Танга шайқасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстағы неміс әскерінің жеңісі
Battle of Tanga
Танга шайқасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Германияның Африкалық корпусының жеңісі. Британ күштерінің сәтсіз шабуылы, Африка тарихындағы маңызды оқиға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1914 жылғы Германияның Шығыс Африкадағы шайқасы, Бірінші дүниежүзілік соғыстың Африка театрындағы оқиға.
1914 battle of the German East African campaign at the African theatre of WW I
Танга шайқасы, кейде «Аралар шайқасы» деп те аталады, генерал-майор А. Э. Айткеннің басқаруымен «В» британдық-үнді экспедициялық күштерінің Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Килиманджаро тауының етегіндегі Лонгидо маңындағы «С» күштерімен бірлесіп, Германияның Шығыс Африкасын (қазіргі Танзанияның құрлық бөлігін) басып алуға жасаған сәтсіз шабуылы болды. Бұл Шығыс Африкадағы соғыстың алғашқы маңызды оқиғасы еді және британдықтар лейтенант-полковник Пол фон Леттов-Ворбектің басшылығымен Германияның аскарилері мен отарлық еріктілерінен салмақты түрде кем күшпен жеңіліске ұшырады. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс Африка кампаниясының бастауы болды және Африкадағы «Шутцтруппе» әскерлерінің ең үлкен жеңістерінің бірі деп есептеледі. Британдықтардың шегінуі «Шутцтруппеге» заманауи жабдықтар, медициналық құрал-жабдықтар, шатырлар, көрпелер, азық-түлік және бірнеше Максим пулеметтерін сақтап қалуға мүмкіндік берді, бұл оларға соғыстың соңына дейін одақтастарға қарсы сәтті қарсы тұруға көмектесті.
The Battle of Tanga, sometimes also known as the Battle of the Bees, was the unsuccessful attack by the British Indian Expeditionary Force "B" under Major General A. E. Aitken to capture German East Africa (the mainland portion of present day Tanzania) during the First World War in concert with the invasion Force "C" near Longido on the slopes of Mount Kilimanjaro. It was the first major event of the war in Eastern Africa and saw the British defeated by a significantly smaller force of German Askaris and colonial volunteers under Lieutenant Colonel Paul von Lettow Vorbeck. It was the beginning of the East African Campaign of World War I, and is considered one of the greatest victories of the Schutztruppe in Africa. The British retreat enabled the Schutztruppe to salvage modern equipment, medical supplies, tents, blankets, food and a number of Maxim machine guns which allowed them to successfully resist the allies for the rest of the war.
Кіріспе
Танга, Ұлыбританияның Шығыс Африкасының (қазіргі Кения) шекарасынан жақын орналасқан, маңызды Усамбара темір жолының көрікті порты және мұхит терминалы болды. Бастапқыда Танга британдық әскери кемелермен бомбалау жоспарланған, бірақ жоспардың бұл бөлігінен бас тартылды. Дар-эс-Салам мен Танганың бейтараптығын қамтамасыз ететін келісім болды, бірақ келісім өзгертілді және «немістерге келісімнің бұзылғанын ескерту әділ» болып көрінді. Оның орнына, британдықтардың Германияның Шығыс Африкасын басып алу ниеті Тангаға амфибиялық шабуыл арқылы іске асырылуы тиіс еді. Дегенмен, қағаздағы жоспардан өзгеше, шабуыл сәтсіз аяқталды. 1914 жылдың 2 қарашасында британдық қорғалған крейсер келді. Кеменің капитаны Фрэнсис Уэйд Колфейлд жағаға шығып, Тангаға бір сағат ішінде капитуляциялауға және императорлық туды түсіруге бұйрық берді. Кету алдында ол портта миналар бар ма деп сұрады, оған мина жоқ екені айтылды, бірақ портта мина бар деген сенімділік берілді. Үш сағаттан кейін ту әлі де желбіреп тұрды, содан кейін Фокс «В» күшінің он төрт әскер тасымалдау кемесін әкелу үшін аттанды. Бұл Шутцтруппеге де, Танга тұрғындарына да шабуылға дайындалуға уақыт берді. Неміс командирі, полковник Пол Эмиль фон Леттов-Ворбек, Тангаға асықты. Ол қорғанысты (бастапқыда Аскаридің бір ғана ротасы) Ной Мошиден теміржолмен жеткізілген әскерлермен күшейтті, соңында алты ротада шамамен 1000 сарбаз жиналды. Оның оң қолы бұрынғы Германияның Шығыс Африка компаниясының капитаны Том фон Принц болды.
Tanga, situated only from the border of British East Africa (modern day Kenya), was a busy port and the ocean terminal of the important Usambara Railway, which ran from Tanga to Neu Moshi at the foot of Mount Kilimanjaro. Tanga was initially to be bombarded by British warships, but this part of the plan was scrapped. An agreement was in place guaranteeing the neutrality of the capital Dar es Salaam and Tanga, but now the accord was modified and it seemed "only fair to warn the Germans that the deal was off." Instead, the British resolve to capture German East Africa was to be implemented with an amphibious attack on Tanga. Unlike the plan on paper, however, the attack turned into a debacle. On 2 November 1914, the British protected cruiser arrived. The ship's commander, Captain Francis Wade Caulfeild, went ashore giving Tanga one hour to surrender and take down the imperial flag. Before departing, he demanded to know if the harbor was mined; it was not, but he was assured that it was. After three hours, the flag was still flying and Fox departed to bring in the Force "B" convoy of fourteen troop transports. This gave time for both the Schutztruppe and the citizens of Tanga to prepare for an attack. The German commander, Lieutenant Colonel Paul Emil von Lettow Vorbeck, rushed to Tanga. He reinforced the defences (initially only a single company of Askaris) with troops brought in by rail from Neu Moshi, eventually numbering about 1,000 in six companies. His second in command was former German East Africa Company Captain Tom von Prince.
Шайқас
Капитан Колфилд 2 қарашада және келесі күні портын миналардан тазалауға бұйрық берді. “B” күшінің командирі Эйткен екі топқа бөлінген әскерлер мен жабдықтарды портқа және қаланың шығысына қарай 5 шақырымдағы минасыз жағажайға қарсылықсыз түсіруді бастады. 3 қараша күні кешке қарай, шабуыл күштері 27-ші таулық батареясы мен Фаридкот саперлерін қоспағанда, жағаға жетті. 4 қарашаның түскісінде Эйткен әскерлеріне қалаға жорық жасауға бұйрық берді. Жақсы жасырынып алған қорғаушылар олардың жорығын тез арада тоқтатты. Содан кейін шайқас оңтүстік топтың кокос пен пальма майы плантацияларында және порт күштерінің көшедегі қаһарлы шайқасына ұласты. Кашмирлік атқыштардың гуркхтары мен порт тобының 2-ші адал Солтүстік Ланкашир полкі жақсы үлгерімге жетті; олар қалаға кірді, кеден үйін және Deutscher Kaiser қонақүйін басып алды, содан кейін Ұлыбритания туын көтерді. Бірақ содан кейін шабуыл тоқтатылды. Вапшардың 27-ші (Бангалор) бригадасының нашар жаттығудан өткен және жабдықталмаған үнді батальондары шайқастан шашырап, қашқанға ұшырады. 98-ші жаяу әскерге ашулы аралар шабуыл жасап, олардың қатарын бұзды. Аралар немістерге де шабуыл жасады, сондықтан шайқасқа осылай ат қойылды. Британдық пропаганда ара шабуылын немістердің зұлымдық жоспары ретінде көрсетті, омарталарды қозу үшін жасырын тұзақтар ойлап тапқандай етіп бейнеледі. 13-ші раджпуттар шайқаста маңызды рөл атқара алмады, себебі олардың рухы 63-ші Паламкотта жеңіл жаяу әскерінің шегінуін көргенде құлдырады. 7-ші және 8-ші Schützenkompanien [атқыштар роталары] отарлық еріктілері Аскари қатарын нығайту үшін пойызбен келді. Әдетте атты 8-ші Schützenkompanie өз аттарын Neu Moshi-де қалдырды. 4 қарашаның түстен кейін Леттов Ворбек өзінің соңғы резервтерін, 13-ші және 4-ші Аскари Feldkompanien (далалық роталарын) – 4-шісі пойызбен Тангаға жеткен еді, британдық қанатты қоршауға алып, бүкіл майдан бойында шабуыл жасап, “бугіл шақырулары мен терең тайпалық соғыс айғайларымен” британдықтардың қанатын және арт жағын қоршауға бұйрық берді. Егер олар қашпағанда, Империялық қызмет бригадасының кем дегенде үш батальоны толығымен құрып кетер еді. “B” күшінің шегінуі “толық күйреуге” ұшырағандықтан, тәртіптің барлық іздері жоғалып кетті. Саны сегіз есе көп болса да, кейбір неміс офицерлері сақтық танытты. Бұрғылаушылардың қателіктері мен бір офицердің дұрыс түсінбеуі салдарынан Аскарилер Тангадан батысқа қарай бірнеше шақырым қашықтықтағы лагерьге қайтырды. Леттов Ворбек бұл туралы білген соң, бұл әрекетті тоқтатып, таң атқанға дейін аяқталмаған қайта орналастыруға бұйрық берді. “Танга 5 қараша күні таң атқанға дейін Айткеннің қолында бола жаздай болды. Бұл шайқастың ең үлкен ирониясы еді”.
Captain Caulfeild ordered the harbor swept for mines during 2 November and well into the next day. During the sweeping, the Force "B" commander, Aitken, began the unopposed landing of troops and supplies in two groups at the harbor and three miles east of the city on a mine free beach. By evening on 3 November, the invasion force was ashore with the exception of the 27th Mountain Battery and the Faridkot Sappers. At noon on 4 November, Aitken ordered his troops to march on the city. Well concealed defenders quickly broke up their advance. The fighting then turned to skirmishing amidst the coconut and palm oil plantations by the southern contingent and bitter street fighting by the harbor force. The Gurkhas of the Kashmiri Rifles and the 2nd Loyal North Lancashire Regiment of the harbour contingent made good progress; they entered the town, captured the customs house, and Hotel Deutscher Kaiser and ran up the Union Jack. But then the advance was stopped. Less well trained and equipped Indian battalions of Wapshare's 27th (Bangalore) Brigade scattered and ran away from the battle. The 98th Infantry were attacked by swarms of angry bees and broke up. The bees attacked the Germans as well, hence the battle's nickname. British propaganda transformed the bee interlude into a fiendish German plot, conjuring up hidden trip wires to agitate the hives. The 13th Rajputs failed to play a significant role in the battle as their morale had been shaken when witnessing the retreat of the 63rd Palamcottah Light Infantry. The colonial volunteers of the 7th and 8th Schützenkompanien [rifle companies] arrived by rail to stiffen the pressed Askari lines. The normally mounted 8th Schützenkompanie had left their horses at Neu Moshi. By late afternoon on 4 November, Lettow Vorbeck ordered his last reserves, the 13th and 4th Askari Feldkompanien (field companies) – the 4th had just reached Tanga by train), to envelop the British flank and rear by launching bayonet attacks along the entire front to "bugle calls and piercing tribal war cries." At least three battalions of the Imperial Service Brigade would have been wiped out to a man, if they had not taken to their heels. All semblance of order vanished as Force B's retirement "degenerated into total rout." Still outnumbered eight to one, caution overtook some of the German officers. Through a series of errors by the buglers and misunderstandings by an officer to disengage and consolidate, the Askari withdrew to a camp several miles west of Tanga. As soon as Lettow Vorbeck learned of this, he countermanded the move and ordered a redeployment that was not completed until early morning. "For nearly all of the night [before sunrise 5 November], Tanga was Aitken's for the taking. It was the most stupendous irony of the battle."
Салдары
Ашулы және көңілі толмаған Эйткен жалпы әскерді кері шегінуге бұйрық берді. Түн бойы созылған кері шегіну мен эвакуация кезінде британдық әскерлер өздерінің көбінесе барлық жабдықтарын қалдырып кетті. "Леттов-Ворбек үш Аскари ротасын заманауи мылтықтармен қайта қаруландырды, соның нәтижесінде 600 000 оқ-дәрі жинады. Оның тағы 16 пулеметі, құнды далалық телефондары" және Шутцтруппеге бір жылға жететін киімдері болды. 5 қараша күні таңертең "B" күшінің барлау офицері капитан Ричард Майнерцхаген ақ тумен Тангаға медициналық жабдықтар әкеліп, генерал Эйткеннің аурухананы обстрельдеуі үшін кешірім сұраған хатын жеткізді. Танга көшелері қаза тапқандар мен жараланғандарға толы болды. Неміс дәрігерлері мен олардың африкалық фельдшерлері "науқастардың киім-кешегіне мән бермей", талмай жұмыс істеді. Танганы сәтті қорғауы – Пауль фон Леттов-Ворбектің Шығыс Африкадағы ұзақ науқанындағы көптеген жетістіктерінің біріншісі болды. Алайда, британдықтар үшін бұл шайқас толыққанды апатқа айналды және Британдық соғыс тарихында "Британ әскери тарихындағы ең көрнекті сәтсіздіктердің бірі" деп тіркелді.
Furious and frustrated, Aitken ordered a general withdrawal. In their retreat and evacuation back to the transports that lasted well into the night, the British troops left behind nearly all their equipment. "Lettow Vorbeck was able to re arm three Askari companies with modern rifles, for which he now had 600,000 rounds of ammunition. He also had sixteen more machine guns, valuable field telephones" and enough clothing to last the Schutztruppe for a year. On the morning of 5 November, Force B's intelligence officer—Captain Richard Meinertzhagen—entered Tanga under a white flag, bringing medical supplies and carrying a letter from General Aitken apologizing for shelling the hospital. The streets of Tanga were strewn with dead and wounded. German doctors and their African orderlies worked tirelessly and "with a fine disregard for their patients' uniforms." The successful defence of Tanga was the first of many achievements of Paul von Lettow Vorbeck during his long campaign in East Africa. For the British, however, the battle was nothing short of a disaster, and was recorded in the British Official History of the War as "one of the most notable failures in British military history."