихи ақиқат

Чикаго тарихи қоғамы тарихи зерттеулерге көмектескеніне қарамастан, фильмнің көп бөлігі ойдан шығарылған. "Патч" деп аталатын аймақ негізінен ирландтықтар тұратын аудан ретінде болған, және фильмде көрсетілгендей, қылмыспен байланысты болды. Фильм түсірілгенге дейін, оның орнын Леви иеленді, ол сыбайлас жемқор саясаткерлерімен әйгілі болған, олар "Сұр қасқырлар" деп аталды, ал олардың істері фильмдегі кейіпкерлердің іс-әрекеттеріне ұқсас. О'Лири отбасының бейнесі, кейіпкерлердің аттарына дейін, көбінесе ойдан шығарылған. Миссис О'Лиридің аты Молли емес, Кэтрин еді. О'Лирилердің екі баласы болды – бір ұл және бір қыз. Ал фильмде үш ұл көрсетілген. Оның жалғыз ұлының аты Джеймс Патрик О'Лири еді. Қызының аты Анна еді. Олардың әкесі Патрик О'Лири 1854 жылы аттарымен болған апаттан қаза болған жоқ. Ол 1894 жылы қайтыс болды. Миссис О'Лири үйінен "Француз кір жуу" ісін ашқан жоқ. 1871 жылы Чикаго қаласының мэрі Розуэлл Б. Мейсон болды, О'Лири ұлы емес. Дегенмен, Мейсон ойдан шығарылған Джек сияқты реформалық бағдарламамен сайланды және өртпен күресу үшін осыған ұқсас шаралар қолданды. Миссис О'Лиридің ұлы Джеймс Патрик, фильмдегі Дион сияқты, құмар ойыншы және салон иесі ретінде табысқа жетті.

Қызықты деректер

Скотти Мэттроу мен Эдди Коллинз екеуі де Уолт Диснейдің алғашқы толық метражды анимациялық фильмі «Аққарға мен жеті ер» фильмінде дауыстау актерлері болып жұмыс істеген, Мэттроу Ұялшақтың, ал Коллинз Ақымақтың даусын сомдады.

Үй медиасы

Фильм 2005 жылы DVD форматында толық нұсқасымен жарық көрді және қалпына келтірілді.