Кіріспе

1944 жылы Престон Стерджес түсірген фильм

«Морган сағасының кереметі» — 1944 жылғы американдық комедиялық фильм, сценарийін және режиссурасын Престон Стерджес жазған, басты рөлдерде Эдди Браккен және Бетти Хаттон ойнады, сондай-ақ Диана Линн, Уильям Демарест және Портер Холл қатысқан. Брайан Донлеви мен Аким Тамиров 1940 жылғы Стерджестің «Ұлы МакГинти» фильміндегі рөлдерін қайта ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Америка фондық суретінде, оқиғасы шағын қаласында әскерлермен бірге кеш өткізгеннен кейін күйеуге шығып, жүкті екенін білген, бірақ күйеуінің кім екенін есіне түсіре алмайтын жас әйелдің тағдырымен жалғасады. Стерджес фильм идеясын 1930 жылдардың соңында дамытуды бастады және Хаттон мен Демарест рөлдерін актерлерді ескере отырып жазды. Басты түсірілім 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басында өтті. Өндіріс басталғаннан кейін, фильм Хейс кеңсесінен тұрмысқа шықпаған жүкті ананың ашық бейнеленуіне және АҚШ Соғыс департаментінің ұстанымы бойынша, әскерилердің бейнеленуіне байланысты қатты қарсылыққа тап болды. Фильмнің повестволық құрылымы фильмнің соңында ашылатын «керемет» – басты кейіпкердің алтыздығын дүниеге әкелуі – айналасында құрылған. Paramount Pictures көрермендер мен баспасөз фильмнің соңындағы тосын сыйды жарияламайтындай етіп, оны насихаттады. 1944 жылдың қаңтар айында шыққан «Морган сағасының кереметі» шығуымен бірге сыншылардың мақтауына ие болды және қазіргі кезде де жағымды пікірлер жинауда. Ол 1945 жылғы «Үздік түпнұсқа сценарий» номинациясына ие болды. 2001 жылы Конгресс кітапханасы оны «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танып, АҚШ Ұлттық кино тізіміне енгізді. Фильм Америка кино институтының «100 жыл – 100 күлкі» тізімінде тарихтағы ең күлкілі 100 фильмнің ішінде 54-орынды иеленді.

Талдау

Стерджестің өмірбаясын жазған Дайан Джейкобс "Морган сағасындағы керемет" фильмінің басты тақырыбы – әдеттен тыс отбасылық өмір екенін айтады, фильмдегі отбасылар Стерджестің өзінің отбасына ұқсас екенін көрсетеді.

Сценарий

Стерджс "Морганның Крил кереметі" идеясын 1930 жылдардың аяғында қалыптастырды: Алғашқы сюжет оның басты кейіпкері Труди Кокенлокер, бай банкир ұлынан жүкті болған әйел туралы болды, ол оған үйленуден бас тартқандықтан, алты бала туғанша жалғыз өмір сүретін адамның қамқорлығына істеді. Соңында оқиға "әлдеқайда сезімталдықтан алыс" жаңа сюжетке айналды, онда Труди сарбаздан жүкті болады, ал оның досы Норвал оны қуалайды. Стерджстің өмірбаяуын жазған Дайан Джейкобс сценарийді сипаттап, фильмде "қалалықтардай алуан түрлі және қайратты кішкентай қала тұрғындары бейнеленген" дейді. Олар үнемі бірге болғанмен, араласпайды, ал өз айналасына үйлесе алмайды. Стерджстің бұрынғы сценарийлері, "Оңай өмір" (1937) және "Леди Ева" (1941) комедия мен фарс элементтерін үйлестіргенімен, Джейкобс "Морган крекінің кереметі" фарс пен мелодраманы біріктіріп, "осы екі жанрдың тудыратын ауыру мен зорлық-зомбылықты барынша күшейтеді" деп атап көрсетеді.

Кастинг

Стерджз "Ұлы сәт" (1944) фильмін аяқтағанда, ол фильм идеясын ұсынып, басты рөлдерге – Труди рөліне Бетти Хаттонды, ал Норвал рөліне Гарри Кэрит қоюды жоспарлаған. Хаттон Труди рөліне бекітілді, ал Норвал рөліне Эдди Брэкен тартылды. Папа Кокенлокер рөлі Уильям Демарестті ескере отырып жазылған, ал Стерджз Трудидің қарындасы рөліне пианист Диана Линнді шақырды.

Түсірілім

Негізгі түсірілім 1942 жылдың 21 қазаны мен 23 желтоқсаны аралығында өтті, ал қосымша сахналар 1943 жылдың 25 ақпанында түсірілді. Сыртқы сахналар Агурадағы Paramount Ranch-ында түсірілді. Стерджестің түсірілім алаңында "көңіл күйінің өзгеруі" байқалды, бұл фильмнің даулы мазмұнына байланысты өндіріс кодексінен алған қысымымен байланысты болды. Бракен Стерджеспен "ешқандай нақты мәселелер болмағанын" айтты, бірақ режиссердің актерлерді жиі қатал сынға алғанын атап өтті, және Бракен бұл Стерджестің "көрсетілімдерді тереңдетуге" көмектесетін әдісі деп ойлады. Paramount студиясының түсірілім кестесін қатаң ұстау тілегіне қарамастан, Стерджес пленканы көп пайдаланды, кейде сахналарды елу ретке дейін түсіріп, студияның қарсылығына қарамастан өндіріс бюджетін көбейтті. Бадди ДеСилва Стерджеске жазған хатында Стерджестің түсірілім әдістеріне деген ашуын білдірді:

Цензура

Фильмнің түсірілімі басталғанда Hays Office цензурасымен мәселелер туындады, себебі фильмнің тақырыбы, әсіресе үйленбеген жүкті әйелдің шыншыл бейнеленуі оларға ұнамады. 1942 жылдың қазан айында, оқиға бойынша кеңес өткеннен кейін, кеңсе Paramount студиясына жеті беттік хат жіберді, онда олардың алаңдаушылықтары тізілген, соның ішінде 14 жастағы Эмма және Труди кейіпкерлерінің айтқан сөздері, Трудинің маскүнемдікке беріліп, содан кейін жүкті болуы туралы да айтылды. Стерджестің ниеті "ата-анасының кеңесін ескермейтін және патриотизмді еркіндікпен шатастыратын жас қыздардың тағдыры қандай болатынын көрсету" болды. Ол сценарийіне пастордың Стерджестің көзқарасын білдіретін уағызын қосты, бірақ студия бұл сахнаны алып тастады, себебі пастор тым комедиялық түрде бейнеленген.

Шығару

1942 жылы және 1943 жылдың басында түсірілгенімен, "Морган крегінің кереметі" 1944 жылдың басына дейін көрсетілмеді, себебі Paramount компаниясының шығаруға дайын тұрған, оның ішінде Стерджстің "Ұлы сәт" фильмі сияқты көптеген фильмдері болды. 1942 жылдың қыркүйегінде Paramount компаниясы "Мен жындыға үйлендім" сияқты бірнеше фильмдерді United Artists компаниясына сатты, оған тарату желісін толық ұстау қажет болды, бірақ Paramount "Морган крегінің кереметі" фильмін Стерджес режиссерлік еткендіктен, оны шығаруға мүмкіндік күтіп, өздерінде қалдырды.

Кассалық жинақ

Фильмнің премьерасы 1944 жылдың 19 қаңтарында Нью-Йорктегі «Парамаунт» театрында болды. Фильмді насихаттау мақсатында «Paramount» 1944 жылдың 21 наурызында Нью-Йорк қаласында қолданыста болған 400-ге жуық теледидар арнасында 20 минуттық алдын ала көрсетілім ұйымдастырды, онда фильмнен алынған кадрлар, Эдди Брэккеннің баяндамасы және Диана Линннің сұхбаты көрсетілді.

Сыни жауап

"Морган сағасының кереметі" фильмі шыққан кезде сыншылардан жоғары бағалы пікірлер алды. Босли Кроутер «The New York Times» газетінде былай деп жазды: «Paramount-тың бұл жаңа туындысынан гөрі батыл, көңілдірек, құрметсіз фильм ешқашан мұндай асыққан түрде көрінбеген. Стерджес мырза бұл жолы барлық басқаларынан да әжуалырақ сатира жасады. Оның мұндай нәрсені қалай істегенін, Хейс офисінің барлық моральдық қағидаларды бұзуға тырыспайтынына қалай сендіргенін елестету қиын. Әзілдер аздап күштеп жасалған болуы мүмкін, не болып жатқанын түсіну кейде сәл қиындық тудыруы мүмкін. Бірақ бұл ешқандай мәнге ие емес. Сол кезде демалып, тыныс ала беріңіз». Сыншы Джеймс Эджи «Хейс офисіне алғыс айту керек жомарттыққа гипнозданған, немесе ұйықтағанда зорланған» деп атап өтті, осылай фильмнің шығуына рұқсат берілді. Екінші рецензиясында Эджи фильмді «әйел монахты американдық тау сырғадына отырғызғанға ұқсайды» деп сипаттады. АҚШ әскери генералы Дуайт Д. Эйзенхауэр фильмнің жанкүйері болды.

Қазіргі заманғы

Rotten Tomatoes шолу агрегаторының шолулары 30 шолу негізінде 8,2/10 орташа бағасымен 87% мақұлдау деңгейін көрсетеді. Сыншылардың консенсусы: "Морган сағасының кереметі" режиссер Престон Стерджесті ең ерсілі-қарсылы, әрі әзілді күйінде көрсетеді". Metacritic 15 сыншының бағасы бойынша 100-ден 86 балл берді, бұл "көпшіліктің жоғары бағалауы" және "көруге міндетті" деп танылды. Майк Масси "Егіздермен бірге кеткендер" үшін жазған он жұлдыздың тоғызын қамтитын оң шолуында фильмнің "тамаша көңілділік пен тапқырлықпен ұсырылғанын" айтады; "осындай тереңдікте шұңқыр қазылғанда, одан шығудың жалғыз жолы - одан да асыра қылықтану арқылы ғана мүмкін". Джеффри М. Андерсон Combustible Celluloid басылымында төрт жұлдыздың үш жарым жұлдызын берді, фильмнің әзіл-қалжың тонын атап өтіп, Стерджестің осындай фильммен қалай құтылып қалғанын, әсіресе Хейс кодексінің кезеңінде, оң пікірмен бағалады.

Үй медиасы

Фильм 2005 жылдың 6 қыркүйегінде DVD және VHS нұсқаларында шықты.