Кіріспе

Англия Корольдік теңіз күштерінің адмиралы, саясаткер және парламент мүшесі Сэр Уильям Пенн (23 сәуір 1621 – 16 қыркүйек 1670) 1660 жылдан 1670 жылға дейін Халық қабылдауында отырған ағылшын адмиралы және саясаткері болды. Ол қазіргі АҚШ-тың Пенсильвания штатының негізін қалаушы Уильям Пенннің әкесі.

Ерте өмір

Пенн Бристольдегі Сент-Томас қауымында, капитан Джайлс Пенн, ағылшын әскери адамы және Сале консулы, мен оның әйелі Джоан Гилберт отбасында дүниеге келді. Теңіздегі тәжірибесін әкесінің жанында өтті.

Теңіз мансабы

1642–1646 жылдардағы Бірінші ағылшын азаматтық соғысында ол Парламент жағында күресті және Ирландия теңіздерінде корольге қарсы эскадрильядағы кемеге қолбасшылық етті. Бұл қиын қызмет болды, күш-қуат пен теңізшілік шеберлікті қажет етті. 1648 жылы ол тұтқындалып, Лондонға жіберілді, бірақ көп ұзамай босатылып, «Ассиранс» кемесінің контр-адмиралы ретінде қайта жіберілді. Тұтқындалу себебі әлі белгісіз, бірақ ол корольдің жақтастарымен байланыс жасады деген күдік туған болуы мүмкін. Бұл осылай болған болуы ықтимал, себебі 1660 жылғы жаңаруға дейін ол парламентке немесе Кромвельге қызмет етіп, корольдің ирландиялық достарының тартылып алынған жерлеріне ие болуға тырысқандықтан, роялистермен үнемі байланыста болды, олардың қызметі пайдалы болғанда ғана. 1650 жылдан кейін Пенн Атлант мұхитында және Жерорта теңізінде Принц Руперттің басшылығындағы роялистерді қуған оңтүстік флоттың бас қолбасшысы болды. Ирландияның Корк графтығындағы Макрум шайқасынан кейін оған Макрум қамалы сыйланды. Ол осы қызметте соншалықты белсенді болды, 18 наурыз 1651 жылы үйіне оралғанда, бір жылдан астам уақыт бойы құрлыққа аяқ баспағанын мақтанды. Бірінші ағылшын-голландия соғысында (1652–1654) ол Англияның Ортақ Достастығының флотында қызмет етті, Кенттік шоқ (1652), Портленд, Габбард және Схевенинген (1653) шайқастарында эскадрильяларға қолбасшылық етті. Соңғы шайқаста оның кемесіндегі мерген голландия адмиралын және флот командирін Мартен Тромпты голландиялық флагмандық «Бредероде» кемесінде өлтірді. 1654 жылы ол флотты корольге беруді ұсынды, бірақ сол жылдың қазан айында Кромвель жіберген Батыс Үндістанға экспедицияда теңіз командалығын қабылдаудан тартынбады. 1655 жылы ол Ла-Испаниолаға сәтсіз шабуыл жасаған флотқа қолбасшылық етті. Сан-Домингодағы ұятты жеңіліске ол жауапты емес, ол әскерлер арасындағы үрейге байланысты болды. Ямайка Христофер Колумбтың мұрагерлері билік еткен, бірақ аралға католик шіркеуі біртіндеп үстемдік құрды. Шіркеудің күшейгенінен кейін крипто-еврей халқы Британдықтарға көмектесті, олар Одақ режимі үшін бұл аралды басып алды, ал Пенн онда Ямайка бекетін құрды. Олар оралғаннан кейін ол және әскери әріптесі Роберт Вениблз Тауэрге жіберілді. Ол қарапайым түрде мойынсұнып, босатылғаннан кейін Ирландияда алған жерлеріне қайтты. 1658 жылдың 20 желтоқсанында Пенн Генри Кромвельдің Дублин сарайында рыцарь атағын алды, бірақ 1660 жылдың мамырындағы жаңару кезінде Протектораттың құрметі ұмытылды.

Саяси мансап

1660 жылдың сәуір айында Пенн Веймут пен Мелкомб Регис Парламентінің мүшелерінің бірі болып сайланды және Конвент Парламентіне қатысты. Ол Реставрацияда шағын рөл атқарды: 1660 жылдың мамыр айында ол Сэндвич графының «Насеби» (кейін «Корольдік Чарльз») кемесінде болды, ол Голландия Республикасындағы Амстердамнан Англияға король Чарльз II-ні қайта әкелу үшін жіберілді. Саяхат барысында Пенн жақын арада Лорд-адмирал болып тағайындалатын Йорк герцогымен танысты және оның ықпалында болды. 1661 жылы Пенн Кавальер Парламентіне Веймут пен Мелкомб Регистің өкілі болып қайта сайланды. Екінші ағылшын-голландия соғысында ол 1665 жылғы Лоустофт шайқасында Йорк герцогы Джеймстің басшылығымен тудың капитаны болды, сондай-ақ сол жылы, подаградан зардап шегуіне қарамастан, Рютерді тоқтатуға жіберілген флоттың адмиралы болды. Пенн жоғары мінезді адам болмаса да, ағылшын теңіз тарихында маңызды тұлға болып табылады. Парламент үшін адмирал және теңіз генералы ретінде ол 1653 жылы ағылшын теңіз флоты үшін бірінші тактикалық нұсқаулықты – «Теңіздегі командирдің міндеттері» (1664, Сэр У. Пенннің нұсқаулары) жасауға көмектесті. Бұл нұсқаулық «Йорк герцогының желкендеу және шайқасу нұсқауларының» негізіне айналды, ол теңіз флотының дәстүрлі тактикалық қағидаларын ұзақ жылдар бойы сақтап келді. Пенн барынша оттық күшті қолдану үшін тізім бойынша шайқасуды қолдаушылардың бірі болды.

Мұра

Пенннің ересек өмірінің негізгі көзі – оның Теңіз кеңесіндегі әріптесі және Сейтинг-Лейндегі көршісі Сэмюэл Пеппистің күнделігі. Алайда, Пеппистің бағалаулары Пеннге деген қызғанышымен жұмсатылуы керек. 1660 жылы Пенн Теңіз флотының комиссары болып тағайындалды, онда ол актінің хатшысы Пепписпен бірге жұмыс істеді. Пеппис берген "надан адам" немесе "жалған алаяқ" сипаты, оның туралы басқа да көп мәліметтермен сәйкес келеді. Ол сондай-ақ шебер теңізші және жақсы жауынгер болған. Пеппис пен Сандвич графы сияқты Пенн де Реставрация кезінде өзінің мәртебесін сақтап қалған "орташа" дөңгелекбас болды. Пенн Пеппистің күнделігінде бірнеше рет кездеседі. 1666 жылдың 5 сәуіріндегі әдеттегі жазбасында: "Сэр У. Пеннің жалғандығы мен әдепсіздігі адамды ақылдан шығарарлық". Ол сондай-ақ 1665 жылғы жазбада айтылған, онда былай делінген: "Түнде үйге және [шатырға] көтерілдік, бірақ күтпегендей, Сэр У. Пен кеңсесінің үйіне лас құмыра лақтырғаннан қорқып, қайтадан төмен түстік". 1666 жылдың 4 шілдесіндегі күнделік жазбасында Пенннің Төрт күндік шайқастан қандай сабақ алуға болатыны туралы толыққанды талдауы бар, ол "Ол маған өте ұқтымды түрде сөйледі, сондықтан осы түнде оның сөздерін тыңдағаннан ләззат алдым, бұрын ешқашан оның айтқан сөздерінен осындай ләззат алған емеспін" деген тұжырыммен аяқталады. Батыс аймағының тумасы ретінде, сэр Уильям Пенн Бристольдегі Сент-Мэри Редклифф шіркеуіне жерленген. Оның шлемі мен жартылай қаруы, сондай-ақ ол шайқаста басып алған голланд кемелерінің жыртылған тулары қабырғаға ілінген. Оның Лейли салған портреті, Лоустофт ту тіккендері сериясының бір бөлігі, Гринвичтегі Суреттер залында сақталған. Оның қайтысынан кейін оның ұлы Уильям, әкесіне қарыз болған ақшаның орнына американдық колониялардағы жерді қабылдады. Уильям Пенн бұл жерді "Жаңа Уэльс" деп атағысы келді, бірақ Мемлекеттік хатшы, Жеке кеңес мүшесі және уэльстік Леолин Дженкинс бұған қарсылық көрсетті. Пенн оның орнына "Силвания" деген атауды ұсынды. Кеңес кейін бұл жаңа атауды марқұм адмирал Уильям Пенннің әкесінің құрметіне "Пенн" префиксін қосып өзгертуге шешім қабылдады. Уильям Пенн наразылық білдіргенімен, ол оны мәжбүрлі түрде қабылдады.