Кіріспе

Тау шаруашылығы және альпинизмде қолданылатын қорғаныс құралы.

Серіппелі камералық құрылғы (SLCD, кэм немесе friend) – тау шаруашылығы және альпинизмде қолданылатын қорғаныс құралы. Ол бір ортақ немесе екі жақын орналасқан оське бекітілген екі, үш немесе төрт кэмнен тұрады, сондықтан оське тартылғанда кэмдер бір-бірінен кеңейе түседі. Бұл құрылғы сабағының соңына шанақ пен карабинер арқылы бекітіледі. SLCD қолдану үшін "басқышқа" (кішкентай тұтқаға) тартып, кэмдерді бірге жиып, содан кейін оны тастағы жарыққа немесе қуысқа енгізіп, кэмдердің кеңейіп бекінуіне рұқсат ету керек. Егер альпинист құласа, арқанға түсетін күш дұрыс орналастырылған SLCD құрылғысының сабағы бойымен түсетін тартым күшін тасқа бағытталған қысымға айналдырады, осылайша үлкен мөлшерде үйкеліс тудырып, құрылғының тастан алынып тасталуын болдырмайды. SLCD құрылғысына құлаған кезде тасқа түсетін күш өте зор болғандықтан, SLCD құрылғыларын тек берік, мықты тасқа орналастыру маңызды.

Тарих

Виталий Абалаковтың Абалаков камерасын ойлап табуы – альпинизмдегі құралдарға камера принципін алғаш рет қолдану болды. Оның камералары дөңгелектің бөліктерінен қиылып жасалған және бүгінгі трикамдарға едәуір ұқсас. Бұл пішіндер эксцентрикалық болғандықтан, камера айналып, кеңейгенде, оның қиылысу бұрышы өзгеріп отыратын. 1973 жылы Грег Лоу "тұрақты қиылыс" бұрышын қолданатын камераға патент алды. Логарифмдік спираль пішінінің қолданылуы тас пен камераның әрбір бөлігі арасындағы бұрышты теңестірді; осы тұрақты бұрыш камераны тепе-теңдікте ұстау үшін қажетті үйкелісті қамтамасыз етуге арналған. Жүктеме айналу күшін туғызатындай етіп жасалған логарифмдік камера пішіні, бір құрылғының әртүрлі жарықтарға сенімді түрде орналасуына мүмкіндік берді. Қазіргі заманғы SLCD-лерді 1978 жылы Рей Жардин ойлап тапты (АҚШ патенті 4,184,657) және олар "Friends" таңбасымен сатылды. Рей серіппелі, қарсы көп камералы құрылғыны 13,75 градус тұрақты бұрышпен және жаңартқыш механизммен жобалады. ("Дос" термині альпинистер арасында SLCD-лерді атау үшін кеңінен қолданылады, бірақ бұл атау, әдетте, Марк Валланс танымал еткен және қазір Wild Country өндіретін таңбаға қатысты.) Басқа танымал брендтерге Black Diamond Camalots, Metolius Power Cams, DMM 4CU, Trango FlexCams және CCH Aliens кіреді.

Қазіргі заманғы қолданысы

SLCD-нің пайда болуы тау шаруаларын революциялады, себебі ол параллель және кеңейіп бара жатқан жарықтарды оңай қорғауға мүмкіндік берді. Бұған қоса, питоннан өзгеше, SLCD-лерді тасқа зақым келтірмей оңай алып тастауға болады, бұл тасқа зақымсыз өрмелеуді (тасқа зақым келтірмей өрмелеу) көптеген бағыттарда мүмкін етті. Техникалық Дос (алғашқы бір бөліктен жасалған қорытпалы білік орнына, қалың тот баспайтын болат кабельді біріктіретін, жиекке жүктеме түскенде жақсырақ төтеп бере алатын) ойлап табылғаннан бері, SLCD-ні әртүрлі өндірушілер көптеген жақсартты, мысалы, Black Diamond компаниясының екі осьті дизайсын қабылдауы, кішкентай жарықтарға арналған үш бөліктен тұратын камералық құрылғыларды ойлап табу және соңғы кезде Omega Pacific компаниясының Link Cam-ін жасауы, бұл бір SLCD-нің жарықтың кең ауқымын қамтуына мүмкіндік береді. SLCD-лер әртүрлі жарықтарға сәйкес келетін түрлі өлшемдерде сатылады, бірақ шамамен тар немесе кең құрылғылар көбінесе қолданылмайды. Традициялық тау шаруалары көбінесе көптеген және әртүрлі өлшемдегі SLCD-лермен өрмелейді, өрмелеудің қорғаныс талаптарына байланысты, көбінесе бірдей өлшемдегі бірнеше құрылғыларды алып жүреді. Кейбір танымал тау шаруаларына арналған аймақтар, мысалы, Юта штатындағы Инджан Крик, өте тұрақты өлшемді ерекшеліктерге ие, сондықтан тау шаруалары бағытты дұрыс қорғау үшін бірдей өлшемдегі SLCD-нің оннан астам данасын алып жүруге мәжбүр.