Жан Сезнек: Ежелгі құдайлардың өміршеңдігі және Ренессанс өнеріндегі мифологиялық дәстүрлер

Кіріспе

Жан Сезнек (19 наурыз 1905, Морлеикс – 22 қараша 1983, Оксфорд) – тарихшы және мифограф. Оның ағылшын тілді оқырмандар үшін ең ықпалды кітабы – «Құдайлардың ежелгі дәуірде сақталуы» (1940), «Бұтпарастар құдайларының аман қалуы: Ренессанс гуманизмі мен өнеріндегі мифологиялық дәстүр» (1953) деп аударылған. Варбург институтының ғалымдары Фриц Саксл мен Эрвин Панофскийтің зерттеулерін кеңейте отырып, Сезнек батыс өнеріндегі классикалық бейнелердің таралуына кең көзқарас ұсынды.

Мансап

Сезнек 1929 жылы Римдегі Француз академиясына қабылданды, онда ол Эмиль Маленің басшылығымен оқыды, оның әдістемесі оның өзінің жұмысына әсер етті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Сезнек Флоренциядағы Француз институтының директоры қызметінен қайтып, әскерге жазылды. Оның маңызды еңбегі 1940 жылы, Франция құлаған кезде жарық көрді. Соғыстан кейін ол Гарвард университетінде роман тілдері мен әдебиеті кафедрасында қызмет етті, 1941 жылдан 1949 жылға дейін сабақ берді. Содан кейін ол Оксфорд университетінің француз әдебиеті профессоры болып сайланды, бұл қызметті ол 1950 жылдан 1972 жылға дейін Оксфордтың All Souls колледжінің мүшелігімен бірге атқарды. Көбінесе Сезнек еңбегінің арқасында олимпиялық құдайлар мен ертедегі дала және көктем рухтары христиан дінінің пайда болуымен бірге жойылмай, жаңа өмірге ие болды. Оның зерттеуі олардың кейінгі антикалық дәуірде қалай өзгергенін көрсетеді, христиан апологеттері қабылдаған Еухемеризм көзқарасы бойынша тарихта трансформацияланған бұрынғы адамдар ретінде (interpretatio christiana), немесе астрология мен сиқыр әлемінде планеталық рольдерге ие болған астрологиялық құдайлар ретінде, немесе моральдық символдар ретінде бейнеленген. Олар сурет және әдеби дәстүрлерде сақталды, ал қарапайым халық арасында жасырын қалды, халықтық мәдениетке енді, жаңа кейіптерге ие болды, түрленді және мифтері кейінгі антикалық әулиелерге сәйкес қайта жаңартылды. Олардың бейнелері ортағасырлық зиялы және рухани өмірге терең сіңді. Трансформацияланған мифология ерте Тоскана Ренессансының иконографиясында қайта пайда болды, ежелгілер ешқашан ойламаған жаңа атрибуттармен, және Ренессанс кезінде қайтадан үлкен танымалдылыққа ие болды. Сезнек еңбегінің қазіргі заманғы қағаз форматтарындағы иллюстрациялық нұсқаларынан үлкен пайдасы тиді. Джоселин Годвиннің «Ренессанстың пұтқа табыну арманы» (2002) сияқты зерттеулер оған сүйенеді. Годвин Сезнек тақырыбын одан әрі зерттейді, Ренессанс кезінде пұтқа табынушы құдайлар еуропалық қиялға қалай әсер еткенін, христиан иконографиясымен және доктриналарымен қатар орналасқандарын көрсетеді.

Seznec won a place at the French Academy in Rome in 1929, where he studied under Émile Mâle, whose methodology influenced his own work. At the outbreak of World War II, Seznec returned from his position in Florence as director of the French Institute, to enlist. His major work was published in 1940, just as France fell. After the war he accepted a position in Romance Languages and Literatures at Harvard University, where he taught from 1941 to 1949. He then was elected Marshal Foch Professor of French Literature at Oxford University, a chair that he held, along with a fellowship of All Souls College, Oxford, from 1950 until his retirement in 1972. Thanks largely to Seznec, it is widely understood that the Olympian gods, and the earlier spirits of field and spring, did not die with the advent of Christianity, but lived on. His work traces the process in which they were already transformed during late antiquity, whether embedded within history as transfigured former human beings in the Euhemerist view that was embraced by Christian apologists (interpretatio christiana), or given planetary roles as astral divinities in the worldview of astrology and magic or allegorized as moral emblems. They surviving in pictorial and in literary traditions and among the common people went underground to feature in folk culture, took on strange new guises and were transformed in various ways, their myths recast to suit some of the mythic saints of late antiquity. Their imagery permeated Medieval intellectual and emotional life. The transformed mythology re emerged in the iconography of the early Tuscan Renaissance, with new attributes that the ancients had never imagined, and enjoyed tremendous renewed popularity during the Renaissance. Seznec's work benefits from the illustrated formats it has been receiving in modern paperback formats. Studies such as Joscelyn Godwin's The Pagan Dream Of The Renaissance (2002) depend on it. Godwin further explores Seznec's theme, how pagan deities captivated the European imagination during the Renaissance, taking their place side by side with Christian iconography and doctrines.

Шығармалары

Ежелгі құдайлардың тірі қалуы. Мифологиялық дәстүрдің гуманизмдегі және Ренессанс өнеріндегі рөлі туралы эссе (Варбург институтының зерттеулері, 11), Лондон: The Warburg Institute 1940; 2-ші басылымы. Париж: Flammarion 1980, қайта басылды 1993 ж.
Ағылшын тілінде: Ежелгі діндердің құдайларының тірі қалуы. Мифологиялық дәстүр және Ренессанс гуманизмі мен өнеріндегі орны. Аударған Барбара Ф. Сешнс, Нью-Йорк, 1953 ж., қайта басылды. Принстон, Нью-Джерси: Princeton UP 1972, 1995 ж.
Неміс тілінде: Ежелгі құдайлардың мәңгі тіруі. Ренессанс гуманизмі мен өнеріндегі мифологиялық дәстүр. Аударған Х. Ято, 1990 ж.
Испан тілінде: Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі ежелгі заман құдайлары. Аударған Хуан Аранзади, Taurus, Мадрид 1983 ж.