Көмекші тау шаруашылығы: техника және түрлері

Кіріспе

Тауға өрмелеу түрі

Көмекпен тауға өрмелеу – бұл жоғары жылдамдық алу үшін көмекші құралдар (немесе баспақыштар) сияқты механикалық құрылғылар мен жабдықтарды пайдаланатын тауға өрмелеу нысаны. Көмекпен тауға өрмелеу, еркін тауға өрмелеуден (дәстүрлі немесе спорттық еркін тауға өрмелеу ретінде орындалуы мүмкін) ерекшеленеді, онда жабдықтар тек қауіпсіздік үшін қолданылады, бірақ жоғары жылдамдыққа көмектеспейді. "Көмекпен тауға өрмелеу" кейде питон мен тіреуіштерді қағуды қамтиды, оларға көмекші құралдар ілінеді, бірақ "таза көмекпен тауға өрмелеу" де бар, ол тек алынып тасталатын тіреуіштерді пайдалана отырып, қағудан аулақ болады. Көмекпен тауға өрмелеудің бастауы барлық тауға өрмелеудің бастапқы кезеңдеріне дейін барып жетеді, осы кезде баспақыштар мен питон қолданылған, бірақ 20 ғасырдың басында еркін тауға өрмелеудің дамуымен бір сатылы тауға өрмелеуде оның маңызы азайды. Сонымен қатар, Доломит таулары қазіргі заманғы "үлкен қабырғаға көтерілудің" отаны болды, онда Эмилио Комичи сияқты пионерлер алғашқы құралдар мен техникаларды жасады. Көмекпен тауға өрмелеудің "алтын ғасыры" 1960 және 1970 жылдары Йосемитидің граниттік үлкен қабырғаларында болды, оған Ройал Роббинс және Уоррен Хардинг, кейіннен Джим Бридуэлл сияқты пионерлер жетекшілік етті. Сондай-ақ, Роббинстің минималды көмек туралы философиясы және Ивон Шоунардтың "таза көмекпен тауға өрмелеу" философиясы басым болды. 1990 жылдары Йосемитиде дәстүрлі А сыныптамасы жүйесі егжей-тегжейлі "жаңа толқын" жүйесіне кеңейтілді, ал "таза көмекпен тауға өрмелеудің" дамуымен А сыныптамасы C сыныптама жүйесіне айналды. Көмекпен тауға өрмелеу маршруттарын бағалау күрделі, өйткені қайталап өтулер сынақтың сипатын айтарлықтай өзгерте алады, сонымен қатар көптеген бекітілген тіреуіштер жинақталады. Жаңа A5 сыныпталған көмекпен тауға өрмелеу маршруты уақыт өте келе A3 сыныпталған маршрутқа айналуы мүмкін. Көмекпен тауға өрмелеу әлі де үлкен қабырғаға көтерілу және альпілік тауға өрмелеу маршруттарындағы өте қиын бөлімдерді жеңу үшін қолданылады. Эль Капитандағы "Мұрын" сияқты әйгілі үлкен қабырғаға көтерілу VI C2 сыныптағы жартылай көмекпен өтілетін маршрут ретінде күшті альпинистерге қол жетімді, бірақ оның еркін тауға өрмелеу маршрутын тек өте шектеулі адамдар ғана орындай алады. Көмек сондай-ақ "келесі буын" үлкен қабырғалық маршруттарды (мысалы, Кордильера Пайндегі "Дауылдағы саяхатшылар" немесе Транго мұнараларындағы "Grand Voyage") дамытуға қолданылады. Сондай-ақ, C5 сыныпты көмекпен тауға өрмелеу маршруттары құрылуда, мысалы, Эль Капитандағы "Калифорния көшесіндегі "Қорқыныш"".

Aid climbing is a form of rock climbing that uses mechanical devices and equipment, such as aiders (or ladders), for upward momentum. Aid climbing is different than free climbing (which can be performed as traditional or sport free climbing), which only uses mechanical equipment for protection, but not to assist in upward momentum. "Aid climbing" sometimes involves hammering in pitons and bolts, into which aiders are clipped, but there is also "clean aid climbing" which avoids hammering, using only removable placements. While aid climbing traces its origins to the start of all climbing when ladders and pitons were common, its use in single pitch climbing waned in the early 20th century with the rise of free climbing. At the same time, the Dolomites became the birthplace of modern "big wall aid climbing", where pioneers like Emilio Comici developed the early tools and techniques. Aid climbing's "golden age" was in the 1960s and 1970s on Yosemite's granite big walls led by pioneers such as Royal Robbins and Warren Harding, and later Jim Bridwell, and was also where Robbins' ethos of minimal aid, and Yvon Chouinard's ethos of "clean aid climbing", became dominant. In the 1990s, the traditional A grading system was expanded at Yosemite into a more detailed "new wave" system, and with the development and growth in "clean aid climbing", the A grade became the C grading system. The grading of aid climbing routes is complex as successive repeats can substantially change the nature of the challenge through hammering and also the build up of large amounts of in situ fixed placements. It is not untypical for a new A5 graded aid climbing route, to migrate to an A3 graded route over time. Aid climbing is still used on large big wall climbing and alpine climbing routes to overcome sections of extreme difficulty that are beyond the difficulties of the rest of the route. A famous big wall climb such as The Nose on El Capitan is accessible to strong climbers as a partial aid route graded VI C2, but only a tiny handful can handle its grade as a free climbed route. Aid is also used to develop "next generation" big wall routes (e. g. Riders on the Storm on Cordillera Paine, or the Grand Voyage on Trango Towers). Extreme C5 graded aid only routes are also still being established, such as Nightmare on California Street on El Capitan.

Сипаттама

Көмекке көтерілу – жоғары қарай жылдамдық алу үшін механикалық құрылғылар мен жабдықтарды пайдаланатын тауға көтерілу түрі. Бұл, көтерілу кезінде қорғану үшін ғана механикалық құрылғылар мен жабдықтарды қолданатын, бірақ жоғары жылдамдыққа көмектеспейтін еркін альпинизмге (дәстүрлі альпинизм немесе спорттық альпинизм түрінде) керісінше болып саналады. Дәстүрлі және спорттық альпинизм сияқты, көмекке көтерілу көбінесе жұппен жасалады, ал жетекші альпинист "орналастырулар" жасайды, оларға баспалдақтар (көмекшілер деп аталады) ілінеді, соның арқасында олар көтеріле алады. Алдыңғы альпинист шыңға жеткеннен кейін, екінші альпинист (немесе бекітуші) арқанмен жоғары көтерілгенде орналастыруларды алып тастайды. Сонымен қатар, кейбір альпинистер оны дәстүрлі альпинизмдегі қорғаныс жабдықтарын орнатуда тәжірибе жинақтау және оқыту үшін пайдалы деп санайды. Еркін альпинизмнің дамуына байланысты көмекке көтерілу спортының танымал болуы төмендегенімен, оның элементтері әлі де көптеген ірі қабырғалы және альпинизмдік бағыттарда жиі кездеседі. Бұл ұзақ, көп сатылы бағыттар, онда маршруттың қалған бөлігінен әлдеқайда қиын бөлімдерге тап болу мүмкін. Мұндай бөлімдерде тіпті еркін альпинистер де көмекке көтерілу әдістерін қолданады.

Тарих

Көмекке көтерілудің тарихы барлық альпинизмнің бастауына саяды, мысалы, 1492 жылы Монт-Айгильге, 1786 жылы Монбланға немесе 1893 жылы Дьявол мұнарасына жасалған тарихи шығуларда қолданылған баспалдақтар, ал 1875 жылы Жарты күмбезге жасалған алғашқы шығу сияқты тарихи көтерілістерде бұрғыланған тіреуіштер пайдаланылды. 1970 жылы Серро-Торреде Чезаре Маэстринің Компрессор жолын жасауы үлкен қабырғаларда көмекке көтерілудің ең әйгілі оқиғаларының бірі болды. Месснер мен Шоинардың мақалалары артық көмекке көтерілу техникаларының соңына сызық салды. Көптеген үлкен қабырғалар босатылды, олардың ең танымалсы – Линн Хиллдің 1993 жылы Эль-Капитанның «Мұрынына» 5.14a деңгейінде еркін көтерілуі.

Жабдық

Қазіргі заманғы көмекші альпинизмде әдетте дәстүрлі альпинизмде қолданылатын жабдықтардың көпшілігі пайдаланылады, әсіресе дәстүрлі альпинизмнің қорғаныш құралдары (мысалы, гайкалар, гексентриктер және трикамдар, сондай-ақ серіппелі камералық құрылғылар) "таза көмекші альпинизмге" қажет. Тұрақты орналастыру жабдығы. "Таза көмекші альпинизмге" дейін, альпинист жоғалағанда орналастырулар соққымен орнатылатын, жарықтарға металл тіректер (мысалы, Lost Arrow, bongs, angles және knifeblades түрлері) жиі орнатылатын (сондай-ақ copperheads немесе heads), бірақ альпинист жоғалағанда тіректерге жарамды жарықтар болмаған жағдайда, бұрандалы жиынтықтарды қолданып, тұрақты бұрандаларды орнатуға да болады.

Техникалар

Көмекпен көтерілу, "таза" және "дәстүрлі" көтерілу үшін, дәстүрлі көтерілуден өте ерекше болып табылады, көтерілу импульсі үшін дерлік толығымен механикалық құрылғыларға сүйенеді. Көмекпен көтерілуде маңызды бірнеше арнайы техникалар бар, олар мыналарды қамтиды:]] Көмекпен көтерілуді бағалау күрделі және тұрақсыз деп есептеледі. Көмекпен көтерілу деңгейлері уақыт өте келе көмек жабдықтарының жақсаруына және соңғы көтерілуші командалардың маршрутқа қайта-қайта өтуіне байланысты маңызды түрде өзгеруі мүмкін. А5: Бірінші 5 команда көтеріледі: Жаңа маршрутта орнатылған немесе бекітілген жабдықтар өте аз (мысалы, мыс бастар, тіректер, гайкалар), ал тау жынысы кейбір жерлерде нашар және құлауға бейім. A0: "Кейде көмекші қозғалыстар көбінесе көмекші құралдарсыз (этриерлер) немесе бекітілген жабдықтарда жасалады; кейде француз тіліндегі "еркін" көтерілу деп аталады". А1: "Барлық орналасулар берік және оңай". А2: "Жақсы орналасулар, бірақ кейде табу қиын". А3: "Көптеген қиын, сенімсіз орналасулар, бірақ қауіп аз". А4: "Бір қатар орналасулар, олар тек дене салмағын ғана ұстай алады". А5: "Біреуі сәтсіз болған жағдайда кем дегенде 20 метрлік құлауға әкелетін бірнеше дене салмағын ұстай алатын орналасулар".

Жаңа толқынның А-сыныптары

1990 жылдары Йосемит таушылары "жаңа толқын" деп аталатын көмек көрсету жүйесін жасады, ол бастапқы жүйенің ауқымын А6 дейін кеңейтті, А2-ден бастап қиын немесе күшті кезеңдер үшін аралық "+" бағасын енгізді және әр деңгейде толық анықтама берді. Бастапқы жүйедегідей, негізгі назар маршруттағы "дене салмағымен тіреу" саны мен құлаудың салдарына қатысты. Бұл сол кездегі әлемдегі ең қиын үлкен қабырғаға көтерілу болды, оның әйгілі "Ілмек немесе кітап" бөлігі, Эль Капитан тауындағы алғашқы "құласаң, өлесің" бөлігі және ондаған жылдар өткен соң да A4+ саналады; Бридуэллдің ең ұлы жолы деп есептеледі. 1995 жыл. Стив Гербердинг, Лори Редделл және Скотт Стоу 21 питчте Эль Капитан тауындағы Ретисент қабырғасына көтерілді, VI 5.7 A5, сол кезде Эль Капитан (және әлем) бойынша ең қиын көмекші альпинизм маршрутының бірі деп саналды және қазірге дейін A5/4+ бағаланған маршрут болып табылады. 1998 жыл. Уоррен Холлинджер мен Грант Гарднер 17 питчте Эль Капитан тауындағы Калифорния көшесіндегі қорқынышқа көтерілді, VI 5.10 A5, көбінесе Эль Капитан тауының ең қиын көмекші көтерілісі (1982 жылғы даулы "Wings of Steel" маршрутымен бірге) деп есептеледі; 2023 жылға дейін қайталанбаған.

Биіктік және экспедиция

1991 жыл. Вольфганг Гуллих, Курт Альберт, Бернд Арнольд, Норберт Бэтц және Питер Диттрих 21 күн ішінде 44 пикпен Кордильера Пайндегі «Дауылдағы аттылар» бағытын VI 5.12d A3 қиындық деңгейінде өтті; бұл Торрес-дель-Пайннің «бағалы қазынасы» саналады және көптеген талпыныстарға қарамастан, қазірге дейін толықтай өтілген емес. 1992 жыл. Джон Миддендорф және де 16 күн ішінде 33 сатымен Ұлы Транго мұнарасының шығыс бетіндегі «Grand Voyage» бағытын VII 5.10 A4+ WI3 қиындық деңгейінде өтті; ұзындығы 1340 метрден асатын бұл бағыт, тарихтағы ең ұзын және биік тау қабырғаларының бірі болып есептеледі.