Кіріспе

Dark Tower – 1981 жылы Мильтон Брэдли компаниясы шығарған, бірден төртке дейін ойыншыға арналған электронды үстел ойыны. Ойынның мақсаты – әскер жинап, Мұнараның үш кілтін алып, ішіндегі зұлым күшті жеңу. Ойын 1980-жылдардың басында рөлдік ойындарға деген қызығушылықтың ең жоғары деңгейде болған кезде пайда болды. Ойынды жарнамалау үшін Орсон Уэллстің қатысқан телеарна жарнамасы түсірілді. "Dark Tower-ға қайта оралу" (Return to Dark Tower) атты жалғасы Restoration Games компаниясымен әзірленді және 2022 жылы жарық көрді.

Құралымдары

Ойын аккумулятормен жұмыс істейтін орталық бөліктен (Қараңғы мұнара), төрт бір-бірімен байланысқан бөлікке бөлінген дөңгелек картон ойын тақтасынан (ортасында мұнараға арналған тесікпен), төрт картон жетондан, бірнеше пластик тулардан, ойын фигураларынан және тақтадағы тесіктерге орналастырылатын локациялардан тұрады. Бұған қоса, ойыншының әскер, алтын және азық-түлік мөлшерін есепке алу үшін қолданылатын бірнеше тіреу тақталары (қызыл "линкор" типіндегі штырғылармен) бар. Мұнараның өзі – "дисплей" (түсті пластик) астындағы кішкентай мембраналық пернетақтадан тұрады. Дисплейдің арт жағында бірнеше пленкадан тұратын айналмалы механизм орналасқан, ол төмен орнатылған үш шамның бірімен арт жарықтандырылғанда дисплей қақпағында тиісті суретті көрсетеді. Дисплей қақпағы 99-ға дейінгі сандарды көрсетуге арналған сандық LED дисплейін де жасырады. Мұнара айналып, ойын кезінде тиісті жасушаларды жарықтандырғанда, ол әр жасушада бейнеленген оқиғаларға сәйкес дыбыстар шығарады. Суретші – Боб Пеппер.

Ойын процесі

Ойынды ойнау үшін әр ойыншы кезекпен мұнараны өз бетіне қаратып, содан кейін таңдаған кейіпкерін тақтада сағат тілі бойынша немесе кері бағытта жылжытады. Әрбір ойыншының алдындағы тақтаның ширегі – оның аумағы. Ойын ойыншының белгісін бір қадамға жылжыту арқылы және содан кейін орын түріне сәйкес мұнарадағы батырманы басу арқылы (мысалы, қасиетті орын, мазар, базар, шекара, бос орын және соңында Қара мұнара орны) жалғасады. Мұнара тиісті жасушаны көрсету арқылы және оқиға туралы хабарлау арқылы ойыншымен болған жағдайды шешеді. Мысалы, егер мұнара ойыншы қарақшыларға тап болды деп шешсе, ол қарақшылар жасушасына бұрылып, бірден кездескен қарақшылардың санын көрсетеді. Егер ойыншы шайқасуды таңдаса, мұнара достық әскерлер мен қарақшылардың қалған санын жеңіске немесе жеңіліске дейін кезекпен санап, шайқастың нәтижесін анықтайды (егер кейіпкер шайқастан қашпаса). Барлық оқиғалар шешілгеннен кейін мұнара келесі ойыншыға бұрылады және оның кезегі басталады. Әрбір аумақта, ойыншының өзінікі болмаса, үш кілттің бірі болады – қола, күміс және алтын, осы ретпен – мұнараны ашу үшін қажет. Кілттің орналасқан жері мұнара арқылы кездейсоқ анықталады. Сондықтан әрбір ойыншы үш кілтті де жинағанша, басқа үш ойыншының аумақтары арқылы тақтаны айналып өтуі керек. Осыдан кейін ойыншы өз аумағына оралып, жауынгерлердің максималды санын алу үшін күшейткіштер сатып алады, содан кейін мұнараны кілт кодымен ашуға тырысады, ол бұзылса, мұнараны жеңу үшін соңғы шайқасқа қатысады, онда белгілі бір мөлшерде қорғаушылар болады. Мұнараны жеңген бірінші ойыншы ойында жеңіске жетеді; жеңіліске ұшыраған ойыншы жаңа әскер құруы керек.

Сирек кездесетін

"Қара мұнараның" жұмыс істейтін даналарын табу күніне күнін қиындап барады, сондықтан коллекционерлер оларды іздеп жүреді. Бұл екі себепке байланысты: 1) мұнара бөлігінің тозуы, ұзақ пайдаланудан кейін шамдар мен айналмалы бөлімдері жиі бұзылатын; және 2) ойын, Milton Bradley компаниясына қарсы интеллектуалдық меншік ұрлығына қатысты сот процесінен кейін жарыққа шыққаннан кейін көп ұзамай өндірістен алынып тасталды.

Сот ісі

1985 жылы "Қара мұнара" коммерциялық құпияға қатысты сотқа шағым түсті. Роберт Бертон және Аллен Коулман атты екі тәуелсіз ойын жасаушы Милтон Брэдли компаниясына электрондық мұнарадан тұратын "Триумф" ойынын ұсынды. Милтон Брэдли ойынды қабылдамады, бірақ кейін "Қара мұнараны" шығарды. Ойын авторы болғандар коммерциялық құпияны қолмағайлықпен пайдаланғаны үшін сотқа жүгініп, қазылар алқасының шешімімен 700 000 доллардан астам өтемақы алды. Бірақ, сот судьясы қазылар алқасының шешімін күштен шығарды. Милтон Брэдлидің "талапкерлердің идеясын еш хабарсыз көшіргені" анықталғанына қарамастан, судья сотталушының пайдасына тікелей үкім шығарды, себебі Бертон мен Коулман ешқандай шарттық қатынасқа түспеу туралы келісімге қол қойған (ол келісім құпиялылық міндеттемесін де қамтыды). Бірінші апелляциялық сот бұл шешімді жойды, Милтон Брэдли ойынның құпиялылығын сақтау бойынша айқалдамалы келісімге келгенін дәлелдеп, өтемақы сомасын қайта бекітті.

Қабылдау

Games журналы Dark Tower ойынын "1981 жылғы ең жақсы 100 ойын" тізіміне енгізіп, ерекше атап көрсетті: "Мұнараның өзі айналады, сондықтан әр ойыншы өз әскерлерінің тағдырын жеке көреді". Black Gate журналындағы Dark Tower ойынына жасалған ретроспективті шолуда Скотт Тейлор былай деді: "Dark Tower және оның карточкалық ойынға дейінгі Dragonmaster ойындарын еске алғанда, қатты ностальгияға берілмей тұра алмадым. Бұл ойындарда бірегей, тіпті рухани сипаттас нәрсе болды, және мен осының барлығын бізге жеткізген суретші Боб Пепперге қарыздымын".

Мұра

Ойынның жылдар бойы бірнеше веб-нұсқасы жасалды; Muse of Water компаниясы Android үшін Droid Tower деп аталатын қосымшаны жасады; ал MacCrafters компаниясы iOS үшін осыған ұқсас қосымша ұсынады.

Жалғасы

Dark Tower-ға оралу 2020 жылдың 14 қаңтарында Restoration Games компаниясымен Kickstarter платформасында 1-4 ойыншыға арналған кооперативтік ойын ретінде жарияланды. Gloomhaven және Pandemic Legacy ойындарының авторлары Изаак Чайлдрес және Роб Дэвиау ойынды жасады, оның құрамында қолданба арқылы басқарылатын моторлы айналатын мұнара бар. Ойынның жеткізілімі 2021 жылдың шілде айының соңына дейін басталуы күтілуде.