Кіріспе

Американдық кинорежиссер

Чарльз Бернетт (/bɜːr/'n//ɛ//t/; 1944 жылдың 13 сәуірінде туған) – американдық кинорежиссер, кинопродюсер, сценарист, монтажшы, актер, фотограф және оператор. Оның ең танымал фильмдері: «Қойдың өлтірушісі» (1978), «Бауырымның үйлену тойы» (1983), «Ашумен ұйықтау» (1990), «Шыны қалқан» (1994) және «Намибия: Азаттық үшін күрес» (2007). Ол қысқаметражды фильмдер, деректі фильмдер және телесериалдар сияқты басқа да кинотуындылармен де айналысқан. «Чикаго Трибьюн» газеті оны «Американың ең үздік кинорежиссерлерінің бірі» деп, ал «Нью-Йорк Таймс» газеті «елдегі ең танылмаған, бірақ ең дарынды қара режиссер» деп атады. Бернетт ұзақ және жан-жақты мансапқа ие.

Өмірбаян

Бернетт 1944 жылдың 13 сәуірінде Миссисипи штатының Виксбург қаласында медбике көмекшісі мен әскери қызметкердің отбасында дүниеге келді. ДНК-талдауға сәйкес, оның түп-тегі көбінесе Сьерра-Леоне халқынан. 1947 жылы Чарльздің отбасы Оңтүстік Лос-Анджелестегі, басым көпшілігі қара нәсілділер тұратын Уотс ауданына көшіп барды.

Колледж

Бернетт электрик мамандығын алуға дайындалу үшін алдымен Лос-Анджелес қалалық колледжіне электрониканы оқуға түсті. Cahiers du Cinéma журналына берген сұхбатында Бернетт "айқын сөйлеу қиындығы" оны кинорежиссер болуға жетелеген болуы мүмкін деп болжады: Мен әрдайым сырттан бақылаушыдай сезіндім, себебі мен жақсы сөйлей алмайтын едім. Осылайша, қарым-қатынас құрудағы осы қиындық мені өзімді жеткізудің басқа жолдарын табуға итерген болуы керек. Мен өскен балалардың көпшілігі маған ұнады. Олар туралы бірдеңе жазуға, олармен не болғанын түсіндіруге міндеттімін деп сезіндім. Менің ойымша, осы себепті мен осы фильмдерді түсіре бастадым.

UCLA кино мектебі және қара көз карандысыз қозғалысы

Бернет UCLA кино мектебінде білімін жалғастырып, театр өнері мен кино саласындағы көркемсурет магистрі дәрежесін алды. Оның профессорлары, Этнокоммуникациялар кафедрасын құрған Элисео Тейлор және британдық деректі фильмдер режиссері Базил Райт, оның жұмысына зор ықпал етті. Африкалық және афроамерикалық киношілердің бұл тобының фильмдері 1960 жылдардың саясаты мен мәдениетімен тығыз байланысты болды, бірақ сонымен қатар өз халқының тарихына адал қалды. Қара тәуелсіз қозғалысы мен Бернеттің тағы бір жетістігі – Үшінші әлем кино клубының құрылуы болды. Клуб басқа ұйымдармен бірігіп, Кубамен мәдени алмасудың барлық түрлерін тоқтатуға бағытталған американдық бойкотты бұзуға қатысқан сәтті науқанды жүзеге асырды. Көптеген сыншылар Қара тәуелсіздік қозғалысының фильмдерін 1940 жылдардағы итальяндық неореализм фильмдерімен, 1960-1970 жылдардағы Үшінші әлем киносымен және 1990 жылдардағы ирандық жаңа толқынмен салыстырды.

Қойларды өлтіруші (1978)

Бернеттің алғашқы толық метражды "Қойшыны өлтіру" фильмі оның UCLA магистрлік диссертациясы болды. Фильмнің сайтында айтылғандай, фильм "ешқандай шешім ұсынбайды, тек өмірді көрсетумен ғана айналысады". Саундтректе балладалар, джаз және блюз жанрындағы Фаи Адамс, Дина Вашингтон, Гершвин, Рахманинов, Пол Робсон және Earth Wind & Fire сияқты әртістердің туындылары бар. Фильмнің 16 мм форматындағы нашар сапасы және 2007 жылғы Нью-Йорк киносыншыларының арнайы сыйлығының арқасында ол сирек көрсетілді. 1990 жылы ол Ұлттық кино тізіліміне енгізілді. "Қойшыны өлтіру" фильміндегідей, осы фильмнің де көптеген актерлері әуесқойлар болды, оның ішінде костюм дизайнерінің әйелі де бар. Отбасының тұрақсыздығы үлкен қоғамның тұрақсыздығын бейнелейді. Фильмдегі екі басты рөлді сомдаған Карл Ламбли мен Дэнни Гловер бұрынғы фильмдерде де Бернеттпен жұмыс істеген, олар екеуі де "Ашумен ұйықтау" фильмінде ойнаған. Бернетт Бірінші поправка орталығы мен Нэшвилл тәуелсіз кинофестивалінің "Кинодағы бостандық" сыйлығына ие болды. Бұл сыйлық Бернеттке коммерциялық табысқа емес, талқылау қажет деп санайтын мәдени және тарихи мазмұнды ұсынуға берілген үлкен үлесiн құрметтеу мақсатында табысталды.

Қайталанатын тақырыптар

Чарльз Бернетттің туындыларындағы қайталанатын тақырыптар негізінен тарихтың отбасы құрылымына тигізген әсері болды. Ол сонымен қатар афроамерикалық жұмысшы табы туралы фильмдер түсіруге ұмтылды, олар стереотиптер мен қалыптасқан көзқарастарды жоққа шығарды. 1960-1970 жылдардағы әлемдік төңкерістерді қолдаған UCLA-ның Үшінші әлем кино клубының ықпалынан кейін ол азаттық пен күрес тақырыбын да жиі қолданды.

Жеке өмір

Бернетт актриса және костюм дизайнімен айналысатын Гей Шеннон Бернеттке үйленген. Олардың Стивен және Джонатан есімді екі ұлы бар.