Кіріспе

1936 жылғы фильм

«Мистер Дідс қалаға барады» — 1936 жылы түсірілген американдық комедиялық-драмалық махаббат фильмі. Оны Фрэнк Капра режиссерлік етті, ал басты рөлдерді Гэри Купер мен Жан Артур ойнады, Жан Артур үшін бұл алғашқы маңызды рөл болды. Фильмнің негізінде Кларенс Будингтон Келландтың 1935 жылғы «Опера шляпасы» атты әңгімесі жатыр, ол «The American Magazine» журналында бөлім-бөліммен жарияланған. Сценарийді Роберт Рискин Фрэнк Капрамен бес мәрте бірлесіп жазды.

Сюжет

Лонгфелло Дидс - Вермонт штатының Мандраке Фолс ауылында жұмыс істейтін, сәлемдесу карточкалары бойынша өлең жазатын және туба ойнайтын жеке меншік иесі. Ұлы депрессия кезінде ол марқұм ағасынан, Мартин Семплден 20 миллион доллар мұра етеді. Семплдің интригалық адвокаты Джон Седар Дидсті тауып, Нью-Йоркке алып кетеді. Седар өзінің циникалық проблеманы шешушісіне, бұрынғы журналист Корнелиус Коббқа журналистерді Дидстен аулақ ұстауды тапсырады. Коббты жұлдызды репортер Луиза "Бейб" Беннетт алдап шығады, ол Мэри Доусон есімді кедей жұмысшы ретінде маскарацияланып, қиындыққа тап болған қызды құтқару туралы Дидстің романтикалық қиялына жүгінеді. Әйел "күн бойы жұмыс іздеп жүріп", шаршап-шалдыққаннан кейін, әлсіздей бастайды да, күйеуінің сенімін жасырады. Беннетт Лонгфеллоу туралы өте танымал газет мақалаларын жазып, оны кенеттен байлық мұра еткен, "Сәкеңке адам" деген лақап атпен танытады. Седар өзінің қаржылық қылмыстарын жасыру үшін Дидстің өкілеттігін алуға тырысады. Дегенмен, іс-әрекет адамның мінез-құлқын көрегендікпен бағалайды, Седар мен басқа да ашкөздермен оңай күреседі. Ол Коббтың шын жүректен сыйлауын, ақырында Бейбтің сүйіспеншілігін, оған өзі ғашық болып, өлеңмен ұсыныс жасайды. Ол ұяттан жұмысынан кетеді, бірақ Дидске өзі туралы шындықты айтуға дейін Кобб оны тауып, Дидске айтады. Дидстың жүрегі жараланып, Мандраке Фоллзге қайтуға шешім қабылдайды. Ол үйін жинап, кетіп бара жатқанда, бір шаруа үйіне кіріп, оған қару ұстатып қорқытады. Ол аттарға пончик жегізіп, бірақ мұқтаж кедейлерге қол ұшын да тигізбейтін, бай адаммен жек көрінішті. Ұрлықшы есіне келгеннен кейін, Дидс қиыншылыққа толы байлығын жақсы пайдалануға болатынын түсінеді. Ол үйсіз отбасыларға үш жыл бойы жұмыс істесе, тегін 2000 толық жабдықталған ферма беруді шешеді. Седар Диздің жалғыз туысы Семплмен және оның қатал әйелімен күш біріктіреді, бұл Дизді ақыл-ойға қабілетсіз деп жариялауға тырысады. Ақылы дұрыс тыңдау кезеңі жоспарланған, онда кімнің билік етуі керектігі анықталады. Сот отырысы кезінде Седар сарапшыны шақырады, ол Дидстің маниялық депрессиясы бар екенін анықтап, Бейбтің мақалалары мен оның соңғы мінез-құлқына куә болғандарды қарайды. Қабылданғаннан бері Дидс сөйлеуден бас тартады. Бейб оның атынан қызу сөйлейді, оған жасаған әрекеті үшін өзін-өзі жазалайды. Ол қыздың өзін шынымен жақсы көретінін түсінгенде, ол сөйлесе бастайды, жүйелі түрде Седардың ішегіне тесіктер салады, содан кейін бірін оның бетінде құяды. Судья оны тек ақыл-есі дұрыс деп қана қоймай, "бұл сот залына келген ең ақыл-есі дұрыс адам" деп жариялайды. Жеңімпаздық, Дидс пен Бейб құшақтасып, сүйіседі, Дидс оны қолына алып, алып кетеді.

Өндіріс

Бастапқыда Франк Капра "Бродвей Биллден" кейін "Жоғалған горизонтты" (1934) түсіруді жоспарлаған, бірақ басты рөлдегі Рональд Колман басқа түсірілімдерге байланысты мүмкіндік таппады. Сондықтан Капра "Мистер Деректер қалаға барады" фильмін бейімдеуге кірісті. Өндіріс басталғанда екі басты рөлге актерлер таңдалды: Гари Купер Лонгфелло Дидс рөлінде және Жан Артур Луиза "Бейб" Беннетт/Мэри Доусон рөлінде. Купер Капра үшін эксцентрикалық Лонгфелло Дидс рөліне "бірінші, соңғы және жалғыз таңдау" болды. Артур бұл рөлге бірінші таңдау болмаған, бірақ бастапқыда әйел басты рөлге шақырылған Кэрол Ломбард түсірілім басталғаннан үш күн бұрын "Менің адамым Годфри" фильмінде басты рөлге ие болу үшін фильмнен бас тартты. Капра жаңа актрисаны асыққан түрде іздегенге дейін Fox Studios-тың Жаңа Англия көшелеріндегі алғашқы көріністер түсірілді. Капра бастапқыда жазылған кең комедиялық стильден бас тартқандықтан, ашылу сахналарын қайта түсіруге тура келді. Алдын ала өндіріс және түсірілім барысында жоба әлі де Келландтың бастапқы атауы "Опера шапаны" деп сақталды, бірақ Капра "A Gentleman Goes to Town" және "Cinderella Man" сияқты басқа атауларды да қарастырды. Соңында, Columbia Pictures жарнама бөлімі өткізген байқауда жеңімпаз атанған атау таңдалды.

Қабылдау

Фильмді сыншылар мен көрермендер көбінесе жақсы қарсы алды. Романшы Грэм Грин, сол кезде киносыншысы да болған, оны жоғары бағалап, бұл Капраның осы күнге дейінгі ең үздік фильмі екенін айтты және Капраның режиссерлік шеберлігін "көрермендермен жақындық, ортақ өмір сезімі, адамгершілік" деп сипаттады. Variety журналы "кейде тым әлсіз сюжетті актерлар мен режиссер Фрэнк Капра айқын мазмұнға айналдырды" деп жазды. Бұл Капраның басқа Columbia фильмдерімен бірге шығарылмаған және кинотеатрларға жеке таратқан алғашқы фильмі болды. Қағаз бойынша, бұл оның ең табысты фильмі болды, "Бір түндік оқиға" фильмін оңай басып өтті. 1935–36 жылдары британдық кассада бұл фильм ең көп тамашаланған фильмдердің жетіншісі болды. 2004 жылы Британдық кино институты жасаған тізімде "Mr. Deeds Goes to Town" фильмі Ұлыбританиядағы кинотеатрларға бару көрсеткіштері бойынша 88-орынды иеленді, оның шамамен 8,3 миллион көрермені болды деп есептеліді.

Марапаттар мен құрметтер

Жыл Сыйлық беру рәсімі Санат Тұңғыш көрсетілгендер Нәтижесі 1937 Академия сыйлығыҮздік фильмColumbiaҮздік режиссерФрэнк КапраҮздік актерГарри КуперҮздік түпнұсқа әңгімеРоберт РискинҮздік дыбыс жазуДжон П. ЛивадариНью-Йорк кино сыншылары шеңберінің сыйлығыҮздік фильмМистер Дидс қалаға барадыҮздік актерГарри Купер1936 Ұлттық киносыншылар кеңесінің сыйлығыҮздік фильмМистер Дидс қалаға барадыЕң үздік он фильмМистер Дидс қалаға барадыВенеция кинофестиваліМуссолини кубогы – үздік шетелдік фильмМистер Дидс қалаға барадыАрнайы ұсынысФрэнк Капра

«Мистер Дидс қалаға барады» фильмі Америка кино институтының мына тізімдерінде танылды:
2000: AFI-дың 100 жыл 100 күлкі – #70
2006: AFI-дың 100 жыл 100 қуаныш – #83

Бейімделулер

"Мистер Брюс қалаға барады" радио адаптациясы алғаш рет 1937 жылғы 1 ақпанда Lux радио театрында эфирге шықты. Сол эфирде Гари Купер, Жан Артур және Лайонел Стэндер 1936 жылғы фильмдегі рөлдерін қайта ойнады. "Мистер Дейдс Вашингтонға барады" деп аталған жалғасы жоспарланған, бірақ ол "Мистер Смит Вашингтонға барады" (1939) фильміне айналды. Кейінгі фильмнің сценарийі жарияланбаған "Монтаналық джентльмен" әңгімесіне негіделгенімен, фильм шынымен де "Мистер Брюс қалаға барады" фильмінің жалғасы ретінде көзделген, және Гари Купер Лонгфелло Дейдс рөлін қайта ойнауға тиіс болған. Автор Льюис Фостер кейінірек сотта Гари Куперді еске алып, осы рөл үшін арнайы оқиға жазғанын куәландырды. Ал Стюарт MGM-нен алынған. Флейшер студиясының екінші анимациялық фильмі "Мистер Буг қалаға барады" ("Mr. Bug Goes to Town") осы фильмтен шабыттанды. 1969 жылдан 1970 жылға дейін ABC телеарнасында қысқа ғана уақыт көрсетілген, және Лонгфелло Дейдс рөлінде Монте Маркхэм ойнады. "Мистер Брюс қалаға барады" фильмі 2002 жылы Адам Сэндлер мен Винона Райдердің қатысуымен "Мистер Дейдс" ("Mr. Deeds") деп қайта түсірілді. 1960 жылғы бенгал тіліндегі "Раджа Сажа" фильмінде Уттам Кумар, Сабитри Чаттерджи және Тарун Кумар ойнады, режиссері Бикаш Рой болды, және ол осы фильмнің бенгал тіліндегі адаптациясы еді. 1994 жылғы "Хадсукер прокси" комедиясының сюжеттік элементтері осы фильмнен алынған. 2010 жылы Огата Хироми "Мистер Брюс қалаға барады" фильмінің жапон манга адаптациясын жасады, ол "Bara no Souzokunin" деп аталды. 1949 жылғы тамил тіліндегі "Наллатамби" фильмінде Н.С. Кришнан ойнады, және ол әлеуметтік әділдік пен білім беруді насихаттау мақсатымен "Мистер Брюс қалаға барады" фильмінің адаптациясы болды.

Цифрлық қалпына келтіру

2013 жылы «Мистер Дидс қалаға барады» фильмі 4K сандық қалпына келтіруге және қайта көрсетуге жоспарланған.

Танымал мәдениетте

Вермонттың Мандраке Фолс қалашығы, Лонгфеллоу Дидстың туған жері, қазір Американың шағын қалаларының архетипі саналады. Оригинал әңгіменің авторы Кларенс Будингтон Келланд ауылдық құндылықтардың "крекер баррель" стиліндегі бейнесін жасады, оны қала тұрғындарының мәдениетінен өзгеше етіп көрсетті. "Пикселдеу" сөзі бұрын Жаңа Англиямен шектелген (және 1848 жылдан бері онда қолданылып келген), бірақ фильмде кеңінен қолданылуының арқасында 1936 жылы бүкіл елде танымал болды, дегенмен сценарийдегі қолданылуы дұрыс интерпретация болмауы мүмкін. "Doodle" сөзі, қазіргі заманғы қағазға сурет салу мағынасында, бұрынғы "ойын-құлық жасау" деген жалпы мағынасынан өзгеше, өзінің пайда болуына немесе кем дегенде кең қолданысқа енуіне осы фильмдегі сот залының соңғы көрінісі себеп болуы мүмкін. Лонгфеллоу Дидс кейіпкері судьяға "doodler" деген ұғымды түсіндіреді, ол судья бұрын естімеген екен – бұл "біз үйде ойлап тапқан сөз, ол ойлап отырғанда қағазға ақымақ суреттер салатын адамды сипаттау үшін" қолданылады. Сот залындағы оқиға екі сөзді біріктірген "Everybody's Pixillated: A Book of Doodles" атты кітаптың жарық көруіне ықпал етті. 1977 жылы Rush тобының "A Farewell to Kings" альбомындағы "Cinderella Man" әнінің мәтіні Мистер Дидс қалаға барады деген оқиғаға негізделген. "Бейби Бум" фильмінде бала күтімі өз туған қаласы Мандраке Фолс туралы айтады.