Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мэнтсала – Финляндияның Оңтүстік Финляндия провинциясындағы муниципалитет, Уусимаа аймағының құрамына кіреді. Халқының саны
Municipality in Uusimaa, Finland
the municipality
Mäntsälä is a municipality in the province of Southern Finland, and is part of the Uusimaa region. It has a population of
Тарих
Мэнтсала 1585 жылы, қауымның алғашқы шіркеуі салынған кезде құрылған деп саналады. Қазіргі шіркеу 1866 жылы аяқталды. Қырым соғысы Мэнтсалаға да әсер етті: шіркеу құрылысына жұмсалған қаражат соғысқа жұмсалды. Барлық шіркеулер шамамен бір жерде, Кирконмякиде ("Шіркеу төбесінде") орналасқан. Бірінші жалпы мектеп 1870 жылы дін қызметкері Абрахам Энроостың өсиеті бойынша ашылды. Ол 1840 жылы қоғамдық кітапхананың негізін қалады. 1945 жылы орта мектеп, ал 1954 жылы жоғары мектеп ашылды. Бұрын Порвоо, Ярвенпя және Хельсинкидегі мекемелер пайдаланылды. 1854 жылы Кирконмякиде алғашқы қалалық әкімдік салынды. Бүгінде ғимаратта мұражай жұмыс істейді, ол бұрын морг, мектеп асханасы, сабақтар өткізілетін орын және жатақхана ретінде де пайдаланылған. Ол қатты тозуда және мұражай тек қана сұраныс бойынша ашылады. Екінші қалалық әкімдік 1935 жылы Кирконмякиде салынды. Ол 1992 жылы қазіргі қалалық әкімдік аяқталғанға дейін қызмет етті. Қазір онда ашық колледж орналасқан. Мэнтсалада барлығы 15 сарай бар, олардың 4-і көпшілікке ашық, ал қалғаны жеке меншікте. Ресей императоры Александр I 1809 жылы қала орталығында орналасқан Мэнтсала сарайына Улла Мёльерсвардтың қонағы ретінде келді. Сарайлар 17 ғасырда дворяндардың иеліктері ретінде пайда болды. Дәстүр бойынша жер сарайларға тиесілі болған. Мэнтсалада көптеген шаруа қожалықтары болды және 1918 жылғы жаңа заң шаруаларға жерді өздеріне талап етуге мүмкіндік берді. 1920 жылдары сарайлар әлі де ауданның маңызды жер иелері болды. Мэнтсала Мэнтсала көтерілісімен әйгілі. Охола ауылдық үйінде Социал-демократиялық партия митингісі өтіп жатқанда, шамамен 400 азаматтық күзетшілер оқ атып, оны тоқтатты. Бірнеше күн ішінде Лапуа қозғалысының басшылары мен елдің түкпір-түкпірінен келген қарулы азаматтық күзетшілер Мэнтсалаға келді. Үкімет оларды тұтқындауға бұйрық берді, ал президент Свинхуфвдтың 2 наурыздағы сөйлеген сөзінен кейін жағдай біртіндеп тұрақтанды. Қозғалыс көктемнің басында таратылды. Екінші дүниежүзілік соғыс Карелиядан Мэнтсалаға 2000-ға жуық босқынды әкелді. Олар негізінен Кирву мен Ковистодан келді. Жаңа келгендерге сарайлардан жер бөлінді, бұл сарайлардың жер иеліктерін айтарлықтай азайтты. 1985 жылы қала орталығындағы шіркеудің жанында Кирву ауданының мұражайы ашылды. 1992 жылы Мэнтсалада пәтерлер жәрмеңкесі өтті. Аудан кеңейтілуде және 2006 жылдан бері оның жанында пойыз депосы орналасқан. 1989 жылы құрылған Tokmanni дисконтты желісінің бас кеңсесі, логистикалық орталығы және қоймасы Мэнтсалада орналасқан. Сондай-ақ, Яндекс 2015 жылы Мэнтсалада өзінің дерек орталықтарының бірін салды, ал Lehto компаниясы 2020 жылы екінші дерек орталығын салуды жоспарлап отыр.
Mäntsälä is considered to have been founded in 1585, when the community's first church was built. The current church was completed in 1866 after delay. The Crimean War affected also Mäntsälä: funds for building the church were spent on war efforts. All of the churches were located on Kirkonmäki ("Church Hill") at about the same spot. The first common school was founded in 1870 by way of a testament of clergyman Abraham Ehnroos. To his credit is the founding of a public library already in 1840. An intermediate school was not founded until 1945 with a high school following in 1954, previously facilities in Porvoo, Järvenpää and Helsinki were used. In 1854 the first town hall was built on Kirkonmäki. Today a museum is operating in the building, having also served as a morgue, school kitchen and lesson space, and a dormitory. It is deteriorating severely and the museum is only opened upon request. The second town hall was built in 1935, also on Kirkonmäki. It served until the completion of the present town hall in 1992. Now it houses an open college. There is a total of 15 manors in Mäntsälä, 4 of which are open to the public, the rest being private residences. Russian czar Alexander I visited as guest of Ulla Möllersvärd in 1809 in the Mäntsälä manor lying in the town center. The manors emerged in the 17th century as noblemen feoffs. Traditionally the land belonged to the manors. There were many crofts in Mäntsälä and new legislation in 1918 enabled the crofters to claim the land for themselves. In the 1920s the manors were still a sizable land owner in the parish. Mäntsälä is especially known for the Mäntsälä rebellion. About 400 civil guards went shooting to a Social Democratic party rally at Ohkola community hall, interrupting it. In the course of a few days leaders of Lapua Movement and armed civil guards from all over the country arrived to Mäntsälä. The government ordered them arrested, and after a speech by president Svinhufvud on 2 March the situation gradually settled down. The movement disbanded early in spring. World War II brought about 2000 refugees evacuated from Karelia to Mäntsälä. They came mainly from Kirvu and Koivisto. Land was cut from the manors again for the arrivals, reducing manor estate considerably. In 1985 a museum about the Kirvu parish was opened next to the church in the city center. In 1992 an apartment trade fair was held in Mäntsälä. The area is being expanded and since 2006, a train depot lies next to it. A discount chain Tokmanni's head office, logistics center and warehouse, founded in 1989, are in Mäntsälä. Also, Yandex built one of its data centers in Mäntsälä in 2015, with a second data center expected to be built in 2020 by Lehto.