Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Испандық еврей философы және мұғалімі Хасдай бен Абрахам Крескас (;; шамамен 1340 жылы Барселонада – 1410/11 жылдары Сарагосада) испандық еврей философы және белгілі халахист (иудей діни заңдарының шебері). Маймонид ("Рамбам"), Герсонид ("Ралбаг") және Жозеф Альбомен бірге ол еврей философиясына рационалистік көзқарас ұстанатын маңызды ойшылдардың бірі ретінде танымал.
Spanish Jewish philosopher and teacher
Hasdai ben Abraham Crescas (; ; c. 1340 in Barcelona – 1410/11 in Zaragoza) was a Spanish Jewish philosopher and a renowned halakhist (teacher of Jewish law). Along with Maimonides ("Rambam"), Gersonides ("Ralbag"), and Joseph Albo, he is known as one of the major practitioners of the rationalist approach to Jewish philosophy.
Өмірбаян
Хасдай Крескас ғалымдар отбасынан шыққан. Ол Талмуд ғалымы Хасдай бен Йехуда Крескастың немересі және Талмуд ғалымы мен философ Ниссим бен Рубеннің (РаН деп белгілі) шәкірті болды. Мұғалімінің жолын қуған ол Талмудта сарапшы, және ерекше ой-өрісі бар философ атанды. Ол Барух Спинозаға тигізген терең әсері үшін қазіргі заманғы ой-сананың тарихында маңызды тұлға саналады. Барселонаны қалдырғаннан кейін, ол Арагон патшалығының бас раввині қызметін атқарды. Ол сондай-ақ, мұғалім ретінде де белсенділік танытқан. Оның әріптестері мен достарының арасында, жауаптарымен танымал Исаак бен Шешет (РИБАШ) есімді ғалым алдымен тұрады. Жозеф Альбо оның ең белгілі шәкірттерінің бірі, бірақ кем дегенде екеуі – Сарагосса раввині Маттатияс және раввин Захария ха Леви де танымал болды. Крескас мүңкіп отырған адам болды. Сондықтан 1393 жылы Арагон королі I Иоанн оны інісі Виталис Аздайдың өсиетін орындауға жалғыз өкіл етіп тағайындады. Дегенмен, оның беделі яһуди емес белгілі тұлғалардың арасында да жоғары болғанымен, ол өзінің дінтастарының жалпы тағдырынан қашқан жоқ. 1378 жылы мұғалімімен бірге қасиетті нанға құрметсіздік жасады деген жалған айыппен түрмеге қамалып, яһуди болғандықтан жеке басына қарапайымдық көрсетілді. Оның жалғыз ұлы 1391 жылы Барселонадағы қырғын кезінде, сол кезеңдегі яһудилерге қарсы қуғын-сүргін кезінде имандылығы үшін шейіт болды. Бірақ ол өзінің сенімін сақтап қалды. Осы зор қайғыға қарамастан, оның зиялы қабілеттері күшін жоймады, себебі оны әйгілі еткен еңбектері осы қасіретті жылдан кейін жазылды. 1401-02 жылдары Наварра королінің өтініші бойынша Памплонада Жозеф Орабуэнаға барды, ол оның Наварраның түрлі қалаларына сапар шығындарын төледі (Жакобс, аталған еңбек, №№ 1570, 1574). Ол сол кезде "Зарагосса раввині" деп сипатталды.
Hasdai Crescas came from a family of scholars. He was the grandson of the Talmudist Hasdai ben Judah Crescas, and a disciple of the Talmudist and philosopher Nissim ben Reuben, known as the RaN. Following in the footsteps of his teacher he became a Talmudic authority and a philosopher of great originality. He is considered important in the history of modern thought for his deep influence on Baruch Spinoza. After leaving Barcelona, he held the administrative position of crown rabbi in Aragon. He seems to have been active as a teacher. Among his fellow students and friends, Isaac ben Sheshet (known as the RIBaSH), famous for his responsa, takes precedence. Joseph Albo is the best known of his pupils, but at least two others have won recognition, Rabbi Mattathias of Saragossa, and Rabbi Zechariah ha Levi. Crescas was a man of means. As such he was appointed sole executor of the will of his uncle Vitalis Azday by the King John I of Aragon in 1393. Still, though enjoying the high esteem even of prominent non Jews, he did not escape the common fate of his coreligionists. Imprisoned with his teacher upon a false accusation of host desecration in 1378, he suffered personal indignities because he was a Jew. His only son died in a massacre in Barcelona in 1391, a martyr for his faith, during the anti Judaic persecutions of that period. Nevertheless, he kept his faith. Notwithstanding this bereavement, his mental powers were unbroken; for the works that have made him famous were written after that terrible year. In 1401 02 he visited Joseph Orabuena at Pamplona at the request of the King of Navarre, who paid the expenses of his journey to various Navarrese towns (Jacobs, l. c. Nos. 1570, 1574). He was at that time described as "Rav of Saragossa."