Дюмарсе Эстиме: Гаити саяхатшысы және президенті (1900–1953)

Кіріспе

Гаити саясаткері (1900–1953)

Думарсаис Эстиме (21 сәуірде 1900 жылы Верретте туған; 20 шілдеде 1953 жылы Нью-Йоркте қайтыс болған) – гаитилік саясаткер және 1946 жылдың 16 тамызынан 1950 жылдың 10 мамырына дейін Гаити Республикасының президенті. Бұрын ол 16 жыл бойы Верреттен Парламент мүшесі, сондай-ақ Палата төрағасы және Халыққа білім беру, Ауыл шаруашылығы және Еңбек министрі (Мемлекеттік хатшы) қызметтерін атқарған. Оның президенттік кезеңі көптеген гаитиліктердің естелігінде сақталған, себебі оның кезінде жүзеге асырылған реформалар және Гаити Республикасының экономикалық және әлеуметтік прогресі айқын болды. Оның ең маңызды жетістіктерінің қатарында Санто-Доминго аралынан келген француз отаршылдарының 1749 жылы Порт-о-Пренс қаласын құрғандығының екі жүз жылдығына арналған 1949 жылы өткізілген Халықаралық көрме («Le Livre Bleu»), Доминикан Республикасымен шекарадағы Белладер қаласын дамыту символы ретінде кеңейту және Гранде-Анс өзені арқылы салынған аспалы көпір, ол бүгінге дейін аймақ үшін өзеннен өтуге мүмкіндік береді. Ауылдық жерлерді дамыту үшін қабылданған заңдар мен жасалған инвестициялар, көптеген мектептердің салынуы және білім беру жүйесінің жаңғыртылуы, Еңбек кодексі арқылы жұмысшылардың құқықтарын қорғау және экономикалық өсім үшін, әсіресе туризм және шағын өнеркәсіп салаларында жағдай жасау да ерекше атап өтуге лайық. Осы кезеңде гаитилік халқының тұрмыс жағдайлары да жақсарды. 1950 жылдың мамыр айында әскери хунта ұйымдастырған төңкеріс Эстиме үкіметін құлатып, оның жетекшісі Пол Маглуарды ел басшысы етіп тағайындады, ол 1950 жылдың қазанында президенттікке сайланды. Эстиме қысқа мерзім ішінде Франк Лаво басқарған Гаити әскерімен биліктен алынып, елден қуылды. Франция, Ямайка және АҚШ-та бірнеше рет болғаннан кейін, ол 1953 жылдың 20 шілдесінде Нью-Йоркте қайтыс болды.

Жастар және білім беру

Эстиме 1900 жылғы 21 сәуірде Артибонит провинциясындағы Гаити қаласы Верреттеде, жер иесі отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Альсин Эстиме, Сара Дорвалдың (1845–1938) және Эстиме Пьердің (1851–1904) ұлы, төрт ұл мен алты қыздан тұратын бауырлар тобының мүшесі еді. Оның анасы, Флюренсия Массильон, мейірімді әйел болған және ұлына өмір бойы терең әсер етті, Дюмарсай бала кезінде әкесінің қазасы сияқты. Оның емілген ағасы, Эстилюс Эстиме, Верретте қаласының мэрі (1936) және Республика сенаторы (1938) болды, ол Дюмарсайдың білімін қамтамасыз етті және оған үлкен ықпал етті. Эстилюс Дюмарсайға сол кездегі Гаитидің әлеуметтік жағдайы туралы түсіндіруге тырысты және қоғамдық істерде адалдықтың қажеттігіне сендірді. Эстилюс Эстиме жас Дюмарсайды Сент-Марктегі Сен-Луи-де-Гонзаг монастына жіберді, содан кейін ол Колледж Пинчинатқа оқыды және бакалаврға дейін Порт-о-Пренстегі Александр Петион лицейіне барды. Осы оқу орындарында оған Жан Прайс Марс, Каттс Прессуар және Жан Кризостом Дорсайнвил сияқты ұстаздар сабақ берді. 1915 жылдың шілдесінде Гаитиді АҚШ әскерлері басып алған кезде Дюмарсай он бес жаста болды, бұл кезең оның жасөспірімдік шағына және болашақ мансабына зор әсер етті. 1920 жылы ол заң факультетіне оқуға түскен кезде Петион лицейінде репетитор болып тағайындалды. Ол 1926 жылға дейін математикадан сабақ берді және сол кезде бітірді. Дюмарсай президент Луи Борноның үкіметіне және сол кездегі Гаитидегі АҚШ-тың оккупациясына ашық қарсылық білдіргеннен кейін қызметтен босатылды. Дюмарсай француз әдебиеті мен философиясына құштар, Гаитиді шетелдік ықпалдан азат етуге және Гаити қоғамын өзгертуге құштар ғалым ретінде сипатталды. Оның пікірінше, дәстүрлі элитаның зұлымдықтарына қарсы күресу және халықты біліммен тәрбиелеу қажет.

Президентті сайлау

Депутат ретінде Эстиме 1946 жылғы оқиғаларды – экономикалық дағдарысты және төменгі топтардың заңды талаптарынан туындаған ауыр әлеуметтік дағдарысты – жақыннан бақылады, бұл президент Лескоттың отставкасына әкелді. Франк Лаво басқарған уақытша үкімет жаңа сайлау өткізуге кірісті. Коммунистер мен ұлтшылдар режимді өзгертуді қалағанда, Эстиме өзін сайлаушыларға орташа кандидат ретінде ұсынды және 1946 жылғы заңнамалық сайлауда қайта сайланды. 16 тамызда, депутаттар палатасында орталықшылдар көпшілікке ие болғаннан кейін, Эстиме кандидат ретінде ұсынылды. Одан кейін ол депутаттардың екінші дауыс беруі нәтижесінде төрт жылға Республика Президенті болып сайланды, 58 дауыстан 31-і қолдау көрсетті. Жаңадан сайланған президенттің алғашқы әрекеті қарсыластарымен – Дантес Луи Беллегард, Эдгард Нума және Демосфен Каликстемен – амандасу болды. 1946 жылы президенттік лауазымға таянуы ұзаққа созылған үлкен қозғалыстардың, студенттер, әйелдер, кәсіподақтар мен саяси партиялардың қатысуымен өткен әлеуметтік, саяси және мәдени қозғалыстардың нәтижесі болды. Ол кезде Гаити тәуелсіздік алғаннан бері, әсіресе американдық оккупациядан кейін (1915–1934 жылдар) саясатта үстемдік құрған әлеуметтік және тері түсі бойынша жіктелуден шығуға тырысты. Саяси және экономикалық билікті әлеуметтік араласуды қолдамайтын мулат буржуазиясы бақылады. «1946 жылғы революция» ең алдымен Гаити қоғамын өзгертуге бағытталған әрекет болды, бірақ ол көптеген қарсылықтарға тап болды. 2.3 Президенттікке сайлау.

As a deputy, Estimé observed the events of 1946 closely – the economic crisis and a serious social crisis induced by the legitimate demands of the underprivileged classes –which led to the resignation of President Lescot. The provisional government, led by Franck Lavaud, set up for new elections. While communists and nationalists wanted a regime change, Estimé presented himself to voters as a moderate candidate and was re elected in the legislative elections of 1946. On August 16, with the moderates having obtained a majority in the Chamber of Deputies, Estimé was nominated as a candidate. He was then elected President of the Republic for four years after a second vote by deputies, with 31 votes out of 58. His first gesture as the newly elected president was to greet his opponents: Dantès Louis Bellegarde, Edgard Numa, and Demosthenes Calixte. His ascension to the presidency in 1946 came in the wake of a long period of great effervescence, the culmination of social, political and cultural movements involving students, women, unions and political parties. At the time Haiti was trying to get out of the social and coloured cleavages which have continued to dominate politics since independence and particularly after the American Occupation (1915–1934). The political and economic powers were dominated by a mulatto bourgeoisie which did not favour social mixing. The so called “Révolution de 1946” was, above all, an attempt to transform Haitian society, but it had to face a lot of resistance. 2.3 Election to the Presidency
As a deputy, Estimé observed the events of 1946 closely – the economic crisis and a serious social crisis induced by the legitimate demands of the underprivileged classes –which led to the resignation of President Lescot. The provisional government, led by Franck Lavaud, set up for new elections. On August 16, with the moderates having obtained a majority in the Chamber of Deputies, Estimé was nominated as a candidate. He was then elected President of the Republic for four years after a second vote by deputies, with 31 votes out of 58. His first gesture as the newly elected president was to greet his opponents: Dantès Louis Bellegarde, Edgard Numa, and Demosthenes Calixte.

Төрағалық

Думарсаис Эстиме 1946 жылғы 16 тамызда Гаити Республикасының президенті болып сайланды. 5,

Ұлттық жиналысқа арнаған сөзінде Эстиме былай деді: "Сіздер мен өкілдік ететін халықтың үлкен отбасын құрметтегіңіздер". Бірақ ол баршаның бірлігі мен игі ниетіне шақырды: "Бұл әрбір қазақтың Ұлттың ең алдымен және ең қасиетті мәселе екенін көрсету уақыты". "Егер біз, қойшылар, қасқырларға айналсақ, онда сотталуға және жауап беруге уақыт келген болар еді".

Оның билікке келуі жақсы қабылданбады, бірақ уақыт өте келе халық пікірі бірікті, Ұлттық бірлік үкіметі құрылуын бағалады – Гаити тарихында сирек кездесетін жағдай – бұрынғы қарсыластар, мысалы, Жорж Риго және Даниэль Фигноле, және барлық әлеуметтік және саяси бағыттардың өкілдері, коммунистерден басқа, келісімге келуге шақырылды. Халықтың көпшілігінің қажеттіліктерін қанағаттандыратын амбициялы әлеуметтік және экономикалық бағдарламаның жылдам іске асырылуы мемлекеттік қолдауды одан әрі нығайтты.

1946 жылғы Конституция

1946 жылы 22 қарашада сенатор Жан Белизар төрағалығымен Ұлттық Конституциялық Ассамблея 1935 жылғы Конституциядан кейін Гаити Республикасының жаңа Конституциясына дауыс берді. Бұл жаңа Конституция негізгі бостандықтарды қорғады және гаитилік халқының құқықтарын кепілдік берді. Сонымен қатар, ол президенттік жүйені орнатты, онда алты жылға сайланатын Республика Президентіне негізгі саяси бағыттарды анықтаудан бастап, үкіметтік іс-қимылдарды, дипломатияны және армияны бақылауға дейінгі кең құзырет берілді. 1946 жылғы Конституция хабеас корпусы қағидасын енгізді. Бұл қағида тұтқындалған адамның сот алдына жылдамдатылып, тұтқындалудың заңдылығын қарауға құқығы бар екенін кепілдеді. Бұл ереже құқықтық мемлекеттің негізі болып табылады. Бұл Конституция саяси себептермен экстрадициялауға тыйым салды. Армия мен полицияны бөлуді, сондай-ақ жыл сайынғы ақы төленетін демалысты міндетті етті. 1946 жылғы Конституция, 1935 жылғы Конституциядан өзгеше, атқарушы билікке заң шығару және сот жүйесіне араласуға рұқсат бермеді, сондай-ақ Гаити Республикасының Президентіне Қарулы Күштердің Бас қолбасшысы атағын бермеді.

Экономикалық және әлеуметтік реформалар

Кедейлік, жұмыссыздық, сауатсыздық, ауыл шаруашылығының жеткіліксіздігі және тиімсіз пайдаланылуы, қаржылық қиындықтар, эндемикалық аурулар, терең тамырланған әлеуметтік жіктер – бұл 1946 жылғы үкімет екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Гаитидің экономикалық жағдайын одан әрі нашарлатқан қиындықтарды шешуге міндетті болды. Бірінші кезекте қаржылық жағдайды түзеу және Гаити Республикасын АҚШ-тың 1915, 1917 және 1922 жылғы келісімдері мен хаттамалары арқылы таңған қаржылық бақылаудан, сондай-ақ 1922 жылғы, 1875, 1896 және 1910 жылдардағы француз қарыздарын өтеу үшін алынған қарыздан босату қажет болды. 1946 жылдың желтоқсанында Эстиме президент Гарри Трумэнге Вашингтонға «жақсы ниет миссиясын» жіберді. Оның құрамына Қаржы министрі Гастон Маргрон, Сыртқы істер министрі Жан Прайс Марс, Сауда министрі Жорж Риго және Гаитидің Вашингтондағы елшісі Джозеф Д. Чарльз кірді. Олардың мақсаты – «1922–23 жылғы қарыз иелеріне төлеу үшін Салық департаменті бөлген қаражатпен кепілдендірілетін» жаңа қарыздың шарттарын келісу болды. АҚШ үкіметі гаитилік тараптың өтінішін қабылдамады. 1947 жылдың 25 наурызында радиода сөйлеген сөзінде (тарихта «бақытты есептеулер» деген атпен қалған) президент Эстиме гаити халқын жағдайды шешуге және қарызды төлеуге көмектесуге шақырды. «Қаржылық бостандық облигациялары» шығарылды және бүкіл ел бойынша жазылымдар ағылды. Осы халықтық жұмылдырудың және 10 жылдық 5% ішкі қарыздың арқасында 1922–23 жылғы американдық қарыз өтелді және 1947 жылдың 10 шілдесінде Гаити Республикасы АҚШ-тың қаржылық бақылауын тоқтатты. 1947 жылдың 1 қазанында Гаити Республикасының Ұлттық банкі толыққанды гаитилік директорлар кеңесі бар гаитилік мекемеге айналды.

Экономикалық даму және жұмыспен қамту

Катастрофалық жұмыссыздықпен күресу және Гаити халқының әлеуметтік жағдайы нашар топтарының өмір сүру деңгейін және білім беруді көтеру Эстиме үшін маңызды міндет болды. Гаити мемлекеті қарыздан арылғаннан кейін, Эстиме экономиканы жандандыру саясатын (1947 жылғы 12 шілдедегі заң) және қаржылық тұрақтандыруды жалғастыруға, мемлекеттік кірістерді арттыруға бағытталған әкімшілік және салық реформаларын бастады (1947 жылғы 15 қыркүйектегі заң, бюджетті орындау және мемлекеттік есептің тәртібін белгілейді; 1947 жылғы 23 маусымдағы заң, Есептер палатасын құру; 1948 жылғы 7 қарашадағы заң, жалдау салығы туралы; 1949 жылғы 29 тамыздағы заң, кедендік салық салу туралы және т.б.). Эстиме БҰҰ Бас хатшысынан елдің жалпы жағдайын бағалау және экономика мен қаржы, білім беру, денсаулық сақтау және мәдениет салаларында ұсыныстар беру үшін техникалық миссия жіберуді сұрады. Комиссия ұсынған есеп (БҰҰ жариялаған) үкіметке осы саясатты даму жоспарына енгізуге мүмкіндік берді. Соғыстан кейінгі кезеңде экспорттың өсуі және кофе, сизаль және банан сияқты ауыл шаруашылығы шикізатының бағасының артуы елдің қаржылық жағдайын жақсартуға көмектесті. 1946 жыл мен 1949 жыл аралығында Гаити мемлекеттік бюджеті жаңа салық түсімдері мен цемент және қанттан түскен пайданың арқасында 46 миллионнан 73 миллион гурдқа дейін өсті. Сонымен қатар, мемлекеттік қарыз 1946 жылы 42 миллион гурдтан 1949 жылы 40 миллион гурдқа дейін төмендеді.

Ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылығы

Гаитидегі ауыл шаруашылығының апатты жағдайы, қолайсыз құрылымдық факторлармен байланысты (шағын отбасылық шаруашылықтар, жеткіліксіз өңдеу әдістері, орманның кесуі мен топырақтың құнарсыздануы, халықтың шамамен 3% құрайтын және өңделетін жердің 70% дерлік иеленген ірі жер иелерінің жұмыстан кетуі, климаттық апаттар және т.б.) және әкімшілік немқұрайлылық, ауылдық жерлердегі халықтың тым көп болуымен күрделенді, олардың үштен екісінен астамы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді. Ауыл шаруашылығы секторының жағдайын түбірімен жақсарту және Гаити экономикасына жаңа серпіліс беру қажеттігін, сондай-ақ жерсіз қалғандар мәселесіне шешім табу қажеттігін түсінген Эстиме ауыл шаруашылығы мен ауылдық жерлерді дамытуға кешенді көзқарас ұсынды. 1946 жылдың жазынан бастап көптеген зерттеулер жүргізілді және келесі жылдары көптеген жобалар іске асырылды, оның ішінде АҚШ-тың EXIM банкінен алынған 4 миллион долларлық несиемен қаржыланған ODVA (Artibonite өзені дамыту ұйымы) ерекше көзге түсті. Бұл жоба Artibonite өзенінің суын осы аймақтың заманауи технологияларын қолдана отырып (әсіресе күріш шаруашылығы) жүйелі ауыл шаруашылығын дамыту және жергілікті халықтың тұрмыс жағдайын жақсарту үшін пайдалануды көздеді. Жерді игеру, оның ішінде өңдеуге жарамды жерлерді игеру, кейбір ауыл шаруашылығы тауарларының экспортына және елдің тауар айналымына оң әсер етті. Бұл жоба Эстиме президенттік қызметтен кеткеннен кейін де, 1950 жылдың мамырынан кейін де жалғасты. Іске асырылған көптеген жобалардың арасында Estère өзенінің құнарлы аңғарындағы суару және дренаж жұмыстары, сондай-ақ басқа да жобалар (Los Pozos, Blue Lagoon, Limbé жазығы және т.б.); Momance Léogâne Rivière Grise, Plaine du Cul de sac, Matheux, Corail Canal және т.б. желілерін жөндеу жұмыстары; топырақты қорғау және орманды қайта өсіру жобалары (La Vallée жобасы, Morne de l'Hôpital жобасы, Mapou Périsse жобасы және т.б.) бар. 1947 жылы Ұлттық кофе кеңесі құрылды, оның мақсаты шағын фермерлерге көмек көрсету және кофе экспортын ілгерілету болды. Гаитидің ауылдық жерлеріндегі өңдеу әдістерін жақсартуға ерекше назар аударылса да (1949 жылғы 8 қазандағы заң бойынша, бажсыз құрал-саймандар, аспаптар мен тыңайтқыштарды импорттау мүмкіндігі), ауыл шаруашылығы кооперативтерін дамыту мен ұйымдастыру, агрономдар мен техниктерді оқыту (Ұлттық ауыл шаруашылығы мектебі) күшейтілді. Дегенмен, Эстиме гаитилік шаруаларға жер иеленуге мүмкіндік беретін терең аграрлық реформа жүргізуге уақыт таба алмады.

The disastrous state of agriculture in Haiti, linked to unfavourable structural factors (small size of family farms, inadequate cultivation methods, deforestation and soil exhaustion, absenteeism of the large landowners who represented about 3% of the population and owned nearly 70% of cultivable land, climatic hazards, etc.) and administrative neglect, was made worse by rural overpopulation, more than three quarters of whom lived below the poverty line. Aware of the need to fundamentally improve the situation of the agricultural sector and ensure a fresh start for the Haitian economy, and to find solutions to the landless problem, Estimé implemented an integrated approach to agricultural and rural development. Starting in the summer of 1946, many studies were undertaken and over the following years many projects were carried out, in particular the ODVA (Organisme de Développement de la Vallée de l'Artibonite) financed mainly by a loan of $4 million from the EXIM Bank of the United States. This project was to use the waters of the Artibonite River for methodical agricultural development based on the modern techniques of this region (in particular, rice fields) and the improvement of living for local populations. This development of land, including land suitable for cultivation, also had a positive impact on the exports of certain agricultural goods and therefore on the country’s trade balance. This project continued beyond Estimé’s presidency, after May 1950. Among the many projects implemented were irrigation and drainage works in the rich valley of the Estère River and others (Los Pozos, Blue Lagoon, Limbé plain, etc. ); repair work on certain networks (Momance Léogâne Rivière Grise, Plaine du Cul de sac, Matheux, Corail Canal, etc. ); soil conservation and reforestation projects (La Vallée project, Morne de l'Hôpital project, Mapou Périsse project, etc. ); and the preservation of forest estates

In 1947 the National Coffee Board was created with the mission to support the activities of small farmers and promote coffee exports. While particular attention was focused on the general improvement of cultivation methods in rural Haiti (i. e. under the Law of October 8, 1949, the possibility to import duty free, tools, instruments and fertiliser), the promotion and organisation of agricultural cooperatives, and the improved training of agronomists and technicians (National School of Agriculture), Estimé did not have the time to undertake an in depth agrarian reform to let Haitian peasants own the land.

Еңбек және әлеуметтік мәселелер

Гаити экономикасын және жұмыспен қамтуды дамыту үшін жеке инвестицияларды нығайтуға белсенді түрде ынталандырғанмен, Эстиме заманауи және әділ еңбек саясатына ең жоғары мән берді. Эстиме үкіметі 1946 жылы Министрлік және Еңбек басқармасын құрды. Коммерциялық сектордың қарсылығына қарамастан ең төменгі жалақы деңгейін көтеру және 1947 жылы алғашқы Еңбек кодексін қабылдау – жұмысшылардың құқықтарын арттырудағы маңызды қадамдардың бірі болды. Сонымен қатар, кәсіподақтар құруға қолдау көрсету (1947 жылғы 17 шілдедегі заң) кәсіподақтардың жұмысын реттеді.

Қоғамдық жұмыстар

Эстиме елге экономикалық дамуы үшін қажетті негізгі инфрақұрылымды ұсынуға және жұмыс орындарын құруға бағытталған ірі мемлекеттік жобалар саясатын бастау ниетін білдірді: Доминикан Республикасына қарайтын даму символы ретінде шекарадағы Белладер жаңа қаласының салынуы; жолдар, көпірлер (соның ішінде Гранд-Анс аспалы көпірі), базарлар және ішу суі тасқындарының салынуы мен жөнделуі; мемлекеттік ғимараттар; облыстық қалаларды дамыту; Порт-о-Пренс қаласының құрылғанына 200 жыл толуына арналған халықаралық көрмеге дайындық үшін астанада жүргізілген қала құрылысы жұмыстары. Қалаларды жарықтандыру кеңінен тарады: 1948 жылы Кроа-де-Буке электр станциясы іске қосылды, одан кейін Белладер, Порт-де-Пайс, Жереми және басқа қалалардағы станциялар да ашылды.

Білім

"Дюмарсаның бағалау бағдарламасы" деп танылған сауатсыздыққа қарсы күрес, президенттің қала және ауыл халқын ұлттық даму құралына айналдыру үшін білім беруге деген ниетін көрсетті. 1947 жылғы 8 тамызда және 1949 жылғы 11 қарашада қабылданған заңдарға сәйкес, Республика үкіметі Ұлттық білім министрлігін қайта ұйымдастырды. 1946 жылғы 23 қарашадағы заңмен Ұлттық білім беру жөніндегі мемлекеттік хатшыға берілген өкілеттіктерді ескере отырып, Бас директор және Бас директордың орынбасары лауазымдары құрылды. Мұғалімдер мен профессорлардың жалақысы тіршілік құнына қарай түзетілді. Мұғалімнің ең төменгі жалақысы 1946 жылғы қазан айында айына 70 гурд болса, 1947 жылғы қаңтарда 100 гурдқа, 1947 жылғы қазан айында 140 гурдқа, ал 1948 жылғы қазан айында 200 гурдқа дейін көтерілді. Мақсат – ауылдық білім беруді ауыл өмірінің мәселелерін шеше алатын білікті және дайын мұғалімдер үшін тартымды мансапқа айналдыру. 1946 жылғы 29 қыркүйектегі заң бойынша Республика үкіметі мемлекеттік мектептер салу үшін муниципалдық кірістердің 10% бөліп берді. 1947 жылғы ақпан мен 1949 жылғы мамыр аралығында Мемлекет басшысының бұйрығымен 23 мемлекеттік мектеп салынды, сондай-ақ елорда мен облыстағы мектеп ғимараттарының дамуы мен кеңейтілу жұмыстары жүргізілді. 1946 жылғы қазан айында 362 ауылдық мектепте бар болғаны 623 мұғалім жұмыс істеді. 1949 жылғы мамырға қарай ауылдық білім беруге тағайындалған мұғалімдердің саны 823-ке жетті, бұл 34% өсімді көрсетті және 1946 жылғы 16 тамыздағы президенттік сөйлеуде айтылған "пролетариат және шаруа жастарына ерекше назар аудару" принципін нақты бейнеледі. Осы кезеңде ауылдық жерлерде қырықтан астам мектептер мен шаруашылық мектептері салынды, оның нәтижесінде мыңдаған гаитиліктер білім алу мүмкіндігіне ие болды, бұл мұқтаж балаларға арналған президенттің білім беру саясатының мақсаттарын қалыптастыруға септігін тигізді. Осымен қатар, орта білім беру де назардан тыс қалмады, бұл туралы астанадағы Морн-а-Тюф ауданында Лиси-Туссен-Лювертураның құрылуы, Хиншедегі жоғары мектептің және Пети-Гоавтегі Фаустин Солук орта мектебінің ашылуы куәландырды. Сонымен қатар, Каиес және Кап-Аитиен қалаларындағы орта мектептер де жаңартылды. 1947 жылы атқарушы билік 24 шілдедегі заңды қабылдады, ол орта мектеп мұғалімдерін интеллектуалды тұрғыдан даярлауға арналған мемлекеттік мекеме – Ecole Normale Supérieure құруға рұқсат берді. Екі айдан кейін Республика үкіметі ұлттық құрылымдарды салу және жаңарту үшін қажетті инженерлер мен сәулетшілерді даярлауға арналған жоғары оқу орны – Эколь Политехник д'Аитиді құрды.

The fight against illiteracy, known under the name ‘Program Dumarsais Estimé’, highlighted the presidential desire to educate the urban and rural masses to make them instruments of national development. By virtue of the laws promulgated on August 8, 1947, and November 11, 1949, respectively, the government of the Republic proceeded to reorganise the Department (Ministry) of National Education by creating the positions of Director General and Deputy Director General, following the powers assigned to an Under Secretary of State for National Education under the law of November 23, 1946. The salaries of teachers and professors were adjusted according to the cost of living. The minimum salary of a teacher, 70 gourdes per month in October 1946, was raised to 100 gourdes in January 1947, reaching the sum of 140 gourdes in October 1947 and 200 gourdes in October 1948. The aim was to make rural education an attractive career for teachers who were trained and capable of handling the problems of rural life. Under the law of September 29, 1946, the government of the Republic levied 10% of municipal revenue for the construction of public schools. Between February 1947 and May 1949, 23 public schools were built by order of the Head of State, while development and expansion works were carried out on school buildings in the capital and the province. In October 1946 there were only 623 teachers for 362 rural schools. By May 1949, the number of teachers assigned to rural education had reached 823, an increase of 34% which clearly reflected ‘the special attention to proletarian and peasant youth’ according to the outline of the presidential speech of August 16, 1946. During this same period, more than forty schools and farm schools had been built in rural areas, allowing several thousand Haitians to benefit from education and therefore shape the goals of the president’s education policy for children in need. In the same vein, secondary education was not neglected, as proved by the founding of the Lycee Toussaint Louverture in the Morne à Tuff area in the capital and the opening of a high school in Hinche and the Faustin Soulouque high school in Petit Goâve, in accordance with the laws of September 9 and 30, 1946. The high schools of the capital, Cayes and Cap Haitien, were also renovated. In 1947, the executive passed the law of July 24, authorising the creation of the Ecole Normale Supérieure, a public utility institution dedicated to the intellectual training of secondary school teachers. Less than two months later, the government of the Republic created the Ecole Polytechnique d’Haiti, a higher education institution dedicated to the training of engineers and architects, deemed essential for the construction and renovation of national structures.

Денсаулық

Білім берумен қатар, Эстиме үкіметі халыққа алғашқы медициналық көмек көрсетуге кедергі келтіретін факторларды жоюды көздеді. Ауқымды және жан-жақты жоспар кезең-кезеңімен іске асырылды, ол ауруханалар мен зертханаларды жабдықтауды, денсаулық сақтау орталықтарын көбейтуді, ауылдық медицина мен гигиенаны дамытуды, Медицина, стоматология және фармация факультеттерін қайта ұйымдастыруды қамтыды. Франциямен ынтымақтастық туралы келісімнің нәтижесінде бірнеше француз медицина профессорлары 1946 жылдың басындағы оқиғалардан кейін отставкаға кеткен гаитилік профессорлардың жетіспеушілігін толықтыру үшін Медицина факультетінде оқытуға келді. Сонымен қатар, жұқпалы аурулар, безгек, балалар аурулары және эндемикалық ауруларға қарсы науқандар, сондай-ақ қоғамдық гигиенаны жақсарту, нашар тамақтанумен күресу және туберкулезді жеңу жобалары жүзеге асырылды. 1949 жылғы 27 қыркүйек және 8 қазан күндері қабылданған заңдар басқарушы және техникалық персоналды даярлауды, сондай-ақ ел бойынша мемлекеттік денсаулық сақтау қызметтерін ұйымдастыруды көзделді.

Президенттік өкілеттігінің ұзартылуы

1949 жылдың 1 шілдесінде заң шығарушы орган Конституцияны толығымен қайта қарастыратын заң қабылдады. Түзетуге жататын баптардың бірі президенттік өкілеттіктің 1952 жылдың 15 мамырында аяқталуына қатысты болды. Бұл бап көптеген пікір таластарын тудырды. Оппозиция бұл түзету жобасының нақты мақсаты – 1946 жылғы Конституцияның қағидаларына қайшы келіп, мемлекет басшысының өкілеттік мерзімін ұзарту екенін түсінді, онда президент «еш жағдайда да өкілеттік мерзімін ұзартудан пайда көре алмайды» делінген еді. Бұл конституциялық қағида президенттік билікті шектеу арқылы саяси жаңаруды қамтамасыз етті. 1950 жылдың 10 қаңтарына заң шығарушы сайлаулар тағайындалған. Көпшілік пікір оянып, күн жақындаған сайын жағдай шиеленісе түсті. 1949 жылдың 14 қарашасындағы жарлықпен наурыздан қазанға дейін сақталған төтенше жағдай қайта енгізілді. Бұл шара Конституцияға қайшы деп есептелді, себебі ол тек «азаматтық тәртіпсіздік немесе шетелдік күштердің басып кіру қаупі болған жағдайларда ғана» рұқсат етілген. Сол күні Медицина факультеті мен Политехникалық институтының студенттері қоғамдық бостандықтарды қалпына келтіруді талаппен ереуілге шықты, олардың пікірінше, бұл бостандықтар шектелген. Үкімет бұл қозғалысты Халықтық социалистік партиясының (PSP) және Халықтық жұмысшылар қозғалысының (MOP) – Социал-христиандық партиясымен (PSC) одақтас болған – қиындықтар тудырушылық әрекеттерімен байланыстырды, осы партияларды таратып, олардың газеттерін жапты.

Сенат мүшесі

Жаңадан сайланған депутаттар атқарушы биліктің жоспарларын қолдауға ниетті екендерін көрсетті, ал Сенат конституцияны қайта қараудың ешқандай түріне де келіспеді. Бұл жоғары палата, Сенат, пен төменгі палата, Депутаттар палатасымен одақтас атқарушы билік арасындағы қақтығысқа ұласты. Мемлекет басшысы мен оның қолдаушылары жоспарларының орындалмауына келісе алмады. 1950 жылдың 8 мамырында таңертең халық Сенат палатасына басып кіріп, оны қиратты. Кейін халық көшеге шығып, сатқындыққа айыпталған бірқатар сенаторлар мен тұлғаларға өлім жазасын талап етті. Сол күні кешке халыққа жолдаған үндеуінде президент наразылық білдірушілерді тікелей айыптап жатқан жоқ: "Сіздердің бүгінгі таңертеңгі әрекеттеріңіз [ ] саяси салиқалылығыңыз бен өз істеріңізге тікелей араласуыңызды көрсетеді". Бірақ ол оларды "тынығуға, тәртіп сақтауға және заңға бағынуға" шақырды.

Әскери төңкеріс және жер аударылу

Әскер жылдам әрекет етті. Екі күннен кейін, 10 мамырда, генерал Франк Лаво және полковниктер Антуан Левельт пен Пол Эжен Маглуар қол қойған мәлімдеме жасалды: «Республика Президенті жағдайды бақылаудан шығарды [ ]. Офицерлердің бірауыздан келісімімен, 1946 жылғы әскери төңкеріс жасағандар ұлттың игілігі үшін қайтадан өздерін арнауға шақырылды». Бұл Дюмарсаис Эстиме үкіметінің соңы болды. Офицерлер мен қарулы сарбаздар Ұлттық сарайға еніп кірді. «Жоғары штаб, полковник Маглуар және оның офицерлері Дессалин казармасынан автоматтармен қаруланған күйде президент кеңсесіне кіріп, одан бұрын дайындалған отставка туралы хатына қол қоюын сұрады». Президент Эстиме келісті. Ол отбасымен Порт-о-Пренстегі виллада он күнге орналастырылды, содан кейін елден кетуге мәжбүр болды. Олар үш кішкентай баласымен бірге шет елге кетті.

Қалған өмірлері

Құрама Штаттарда қысқа уақыт тұрғаннан кейін, отбасы Францияға көшіп, бірнеше ай болды. Гаитиге жақындау үшін Эстиме Ямайканы таңдады және 1951 жылдың 23 қаңтарында «Колумбия» лайнерімен (Compagnie Générale Transatlantique компаниясына тиесілі) отбасымен бірге жетті. Кингстон портына келген кезде, Ямайка иммиграциялық қызметі Гаити үкіметінің өтініші бойынша (1950 жылдың қазанынан бері Пауль Маглоир басқарады), экс-президент Ямайкада тәртіпсіздік тудыруы мүмкін деген сылтаумен, оларға құрлыққа түсуге тыйым салды. Шындығында, Маглоир Эстиме Гаитиге тым жақын болуынан қорқып, өзінің адал адамдарын (соның ішінде Люсьен Шове атты адамды) Ұлыбритания және Ямайка билігіне (Ямайка әлі тәуелсіз емес еді) экс-президент Эстиме мен оның отбасына Ямайкада баспана беруден бас тартуға көндіру үшін жіберді. Алайда, Ямайканың Еңбек партиясының (ЖЕП) төрағасы, Кингстон қаласының мэрі [және 1953 жылы Ямайканың алғашқы бас министрі болып ресми тағайындалғанға дейін үкіметтің бейресми басшысы] В.А. Бустаманте, өз елінің баспана беру және шетелдіктерді қабылдау мәселесінде шетелдік үкіметтің нұсқауымен әрекет ететінін көргенде ашуға булықты және бұл тыйымды жою үшін Ямайканың британдық губернаторымен және полиция бастығымен дереу араласты. Мырза Бустаманте «Колумбияға» мініп, өзі таныс экс-президент Эстимемен кездесіп, оған Ямайкада қорғалатынына сендірді. Ол отбасымен бірге кемеден түскеннен кейін қонақ үйге апарылды және бірнеше күннен кейін Тьюкер даңғылындағы Бустаманте үйіне шақырылып, бірнеше апта тұрды. Ямайкада бір жыл өткеннен кейін Эстиме Францияға оралды және 1952 жылдың қарашасына дейін онда тұрды. Содан кейін Франциядан Нью-Йоркке кетті, онда 1953 жылдың 20 шілдесінде Колумбия Пресвитериан ауруханасында қайтыс болды.