Кіріспе

Карн-Бреа – Англияның Корнуолл графтығындағы азаматтық округ және төбелік жер. Карн-Бреаның Бослик және Черч-Кумбе елді мекендерін қоса алғанда, 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 013 адамды құрады. Төбелік жер Редрут қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 1.6 километр (2 миль) қашықтықта орналасқан. Бослик, Бреа, Брод Лейн, Карн Артен, Карн-Бреа ауылы, Карнки, Төрт жолақ, Гриллис, Илоган тас жолы, Пенкойс, Пенхалик, Пьюс, Пулл, Толскитхи, Трегаджорран, Трескиллард, Тукингмилл және Батыс Толгус елді мекендері осы округтің құрамында.

Неолиттік қоныстар

Карн-Бреадағы неолиттік қоныс – шамамен б.з.д. 3700-3400 жылдар аралығында пайда болған төбелік қоршау. Археолог Роджер Мерсер 1970 және 1972 жылдары осы жерде қазба жұмыстарын жүргізді. Ішкі қоршаудың айналысын жер бедері мен арықпен қоршалған тас қабырғалар құрайды. Оның қамалдары ішінде неолиттік үйлер тұрған он төрт платформаның іздері, сондай-ақ қыш ыдыстар мен кремень өнімдері табылды. Елді мекеннің халқы шамамен 100-150 адамды құраған. Жергілікті тұрғындар айналасындағы жерді егіс үшін дайындаған, бұл үшін төменгі бұталарды өртеп, тастарды алып тастаған. Бірақ қышқыл топырақ кез келген экологиялық дәлелдерді жойды. Ауылдың экономикасына балта жасауға жарамды жартастардың жақын орналасуы да үлкен үлес қосыпты. Қазбадан табылған шеттерін ұнтақтап өңдеуге арналған тастар, жартылай дайын және аяқталған балталар, тұрғындардың шебер тас кесушілер болғанын және өнімдерін саудалағанын көрсетеді. Табылған қыш ыдыстар қазіргі Санкт-Кеверн ауданында, оңтүстікке қарай 32 шақырым жерде орналасқан габброй балшығынан жасалған. Бұл аймақта күрделі экономикалық байланыс болғанын көрсетеді. Жерде 700-ден астам кремень жебе ұштары табылды. 19 ғасырдағы бұзушылықтарға қарамастан (кіреберіс жолын тегістеу және кеңейту жұмыстары), қоршаудың ықтимал кіреберісі маңындағы Мерсердің Е қазбасында жебе ұштарының шоғырланған орындары анықталды. Бұл жебелерді қоршалған бекініске қарсы ұйымдасқан шабуылда көптеген садақшылар қолданған болуы мүмкін. Қоныстағы барлық ағаш құрылымдары өртенген, ал қышқыл топырақтан тек ағаш көмірі ғана сақталған. Жер жұмыстары жаулап алушылардың қолынан зақымдалған болуы мүмкін.

Темір дәуірі қонысы

Темір дәуірінде бұл жер қайтадан қоныстанды және тау беткейінен минералдар өндірілді. Бір шатыр едені қазылып, Темір дәуіріне тән сынықтар, оның ішінде "баулы ыдыстар" табылды. Шамамен 700 жылға жатқан Равенна космографиясы Пурокоронавис (дегені Durocornovium-ның бұрмалануы), "Корновийлердің бекінісі немесе қабырғалы елді мекені" (анықталмаған, бірақ мүмкін Тинтегель немесе Карн Бреа) туралы айтады.

Карн-Бреа қамалы

Карн-Бреа қамалы төбенің шамалы төменгі жағында орналасқан. Ол 1379 жылы салынған шіркеу орнында тұрғызылған, бұл шіркеу әлдекейде Әулие Михаилға арналған болуы мүмкін. Оны 18-ғасырда Бассет отбасы аң аулау үйі ретінде салған. Бұл ғимарат негізін құрайтын үлкен, өңделмеген тастардың үстіне салынған, жермен біте қалыпты сияқты көрінетін әдемілік деп есептеледі. 1829 жылы Уайт аралының жанында Карн-Бреа қамалының атымен аталған Шығыс Үндістан сауда кемесі құлап, акциз салықтарын мошенничество етуге қатысқан. 1980 жылдары бұрынғы ғимарат Таяу Шығыс асханасы ретінде қайта жабдықталды. 2006 жылы Гарри Поттер фильмдеріндегі ұрланған «Форд Англия» көлігі осы қамалда табылған.

Басет ескерткіші

Төбенің ең биік нүктесінде 90 фут (27 метр) биіктікте кельттік крест орнатылған. Ол Фрэнсис Бассеттің, 1-ші барон де Дунстанвилл мен Бассеттің (1757–1835) құрметіне қойылған ескерткіш. Бассет 1779 жылы Плимутты француз және испандық әскерлерден қорғау үшін бекініс салу арқылы, сондай-ақ 1785 жылы кеншілердің "азық-түлік бүлігін" басу арқылы атаққа ие болды. 1828 жылы ол басқалармен бірге Лордтар палатасына құлдыққа қарсы петиция ұсынды. Ескерткіш 1836 жылы жұрттан жиналған қаржымен салынды. Онда: "Корнуолл графтығы Фрэнсис Лорд де Дунстанвилл мен Бассеттің естелігіне, 1836 жыл" деп жазылған.

Шара мен табақ тасты

Ескерткіштің қасындағы "Кесе мен ішек" тасы - бірнеше терең ойыстары бар үлкен, жазық жартас (суретке қараңыз). Бұл жартасқа "Құрбан шалу тасы" деген ат қойылған (дегенмен, тарихи нақтылығы күмәнді).

Контрабандистер үңгірі

Ескерткіш пен қамал арасындағы ойыста "Контрабандистер үңгірінің" қалдықтары орналасқан. 1980 жылдары балалардың кіруін тоқтату үшін кеңес оны тастармен жапты. Үңгірдің Карн төбесінен Редрут қаласына дейін созылатыны айтылады, бірақ бұл, әдетте, тастап кетілген кен жұмысы болуы мүмкін. Ол қамалдан Сент-Уни шіркеуіне дейінгі басқа бір туннельмен жаңылыстырылған болуы мүмкін, оны қамал иелері 1970 жылдары қауіпсіздік үшін жапқан.

Сент-Эуни құдығы

Сент-Эни құдығы Карн-Бреа төбесінің етегінде, қамалдың астында, Сент-Эни шіркеуіне жақын орналасқан. Онда Карн-Бреа ауылдық жолдарының тақтасында "Сент-Эни құдығы. 500 ж. кельт миссионері келген Сент-Энидің қасиетті құдығы" деп жазылған. Оның қасиетті түрде қолданылуы туралы әңгімелер Санкридтегі Сент-Эни құдығымен шатастырылуы мүмкін (Карн-Эунь қараңыз).

Оқиғалар

Пасха кезінде Редрут баптистік шіркеуі Редрут қаласына қарап тұрған қамалдың артындағы жартасқа жарық крест орнатып қояды. Көп жылдар бойы Пасха күні христиандық күн шығысы тойы өткізіліп келеді. Жазғы маусымның басталуы (Иоанн күні, 23 маусым) отты тойлау рәсімі бұрынғы кездегі діншілдердің салт-дәстүрінен бастау алады. Корнуолл тілінде дұғалар оқылады, содан кейін от жағылады, ол Сэннен, Санкрид-Бикон, Карн-Гальвер және Тамарда да от жағуға шақыру ретінде беріледі. Оттың күлі қалғанда, жастар одан секіріп өтеді, осылай зұлымдықтан құтылып, бақытқа жетеді деп сендіреді. "Төрт ұя" аңшылық тобының "Бөкелік күні" Карн-Бреа тауының басында басталады. Түлкі аулау заңнамасы өзгергендіктен, түлкілер енді ауланбайды.