Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қолмен тіреліп, тік беткейге көтерілу. Тік беткейлерге шығу.
Walk up steep terrain involving the use of one's hands
climbing steep slopes
Шапшаңдық – таугершілік термині, ол тік жерге қолдарды тіреу арқылы ұстануға және тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Бұл термин жаяу жүру мен тауға көтерілудің арасындағы жер сипаттамасы үшін де қолданылады ("шапшаңдық"). Сақтық және биіктікке төзімділік қажет. Каньонинг және өзенге көтерілу шапшаңдықты қамтиды.
Scrambling is a mountaineering term for ascending steep terrain using one's hands to assist in holds and balance. It is also used to describe terrain that falls between hiking and rock climbing (as a "scramble"). Sure footedness and a head for heights are essential. Canyoning and stream climbing both involve scrambling.
Шолу
Скремблинг – техникалық құралдарсыз басу немесе жолмен өту. Қоршалған ортада арқансыз көтерілу альпинизмдегі ең қауіпті қызметтердің бірі болуы мүмкін. Көтерілу арқанды қолдануды қажет еткен жағдайда, жоғары немесе төмен түсу, ол енді скремблинг емес.
Scrambling is ascending or traversing a grade without technical apparatus. Unroped ascent in exposed situations is potentially one of the most dangerous of mountaineering activities. As soon as an ascent involves a rope, going up or down, it is no longer a scramble.
Альпілік шашырасу
Альпілік шұғылдану – биік таулардағы шұғылдану, ол белгіленген немесе таңбаланған жолдармен жүрмеуі мүмкін. Альпілік шұғылдар – бұл жолдан тыс саяхаттар, көбінесе қар немесе тас арасында, мақсаты "техникалық емес" шыңға жететін сапарлар. Техникалық емес шыңға жету үшін арнайы альпинистік жабдықтар (белдік, арқан, қорғаныш құралдары және т.б.) қажет болмайды, сондай-ақ өте тік беткейлер мен мұздықтардан өтуді қамтымайды. Дегенмен, мұндай сапарлар төмен бұрышты тастардан өтуді, өзендерді кесіп өтуді, тығыз бұталардың арасынан өтуді және қар басқан беткейлермен жүруді қамтиды.
Alpine scrambling is scrambling in high mountains and may not follow a defined or waymarked path. Alpine Scrambles are off trail trips, often on snow or rock, with a 'non technical' summit as a destination. A non technical summit is one that is reached without the need for certain types of climbing equipment (body harness, rope, protection hardware, etc), and not involving travel on extremely steep slopes or on glaciers. However, this can mean negotiating lower angle rock, traveling through crossing streams, fighting one's way through dense brush, and walking on snow covered slopes.
Қауіптер мен қауіпсіздік
Көптеген оңай шапшаңдықтар нашар ауа райында қиын көтерілулерге айналады. Қара мұз немесе verglas суық ауа райында ерекше қауіпті, ал тұман немесе көлігі шапшаңдықпен айналысушыларды тез бағдардан шығаруы мүмкін. Гипотермия – барлық саяхатшылар үшін, әсіресе тәжірибесіздер үшін қауіпті. Оған салқын температура, жел, ылғал және күн сәулесінің жетіспеуі себеп болуы мүмкін. Тиісті жабдықтар, киім, керек-жарақтар және алғашқы көмек құралдары қажет, сондай-ақ көп жағдайда карта да керек. Британдық альпинистік жүйеде бұл "оңай" деңгейі саналады, ал кейбір қиын шапшаңдықтар орташа немесе тіпті қиын деңгейдегі қимылдарды қамтуы мүмкін. Ұлыбританияда шапшаңдықтар әдетте Аштон жүйесі бойынша 1, 2, 3 немесе 3S (S – қиын) сыныптарына бағаланады, сыныптар техникалық қиындық пен қауіптілік деңгейіне негізделген. Сноудониядағы Трифан тауының Солтүстік қырқасы немесе Лейк-Дистрикт аймағындағы Хелвеллиндегі Стридинг Эдж – классикалық 1-ші сыныпты шапшаңдықтар. Ал, Скафеллдегі Брод Стенд әдетте 3-ші немесе 3S сыныпты деп есептеледі. Шотландияның ескі нұсқаулықтарында 1-ден 5-ке дейінгі сыныптар жүйесі қолданылған, бұл Шотландияда 1, 2 және 3 сыныптар бойынша шатасу мен әртүрліліктерге әкелді, бірақ қазіргі танымал шапшаңдықтардың көпшілігіне стандартты рейтинг берілген.
Many easy scrambles become serious climbs in bad weather. Black ice or verglas is a particular problem in cold weather, and mist or fog can disorient scramblers very quickly. Hypothermia is a danger to all hikers, particularly the inexperienced. Any combination of cool temperatures, wind, moisture, and an absence of sunlight can create the condition. Proper gear, clothing, supplies, and first aid materials are essential, as is in most cases a map In the British climbing system, it is Easy with some of the harder scrambles incorporating moves of Moderate or even Difficult standard. In Britain, scrambles are usually rated using Ashton's system of either Grade 1, 2, 3 or 3S (S for serious), with the grade being based around technical difficulty and exposure. The North Ridge of Tryfan in Snowdonia, or Striding Edge on Helvellyn in the Lake District, are classic Grade 1 scrambles. At the other end of the scale, Broad Stand on Scafell is usually considered Grade 3 or 3S. Some of the older Scottish guidebooks used a system of grades 1 to 5, leading to considerable confusion and variation over grades 1, 2 and 3 in Scotland, however most well known scrambles now have a standardised rating.
Канада
Канаданың Роки тауларындағы 175 қиын баурайларды өту туралы нұсқаулықты Алан Кейннің "Канад Роки тауларындағы қиын баурайлар" кітабынан табуға болады. "Backpacker" журналы осы кітапты екі рет экспедициялық нұсқаулық ретінде таныстырды. "Канадалық Альпі таулары журналы" оны "ұсақ тастың қасиетті кітабы" деп атады.
A guide to 175 scrambling routes in the Canadian Rockies can be found in Scrambles in the Canadian Rockies by Alan Kane. Backpacker magazine has twice featured the book as an expedition guide. The Canadian Alpine Journal referred to it as a "scree gospel".
Италия
Via ferrata – Италияның Доломит тауларында кең таралған, таушылар мен жаяу жүргіншілерге қолжетімді болу үшін бекітілген баспалдақтар, арқандар және көпірлермен жабдықталған "тау жолы". Бұл түрдегі қиын жолдан өтудің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, жолға орнатылған көтерілуге көмектесетін құралдары бар. Қазіргі заманғы via ferrata-ның мәні – жол бойымен созылатын және мерзімімен (әрбір белгілі аралықта) тасқа бекітілетін болат арқан. Via ferrata жиынтығын пайдаланып, таушылар өздерін арқанға бекітіп, құлау қаупін азайта алады. Арқан көтерілуге көмек ретінде де қолданылады, сонымен қатар темір сатылар (төбелер), ілгектер, қашалған сатылар, тіпті баспалдақтар мен көпірлер сияқты қосымша көтерілу құралдары да жиі ұсынылады. Осылайша, via ferrata арқылы, қорғалмаған қиын жолдардан өту және арқан сияқты көтерілу жабдықтарын қажетсіздендіруге болады. Мұндай маршруттар тәжірибесі аз адамдарға да керемет көріністерден ләззат алуға және әдетте тәжірибелі альпинистерге ғана берілген қиын шыңдарға қол жеткізуге мүмкіндік береді; алайда, кейбір жабдықтар, биіктікке төзімділік және негізгі техникалық дағдылар қажет болғандықтан, via ferrata қарапайым тау жүруден бір саты жоғары деп есептелуі мүмкін.
Via ferrata is "a mountain route equipped with fixed ladders, cables, and bridges in order to be accessible to climbers and walkers" common in the Dolomites of Italy. This form of scrambling has climbing aids built in on the route that help make it safe. The essence of a modern via ferrata is a steel cable which runs along the route and is periodically (every ) fixed to the rock. Using a via ferrata kit, climbers can secure themselves to the cable, limiting any fall. The cable can also be used as an aid to climbing, and additional climbing aids, such as iron rungs (stemples), pegs, carved steps and even ladders and bridges are often provided. Thus, via ferratas allow otherwise dangerous routes to be undertaken without the risks associated with unprotected scrambling and climbing or the need for climbing equipment such as ropes. Such routes allow the relatively inexperienced a means of enjoying dramatic positions and accessing difficult peaks, normally the preserve of the serious mountaineer; although, as there is a need for some equipment, a good head for heights and basic technique, the via ferrata can be seen as a distinct step up from ordinary mountain walking.
Ұлыбритания
Скрамблинг Ұлыбританияда альпинизмнің күрделене түскен және танымал түріне айналды; қызығушылықтың басты аймақтары – Англия көлдері аймағы, Шотландияның Таулы Жері және Уэльстегі Сноудонияның солтүстігі. Бұл аймақтарда қиындық деңгейі мен стилі жағынан әртүрлі маршруттарды сипаттайтын танымал скрамблинг нұсқаулықтары бар. Ұлыбританиядағы скрамблинг түрлері көп: жоталарды басып өту, шатқалдар мен арналарды қиып өту, тік беттердегі әлсіз жерлер (үлкен және көбінесе тік жартастарды тесіп өтетін сызықтар), тіреулер мен беттерді басып өту. Ұлыбританиядағы скрамблинг маршруттары ұзындығы бойынша әртүрлі: кейбір жартасты бағыттардағыдай 30 метрден бастап, Бен-Невистің солтүстік бетімен өтетін, атақты 3S деңгейлі Tower Ridge маршрутындағы 700 метрден астам тік көтеріліске дейін (Tower Ridge сонымен қатар «қиын» жартасты бағыт ретінде де бағаланады – шамасы, Ұлыбританиядағы ең ұзыны). Сноудониядағы скрамблингтер әдетте 60 (мысалы, Milestone Gully, Tryfan) және 500 метр (мысалы, Bryant's Gully, Glyder Fawr) арасында биіктік көтерілімін қамтиды. Скрамблинг элементтерін қамтитын жота маршруттары Ұлыбританияда ерекше танымал, оларға Сноудондағы Crib Goch, Glyder Fach-тағы Bristly Ridge, Helvellyn-дегі Striding Edge және English Lake District-тегі Blencathra-дағы Sharp Edge, сондай-ақ Шотландиядағы көптеген маршруттар, мысалы Glencoe-дегі Aonach Eagach жотасы жатады. Бұл маршруттардың көпшілігінде «қиын кезең» кездеседі, онда скрамблинг күрт қиындап кетеді. Мысалы, Crib Goch-тағы қиын кезең шамамен 20 фут (6 м) көтерілуді қамтиды, бірақ орналасқан жері қауіпті. Мұндағы жартастың беті көптеген буттармен жылтыратылған, бірақ берік қолдау көрсететін көптеген тұрақтар бар. Скайдағы Cuillin Ridge жотасын қиып өтудің керісінше, кем дегенде бір жерде арқанды қолдануды талап етеді. Wester Ross-тағы Liathach және Beinn Eighe жоталары қиып өтуге оңай, бірақ өте қауіпті. Мұндай жоталардан түсу өте шектеулі болғандықтан, біржола басталғаннан кейін скрамблер соңына дейін жалғасуы керек. Солтүстікке қарай An Teallach, ал Sutherland-тегі Stac Pollaidh сияқты маршруттарда да қиын кезеңдер кездеседі. Ұлыбританиядағы скрамблерлер үшін пайдалы ресурс – W.A. Poucher (1891–1988) жазған нұсқаулықтар, бірақ олар қазір ескірген және жаңа нұсқаулықтар бар. Біріккен Корольдіктегі скрамблинг маршруттарының толық тізімін қамтитын қоғамдық жоба UKscrambles.com сайтында қолжетімді.
Scrambling has become an increasingly popular form of mountaineering in Britain; the English Lake District, the Scottish Highlands, and the north of Snowdonia in Wales being the chief regions of interest. Popular Scrambling guidebooks exist for these areas, outlining a wide spectrum of routes in terms of both difficulty and style. UK scrambles come in many forms: the ascents, descents and traverses of ridges, gully and ghyll scrambles, rakes (lines of weakness that penetrate large, and often sheer, rock faces), and the ascents of buttresses and faces. UK scrambles vary enormously in length; from as little height gain as 30 metres, as with many crag rock climbs, up to the 700+ metres of vertical height gain encountered on Tower Ridge, a famous 3S grade scramble that ascends Ben Nevis via its north face (Tower Ridge is also graded as a 'difficult' rock climb arguably Britain's longest.). Scrambles in Snowdonia typically feature between 60 (e. g. Milestone Gully, Tryfan.) and 500 metres (e. g. Bryant's Gully, Glyder Fawr) of height gain. Ridge routes that involve some scrambling are especially popular in Britain, including Crib Goch on Snowdon, Bristly Ridge on Glyder Fach, Striding Edge on Helvellyn, and Sharp Edge on Blencathra, both in the English Lake District, as well as numerous routes in Scotland, such as the Aonach Eagach ridge in Glencoe. Many of these routes include a "bad step", where the scrambling suddenly becomes much more serious. The bad step on Crib Goch for example, involves only 20 feet (6 m) or so of climbing, but the position is exposed. The rock face here is well polished by countless boots, but there are many holds which offer firm support. By contrast, the traverse of the Cuillin Ridge on Skye demands use of a rope at one point at least. The ridge routes of Liathach and Beinn Eighe in Wester Ross are easier to traverse but are extremely exposed. Descent from such ridges is very limited, so once committed, the scrambler must continue to the end. An Teallach to the north offers scrambling, as does Stac Pollaidh further north in Sutherland, which includes a bad step. One resource for scramblers in Britain are the guides by W A Poucher (1891–1988), though these are now dated and more recent guide books exist. A community project consisting of a comprehensive list of scrambles in the United Kingdom is available at UKscrambles. com.
Польша мен Словакия
Соңғы жылдары Татрада, Польша мен Словакия шекарасында орналасқан 1500 км-лік Карпат тау тізбегіндегі ең биік таулардың арасында тәжірибелі тау жүрушілер үшін тау-кенді өрлеу өте танымал болды. Барлық белгіленген туристік бағыттарды бағындырған турист, уақыт өте келе көбінесе одан да амбициялы мақсаттарды іздей бастайды, атап айтқанда, заң бойынша лицензиялы тау гидін жалдау арқылы ғана қол жетімді болатын шыңдарды (ақы төлеу арқылы). Дегенмен, тәуекелге баратын немесе қаржылық мүмкіндігі шектеулі (көбінесе колледж/университет студенттері) осы қиынға түсетін шыңдарға көмексіз өрлеуге тырысады, әсіресе (әдетте "қалыпты", яғни ең оңай) бағыттардың өте нақты сипаттамалары Интернетте кеңінен қолжетімді болғандықтан. Арнайы сайттардан басқа, Польша (pl) және Словакия (sk) альпинистеріне арналған нұсқаулықтар да аса танымал. «Ұлы Татралар Тажы» (pl / Velka Korona Tatier) деп аталатын бейресми шыңдарды бағындыру шақыруы бар, ол Татраның барлық он төрт 8 мыңдық шыңын (метрмен) бағындыруды қамтиды, олардың тек 3-іне ғана белгіленген жаяу жолдары арқылы жете аласыз. Әдетте, олар Татрадағы өрлеу қиындықтарының шкаласы бойынша I немесе II дәрежеде бағаланады (бұл британдық 3/3 дәрежесіне тең).
Scrambling has grown ever so popular in recent years with more experienced mountain hikers in Tatras, the highest mountain range within the 1500 km long chain of Carpathians, located on the border between Poland and Slovakia. A hiker who has scaled all possible marked tourist trails will in time typically start looking for more ambitious goals, namely those peaks that by law are only accessible via hiring a licensed mountain guide (for a fee). More adventurous individuals, however, or those on a tight budget (often college/university students) endeavour to climb those harder accessible summits without assistance, especially since very accurate descriptions of (typically "normal", i. e. the easiest) routes are readily available on the Internet. Apart from dedicated websites, guidebooks for rock climbers by pl or pl (Poland) and sk (Slovakia) are particularly popular. There is an informal peak bagging challenge called pl / Velka Korona Tatier (or Great Crown of Tatras), involving climbing Tatras' all fourteen 8 thousanders (in feet), only 3 of which are accessible by marked hiking trails. Typically, they are graded at most I or II in Tatra climbing difficulty scale (equivalent to British Grade 3/3s).