Француздық Mirage 2000 әуе шабуылдық ұшақтары

Кіріспе

Француз ядролық және конвенциялық соққылау ұшақтары

Dassault Mirage 2000N – ядролық соққы үшін арналған Mirage 2000 нұсқасы. Ол француз әуе күштерінің стратегиялық ядролық тежелуінің негізін құрады. Mirage 2000D – оның конвенциялық шабуылдауға арналған баламасы.

Даму

Mirage 2000N француздық талаптар бойынша ескі Mirage IVP ұшағын алмастыру үшін жасалды. Dassault екі прототип жасауға келісім-шарт алды. Ұшақ алғаш рет 1986 жылғы 3 ақпанда ұшты. 1993 жылға дейін 74 данасы салынды. Mirage 2000N екі орындық Mirage 2000B оқу-жаттығу ұшағының негізінде жасалған, бірақ маңызды өзгерістерге ие. Ұшақ фюзеляжі төмен қабатта ұшу үшін күшейтілді және Antilope 5 радиолокациялық станциясымен жабдықталды, ол жерді бақылау, навигация және жер бетінің картасын жасау үшін қолданылады. Басқа да авиациялық жүйелерге екі INS блогы және ұшқыш пен қару жүйесі операторы үшін жылжымалы карта дисплейлері кіреді. Mirage 2000N бір ASMP орташа қашықтықтағы ядролық зымыранды тасымалдай алады, сондай-ақ өзін-өзі қорғау үшін екі MATRA Magic АҚР тасымалдай алады. Басқа қорғаныс жүйелеріне Sabre электрондық қарсылық жүйесі және Spirale дипольдік қанатын шашырату жүйесі кіреді. Қосымша орындық қашықтықты қысқартатындықтан, екі құлату бактары қолданылады. Mirage 2000N-нің стандартты қаруы ASMP болғандықтан, ол орталық пилонға орнатылды, бұл орталық бакты орнатуға мүмкіндік бермеді, бірақ оны өтеу үшін үлкен 2000 литрлік (530 АҚШ галлоны) қанат астындағы құлату багы жасалды. Француз әуе күштері үшін жасалған 30 ұшақтың алғашқы партиясы тек ядролық қабілетке ие болды және олар Mirage 2000N K1 деп белгіленді. Бұл ұшақтарда Spirale дипольдік қанатын шашырату жүйесі болған жоқ, және ASMP дайын болғанға дейін екі AN.52 еркін түсу ядролық бомбасын тасыды. Кейінгі 44 ұшақтың партиясы Mirage 2000N K2 деп белгіленді. Бұл ұшақтар ядролық және конвенциялық қаруларды қолдануға қабілетті, сондай-ақ толық қорғаныс жүйесімен жабдықталған. K1 ұшақтарының қазіргі кезде конвенциялық шабуылға қабілеті шектеулі. Dassault сондай-ақ Mirage 2000D-ді жасады, ол конвенциялық қарулармен ұзақ қашықтықтағы жоғары дәлдікті шабуылдар жасауға арналған Mirage 2000N-нің жетілдірілген нұсқасы. Бұл ұшақ Mirage 2000N-ге ұқсас, бірақ Apache және Scalp зымырандары сияқты конвенциялық шабуыл зымырандарын, сондай-ақ AASM қаруларын қолдау мүмкіндігіне ие. Mirage 2000N прототипінен қайта жасалған алғашқы ұшақ 1991 жылғы 19 ақпанда ұшты, ал француз әуе күштері барлығы 86 ұшаққа тапсырыс берді. Mirage 2000N экспортқа лицензияланбаған. Француз әуе-ғарыш күштерінің құрамында 62 ұшақ бар. Mirage 2000N сияқты, Mirage 2000D-нің де түрлері болды. Mirage 2000D R1, Apache және Scalp зымырандары, ATLIS II лазерлік нысана белгілеу жүйесі және Samir өзін-өзі қорғау құрылғысы бар Mirage 2000D R2-нің толық қару-жарақ қабілетіне ие емес.

The Mirage 2000N was designed to French requirements for an aircraft to replace the older Mirage IVP. Dassault received a contract to build two prototypes. The aircraft first flew on 3 February 1986. Seventy four were built up to 1993. The Mirage 2000N is based on the Mirage 2000B two seat trainer, but features considerable changes. The airframe was strengthened for low level flight and fitted with an Antilope 5 radar, which is used for terrain following, navigation and ground mapping, and which can follow terrain at Other avionic features are twin INS units and moving map displays for both the pilot and weapon systems officer. The Mirage 2000N can carry one ASMP medium range nuclear missile, and can also carry two MATRA Magic AAMs for self defence. Other protection features include the Sabre jamming system and the Spirale chaff system. Because the extra seat decreases range, a pair of drop tanks are carried. Since the Mirage 2000N's standard weapon was the ASMP, which was carried on the centerline pylon, this meant that it could not carry a centerline tank, but a distinctive big 2,000 litre (530 US gallon) underwing drop tank with a bulbous nose was developed to more than compensate. The first batch of 30 aircraft for the French Air Force had a sole nuclear capability, and these were designated Mirage 2000N K1. These did not have the Spirale chaff system, and carried a pair of AN.52 free fall nuclear bombs before the ASMP was ready. The later batch of 44 aircraft were designated Mirage 2000N K2. These had both a nuclear and conventional capability, and a full defensive fit. The K1 aircraft now have a limited conventional attack capability. Dassault has also developed the Mirage 2000D, which is a development of the Mirage 2000N designed for long range precision strikes with conventional weapons. This aircraft is exactly the same as the Mirage 2000N, but introduces support for conventional attack missiles such as the Apache and Scalp missiles, as well as the AASM weapons. The first aircraft, converted from the Mirage 2000N prototype, flew on 19 February 1991, and the French Air Force ordered a total of 86 aircraft. The Mirage 2000N is not licensed for export. The French Air and Space Force has 62 in its inventory. Like the Mirage 2000N, the Mirage 2000D had variants. The Mirage 2000D R1 does not have the full weapons capability of the Mirage 2000D R2, which features the Apache and Scalp missiles, the ATLIS II laser designation system, and the Samir self protection fit.

Ұшудан бас тарту және қасақана күш қолдану операциясы

Француздық "Мираж-2000" ұшақтары БҰҰ және НАТО-ның бұрынғы Югославиядағы әуе операцияларында маңызды рөл атқарды. 1995 жылғы 30 тамызда "Делиберат күш" операциясы барысында Босния үстінде Серб Республикасы армиясының әуе қорғаныс бөлімшелерінен ұшырылған 9К38 "Игла" жылылық іздейтін зениттік-ракеталық кешенімен бір "Мираж-2000N K2" ұшағы құлатылды, бұл жағдай қорғаныс жүйелерін күшейту жөніндегі күш-жігерді күшейтті.

"Тұрақты бостандық" операциясы және ISAF

AdA Mirage 2000D 2001–2002 жылдары Ауғанстандағы әрекетте қызмет етті, халықаралық күштермен тығыз байланыста жұмыс істеді және ЛГБ-мен (базалық лазерлік басқарылатын бомбалармен) жоғары дәлдікті шабуылдар жасады. Француз әуе күштері 2002 жылдан 2004 жылға дейін Ауғанстандағы коалициялық күштерді қолдау үшін Қырғызстандағы Манас әуе базасына Mirage 2000D ұшақтарын орналастырды. 2004–2007 жылдары олар Душанбеде (Тәжікстан) орналасты. 2007 жылдың жазында, Rafale истребительдері операция аймағынан алынғаннан кейін, 3 француз Mirage 2000 ұшағы НАТО әскерлерін қолдау үшін Ауғанстанға жіберілді. Ауғанстанның оңтүстігіндегі НАТО-ның ISAF әскерлеріне көмек көрсету үшін жауап беру уақытын қысқарту мақсатында ұшақтар Кандагар халықаралық әуежайына көшірілді. 2008 жылы Кандагардан үш Rafale F2 және үш Mirage 2000D ұшағы қолданысқа енгізілді. 2011 жылдың 24 мамырында француз әуе күштерінің Mirage 2000D ұшағы Фарахтан батысқа қарай 100 километр жерде құлады. Екі экипаж мүшесі де қауіпсіздікпен шығып, ізделіп табылды.

Операция Харматаны және Бірыңғай қорғаушы

Француз Әуе күштерінің Мираж 2000D ұшақтары 2011 жылдың наурыз айында БҰҰ бекіткен Ливияның ұшуға тыйым салынған аймағын сақтауға бастапқыда жұмылдырылды. Мираж 2000D алғашқы шабуыл жасаушылардың бірі болды: 2011 жылдың 19 наурызында Мираж 2000 және Рафальдердің аралас француз тобы Бенгазиге бет алған Ливия армиясының колоннасына шабуыл жасап, бірнеше көлікті жойды. Мираж 2000D келесі айларда ең көп қолданылған шабуыл жасаушы ұшақтардың бірі болды, «Харматтан» операциясы БҰҰ басқаратын «Біріккен қорғаушы» операциясына ауысқанда. 2011 жылдың 20 қазанында Мираж 2000D француз Әуе күштерінің Мираж 2000D және Мираж F1CR аралас тобы Сиртте көтерілісшілердің шебін бұзуға тырысқан қарулы колоннаға соққы беруге бағытталғанда соғыстың соңғы НАТО оқ-дәрілерін тастады. Мираж 2000D лазерлік басқарылатын екі GBU 12 бомбасын тастап, Каддафидің колоннасын тоқтатты, нәтижесінде ол қолға түсіріліп, қаза тапты.

Сервал және Бархан операциялары

Француз күштері 2013 жылдың 11 қаңтарынан бастап "Серваль" операциясы арқылы Солтүстік Малидегі қақтығысқа белсенді түрде қатысты (2012 жылдан қазіргі уақытқа дейін). Ұзақ жылдар бойы Францияның әскери күштері орналасқан Чадтағы Нджаменада базасы бар алты "Мираж-2000D" және сол жердегі екі "Мираж F.1CR" ұшағы, Солтүстік Малидегі исламил радикалдылардың базаларын және күштерін бомбалау арқылы қақтығысқа кіріскен алғашқы күштердің қатарында болды. "Мираж" ұшақтары екі жыл бұрын Ливияда қолданылған конфигурацияға ұқсас жүйемен ұшты, яғни орталық тіректе екі 500 фунттық GBU 12 (лазерлік басқарылатын) немесе GBU 49 (GPS және лазерлік басқарылатын) бомбасы, ал ішкі қанат тіректерінде екі қосымша жанармай бакі бар. 2013 жылдың 17 қаңтарынан бастап, үш "Мираж" ұшағы Малидің Бамако қаласына көшірілді, ал олардан бұрын бірнеше күнге дейін екі қарапайым "Мираж F.1CR" Бамакодан жұмыс істей бастады. Қазіргі таңда жергілікті жерге орналасқан Франция Әуе және Ғарыш күштерінің "Мираж-2000D/N" ұшақтары "Бархан" операциясына қолдау көрсетуді жалғастыруда.

Шаммал операциясы

2014 жылдың 19 қыркүйегінен бастап француз әуе күштері Ирак пен Леванттың Ислам мемлекетіне қарсы халықаралық күш-жігердің бөлігі ретінде соққы бере бастады. Шабуыл жасау тобы бастапқыда Әмірліктерде орналасқан "Dassault Rafale" истребительдерінен құралды. Кейіннен, 2014 жылдың қарашасынан бастап, Иорданияда орналасқан алты "Mirage 2000D" истребителі "Рафальдерге" қосылды. Бастапқыда соққылар тек Ирактағы нысаналарға бағытталды. 2015 жылдың қыркүйегінен бастап Сирияда да соққылар жасалды. 2016 жылдың 21 тамызында 4 "Rafale" және 4 "Mirage 2000D" истребителінен тұратын шабуыл тобы Ислам мемлекетінің қару-жарақ сақтау орнына бірнеше "SCALP EG" крылаты зымырандарымен шабуыл жасады, 12 зымыран атылды. "Рафальдер" әрқайсысы екі-екі зымыранмен, ал "Мираждер" әрқайсысы бір-бір зымыранмен қаруланды.

Мираж 2000N

Мираж 2000Н – ядролық соққы беруге арналған нұсқасы, ол Aerospatiale Air Sol Moyenne Portee (ASMP) ядролық қашықтықтан ұрылатын зымыранын тасымалдауға көзделген. Екі прототиптің алғашқы ұшу сынақтары 1983 жылдың 3 ақпанында басталды, ал Мираж 2000N 1988 жылы қарулануға түсті. Барлығы 75 данасы салынды. Бұл ұшақта төмен биіктіктегі операциялар үшін күшейтілген қанаттар, сондай-ақ, Dassault/Thales Antilope 5 радары негізінде құрылған, жер бедерін орап өту қабілетіне ие, төмен деңгейдегі дәлдікті навигациялық/шабуыл жүйелері болды. ASMP зымырасының ұзындығы 5,38 метр, керосинмен жұмыс істейтін импульстік қозғалтқышы бар, ол 3 Мах жылдамдығымен 100 км қашықтыққа дейін ұшуға және 300 кт жарқындығы бар ядролық оқ-дәріні тасымалдауға мүмкіндік береді.

Жаңартулар

Қолданыстағы жиынтық электрондық барлау (ELINT) қабілетін ұлғайту үшін жаңартылды, бұл ұшаққа қарсыластың сәуле шығару тілшелері туралы деректерді тіркеуге мүмкіндік берді, оларды ұшудан кейін барлау талдауы үшін пайдалануға болады. Magic AAM тіректерінің артқы бөлігіне орнатылған SAT Samir "Detecteur de Depart Missile (DDM)" зымыранға ескерту жүйесі де қосылды. Болашақ жаңартуларға күндізгі және түнгі түсірілімдері, цифрлық деректерді жазу жүйесі және майдан командирлеріне суреттерді нақты уақыт режимінде жіберуге арналған деректер байланысы бар цифрлық барлау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету үшін Pod Reco NG (Pod de Reconnaissance Nouvelle Generation) қосылуы кіреді. Оны Thales компаниясы 2006 жылы пайдалануға енгізу үшін әзірлеп жатыр. Жаңартылған қарсы шаралар жүйесімен және ASMP A зымыранын, сондай-ақ Pod Reco NG-ні тасымалдауға қабілетті ұшақтар "Mirage 2000N K3" деп қайта аталады. Оларды экспорттауға рұқсат болмағандықтан, олар бөлшектерге бөлініп, кейбіреулері француз музейлеріне беріледі. 3 данасы сынақтар үшін DGA-да қалды.

Жаңартулар

Mirage 2000D әр түрлі жақсартулармен, мысалы MICA IR-мен қызметте қалуда. 2001 жылдан бастап Mirage 2000D R2 деп аталатын жалпы жаңарту жүзеге асырылды. 2009 жылы екінші жаңарту бағдарламасы басталды, ол соққы беру рөлін жақсырақ қолдауға және әуеден әуеге қабілеттілікті жақсартуға бағытталған. Бұл Mirage 2000C ұшақтарының қызметтен шығарылуын өтеуге мүмкіндік беретін көп мақсатты мүмкіндіктерді қамтамасыз етті. 55 ұшақ 2024 жылға дейін Mirage 2000D RMV (Rénovation Mi Vie) деп аталатын орташа мерзімді жаңартудан өтеді, мақсаты 2030 жылдан соң да қызметте болуын қамтамасыз ету. Бұл авиациялық құралдарды жаңартуды, CC422 доңғалақты пулеметтік модульді орнатуды, Magic зымырандарын MICA зымырандарымен алмастыруды және GBU 48 және GBU 50 бомбаларын интеграциялауды қамтиды, бұл шаралардың жалпы құны 532,5 миллион еуроға бағаланады. 2021 жылдың қыркүйек айының басында бір жұп Mirage 2000D RMV Джибутиге жолданды, олардың ыстық климат жағдайындағы өнімділігін бағалау үшін. Екі Mirage 2000D RMV 20 күн бойы Escadron de Chasse et d’Expérimentation (Fighter and Experimental Squadron) 1/30 “Côte d’Argent” эскадрильясымен бірге Джибутидегі 188-ші әуе базасында болды.

Ерекше оқиғалар мен оқиғалар

2011 жылдың 1 наурызында бір Mirage 2000N түнгі ұшу кезінде Францияның орталық бөлігіндегі Круз аймағында Сен-Ораду-пре-Крок ауылының жанында апатқа ұшырады. Екі ұшқыш та қаза тапты. 2011 жылдың 24 мамырында бір Mirage 2000D Ауғанстанның Фарах қаласынан батысқа қарай 100 шақырым жерде апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі де сәтті катапульданып, аман-есен құтқарылды. 2014 жылдың 9 маусымында кешкі уақытта француз әуе күштерінің Mirage 2000D ұшағы Малидің солтүстігіндегі Гао мен Нигер астанасы Ниамей арасында, Серваль операциясы аясында техникалық себептерге байланысты апатқа ұшырады. Екі ұшқыш та қауіпсіз жерге түсіп, құтқарылды. 2017 жылдың 28 қыркүйегінде таңертең француз әуе күштерінің Mirage 2000N ұшағы Бархан операциясы аясында Чадтың астанасы Нджамена әуежайынан ұшып шыққаннан кейін өртеніп, құлады. Ұшақ 7:55-те әуежай қабырғасына соғылып, Францияға бағыт алғанда ұшу-қону жолағына дайындалып жатқанда өртенді. Екі ұшқыш та уақытында ұшақтан секіріп шықты, біреуі жеңіл жарақат алды. 2018 жылдың 18 сәуірінде Франциядағы Луарэтен аймағындағы Ноген-сюр-Вернисон қаласындағы автомобиль зауытының шатырына инертті бомбаның бас бөлігі кездейсоқ түсіп кетті. Француз әуе күштерінің екі Mirage 2000D истребителі Суипп оқу полигонына оқу-жаттығуға бара жатқанда зауыттың үстінен ұшып өтті. Екі адам жарақат алды, ал бас бөлігі қауіпсіз екені анықталғанға дейін зауыт эвакуацияланды. 2019 жылдың 9 қаңтарында түске дейін француз әуе күштерінің Mirage 2000D ұшағы Францияның шығысындағы Юра тауларының үстінен ұшып бара жатып апатқа ұшырады. Сол патрульде болған тағы бір ұшақ Нэнси-Ошей әуе базасына қауіпсіз оралды. Апатта екі ұшқыш та қаза тапты.