Кіріспе

Михаил Саулович Эльман (1891–1967) – орыс-американдық скрипкашы. Ол құштарлық стилімен, әдемі дыбысымен, мінсіз шеберлігімен және музыкалық талантымен әйгілі болды. Ресей империясының Киев губерниясындағы (қазіргі Украинаның Талне қаласы) Уман уездіндегі Талное қаласында еврей отбасында дүниеге келген.

Мансап

1903 жылы Элман өнерді меценаттаған бай адамдардың үйлерінде концерттер бере бастады, ал 1904 жылы Берлиндегі дебюті үлкен сенсация тудырды. 1905 жылы Лондонға алғаш рет келген кезде, ол Александр Глазуновтың А минорындағы скрипка концертінің британдық тұңғыш орындалуын жасады. 1908 жылы Карнеги залында өнер көрсетіп, американдық тыңшыларға зор әсер қалдырды. 1914 жылдың жазында Австралияға гастрольдік сапар жасады. Еуропада Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Элман АҚШ-қа оралып, 1914 жылдың қазан айында отбасымен қайта қосылды. 1917 жылы ол Phi Mu Alpha Sinfonia музыкалық бауырластығының құрметті мүшесі болып сайланды. Миша 1923 жылы АҚШ азаматы атанды. Кейде ол 29 апталық маусымда 107 концертке қатысты. 1943 жылы ол Бохуслав Мартинудың екінші концертінің премьерасын орындады, ол оған арнап жазылған болатын. Мишаның пластинкаларының сатылымы екі миллионнан асты. Элманның американдық мансабының басында камералық музыкада жиі сүйемелдеген Эммануэль Бей болды, ол Элманмен бір күні – 1891 жылдың 20 қаңтарында дүниеге келді. Бірақ Элман Йозеф Бониме, Кэрролл Холлистер, Вольфганг Розе және басқалармен де бірге өнер көрсетіп, жазбалар жасады. 1950 жылдан бастап оның тұрақты аккомпаниаторы және концерттік серігі Джозеф Сейгер болды. Ол Миша Элман атындағы струнный квартетімен де қысқа мерзімге өнер көрсетіп, жазбалар түсірді. Элман 1967 жылдың 5 сәуірінде Нью-Йорктің Манхэттен қаласындағы пәтерінде, Сейгермен репетициядан кейін бірнеше сағаттан соң қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Хадсон қаласындағы Гастингсте орналасқан Вестчестер Хиллс зиратында жерленген.

Мұра

Элманның жазылған мұрасы алты онжылдықтан асты. Оның алғашқы 78 айналымдық пластинкалары 1906 жылы Париждегі Pathé компаниясы үшін жасалды; ал соңғы LP жазбалары 1967 жылы Нью-Йорктегі Vanguard компаниясы үшін тіркелді. Оның дискографиясының көп бөлігі 1950 жылға дейін эксклюзивті шарты болған Victor Talking Machine Company / RCA Victor үшін жазылған. Одан кейін ол Decca / London және кейін Vanguard лейбліне жазды. Өкінішке орай, Элманның пластинкалары ешқашан жүйелі түрде CD-де қайта басылмаған (ал оның замандасы Яша Хайфец жасаған жазбалардың барлығы көп жылдар бойы CD-де оңай қолжетімді).