Кіріспе

Жоқ. Келесі тізімде ежелгі грек мифологиясы мен дінінен құдайлар, құдайыштар және көптеген басқа да қасиетті және жартылай қасиетті тұлғалар келтірілген.

Өлмейтіндер

Гректер өз құдайларының бейнелерін көптеген мақсаттар үшін жасаған. Ғибадатханада бір құдайдың немесе құдайдың мүсіні, немесе бірнеше құдайлар орналастырылуы мүмкін, және мифтерді бейнелейтін рельефтік суреттермен әшекейленуі мүмкін еді. Құдайлардың бейнелері жиі монеталарда кездесетін. Ішетін кеселер мен басқа да ыдыстар грек мифтерінен көріністермен суреттелген.

Гректердің алғашқы құдайлары

+Гректің алғашқы құдайларының тізіміЕжелгі грек атыАғылшынша атыТүсініктеме Ἀχλύς (Akhlús) Ахлис Улардың құдайы, қайғы-қасірет пен мұңды бейнелейді. Хаос пайда болғанға дейін бар болған деседі. Αἰθήρ (Aithḗr) Аитер Жарық пен жоғарғы атмосфераның құдайы. Αἰών (Aiōn) Айон Мәңгілік құдай, циклдік және шексіз уақытты бейнелейді. Кейде Хроноспен шатастырылады. Ἀνάγκη (Anánkē) Ананке Міндеттілік, мәжбүрлеу және қажеттілік құдайы. Χάος (Kháos) Хаос Барлықтың пайда болған жоқтығын бейнелейді. Бос кеңістік ретінде көрсетілген. Бастапқыда жынысы болмаған, кейін әйел ретінде сипатталған. Χρόνος (Khrónos) Хронос Кейде Айонмен шатастырылатын, нақты уақыт құдайы. Зевстің әкесі Титан Кронос емес. Ἔρεβος (Érebos) Эребус Қараңғылық пен көлеңке, сондай-ақ Жер мен Жер асты әлемінің арасындағы бос кеңістіктің құдайы. Ἔρως (Érōs) Эрос Махаббат пен құштарлықтың құдайы. Γαῖα (Gaîa) Гая Жердің бейнесі (Ана Жер); Титандардың анасы. Ἡμέρα (Hēméra) Хемера Күннің бейнесі. Νῆσοι (Nêsoi) Несои Аралдардың құдайлары. Νύξ (Núx) Никс Түннің құдайы және бейнесі. Οὔρεα (Oúrea) Оурея Таулардың құдайлары. Φάνης (Phánēs) Фан Орфикалық дәстүрдегі көбею құдайы. Πόντος (Póntos) Понт Теңіздің құдайы, балықтар мен теңіз жануарларының әкесі. Τάρταρος (Tártaros) Тартар Жер астының ең терең, қараңғы бөлігі, Тартар шұңқыры (оны Тартар деп те атайды) құдайы. Θάλασσα (Thálassa) Таласса Теңіздің бейнесі және Понттың жұбайы. Οὐρανός (Ouranós) Уран Көк құдайы (Аспан Әкесі); Титандардың әкесі.

Титандар мен титаншалар

Титан құдайлары мен құдайшалары грек өнерінде олимпиадалықтарға қарағанда сирек бейнеленеді. Титандар мен титаншалар

Грекиялық аты | Ағылшынша аты | Сипаттама
---|---|---
Он екі Титан | |
Κοῖος (Koîos) | Coeus | Ақыл-ойдың және шоқжұлдыздар айналасында айналатын аспан осінің құдайы.
Κρεῖος (Kreîos) | Crius | Он екі Титанның ең аз жекеленгені, Астрай, Паллас және Персестің әкесі. Жұлдыздардың құдайы деп саналады.
Κρόνος (Krónos) | Cronus | Егіннің құдайы және құртушылық уақыттың бейнесі. Титандардың басшысы, әкесі Уранды құлатып, өз кезегінде ұлы Зевспен құлатылды. Хроноспен шатастырмаңыз.
Ὑπερίων (Hyperíōn) | Hyperion | Жарық құдайы. Теямен бірге ол Гелиос (күн), Селена (ай) және Эос (таң) аталарының бірі.
Ἰαπετός (Iapetós) | Iapetus | Өлімнің құдайы және Прометейдің, Эпиметейдің, Меноэцийдің және Атластың әкесі.
Μνημοσύνη (Mnēmosýnē) | Mnemosyne | Естелік пен еске алудың құдайшасы және Тоғыз Музаның анасы.
Ὠκεανός (Ōceanós) | Oceanus | Жерді айнала қоршайтын мұхит өзендерінің құдайы, Жердің барлық тұщы суының бастауы.
Φοίβη (Phoíbē) | Phoebe | «Жарқын» ақыл-ой мен болжамның құдайшасы, Койдың жұбайы.
Ῥέα (Rhéa) | Rhea | Құнарлылық, аналық және таулы даланың құдайшасы. Ол Кроностың қарындасы және жұбайы, Зевс, Хадис, Посейдон, Гера, Деметра және Гестияның анасы.
Τηθύς (Tēthýs) | Tethys | Тұщы судың құдайшасы, өзендердің, бұлақтардың, ағыстардың, көздердің және бұлттардың анасы.
Θεία (Theía) | Theia | Көздің және ашық көк аспанның жарқыраған нұрының құдайшасы. Ол Гиперионның жұбайы және Гелиос, Селена және Эостың анасы.
Θέμις (Thémis) | Themis | Құдайлық заң мен тәртіптің құдайшасы.

Басқа Титандар | |
Ἄνυτος (Ánytos) | Anytos | Деметрдің қызы, жас құдайша Деспойнаны тәрбиелеген құдай.
Ἀστερία (Astería) | Asteria | Түнгі болжамдар мен құлайтын жұлдыздардың құдайшасы.
Ἀστραῖος (Astraîos) | Astraeus | Түнек, жұлдыздар мен планеталардың және астрология өнерінің құдайы.
Ἄτλας (Átlas) | Atlas | Зевс иығына көкті көтеріп жүруге мәжбүр еткен құдай. Шыдамдылық пен астрономияның құдайы деп саналады. Сондай-ақ Япеттің ұлы.
Διώνη (Diṓnē) | Dione | Додона оракулының құдайшасы.
Ἥλιος (Hḗlios) | Helios | Күннің құдайы және анттардың сақшысы.
Ἠώς (Ēṓs) | Eos | Таңның құдайшасы.
Ἐπιμηθεύς (Epimētheús) | Epimetheus | Кейіннен ойлаудың құдайы және ақталудың әкесі.
Λήλαντος (Lēlantos) | Lelantos | Көрінбейтін қозғалыстың құдайы және нимфа Аураның әкесі, Перибоядан.
Λητώ (Lētṓ) | Leto | Аналықтың құдайшасы және Артемида мен Аполлонның анасы.
Μενοίτιος (Menoítios) | Menoetius | Ашу-ызаның, асығыс әрекет пен адам өлімінің құдайы. Зевс өлтірді.
Μῆτις (Mē̂tis) | Metis | Жақсы кеңес, кеңес, жоспарлау, айлакерлік, шеберлік және даналықтың құдайшасы. Афинаның анасы.
Πάλλας (Pállas) | Pallas | Соғыс құдайы. Титаномахия кезінде Афина оны өлтірді.
Πέρσης (Pérsēs) | Perses | Крий мен Эврибияның ұлы.
Προμηθεύς (Promētheús) | Prometheus | Алдын ала ойлаудың және айлакер кеңестің құдайы, адамзаттың жаратушысы.
Σελήνη (Selḗnē) | Selene | Айдың құдайшасы.
Στύξ (Stýx) | Styx | Жер астының құдайшасы Стикс өзені және жек көрушіліктің бейнесі.
Συκεύς (Sykeús) | Syceus | Гайя Зевстен қашу үшін оны інжір ағашына айналдырған құдай.
Τιτὰν (Titan) | Titan | Жыл мезгілдерінің құдайы, күнтізбе. Гелистің інісі, әдетте тек Гелистің өзі.

Басқа "желкендер"

Алоада (Ἀλῳάδαι), бір-біріне тауларды үйіп, Олимпке көтерілуге тырысқан егіз алыптар. Отус немесе Отос (Ότος). Эфиалт (Εφιάλτης). Анакс (Αναξ) – Лидиядағы Милетке жақын Ладе аралында тұратын алып. Антей (Ἀνταῖος), Ливиялық алып, Гераклдің қолынан қаза тапқанға дейін барлық келушілермен өлімге дейін күрес жүргізді. Антифат (Ἀντιφάτης), адам жейтін алыптардың патшасы, Лестригон тайпасынан. Одиссей саяхатында кездестірген. Аргус Панопт (Ἄργος Πανόπτης), Ионы күзетуге тапсырылған жүз көзді алып. Астерий (Αστεριος), Лидиялық алып. Какус (Κακος), отты тыныс алатын латын алып, Гераклдің қолынан қаза тапты. Циклоптар (Гесиодтық), Зевстің найзағайларын, ал Аидтың қалқанын және үш тісті найзасын жасаған үш бір көзді алып. Аргес (Ἄργης). Бронт (Βρόντης). Стереоп (Στερόπης). Циклоптар (Гомер), Сицилия аралында қойларын бағып жүрген, бір көзді, адам жейтін алыптар тайпасы. Полифем (Πολύφημος), Одиссей мен оның серіктерін уақытша тұтқындаған, бірақ кейін батырдың қолынан жеңіліп, соқыр болған циклоп. Гегенелер (Γηγενέες), Мизиядағы Аю тауында аргонавттармен шайқасқан алты қолды алыптар тайпасы. Герион (Γηρυων), жердің шетіндегі күн бату аралында мекендеген үш денелі алып. Геракл оның малын әкелу үшін келгенде, оны өлтірді – бұл Гераклдің он екі еңбегінің бірі болды. Хекатонхейрлер (Ἑκατόγχειρες) немесе Centimanes (латынша), Жүз қолдылар, зор дауылдар мен найзағайлардың алып құдайлары. Уран мен Гайяның үш ұлы, әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар. Бриарей (Βριάρεως) немесе Айгейон (Αἰγαίων), Күшті. Котт (Κόττος), Ашулы. Гигес (Γύγης), Ирі денелі. Ластригондықтар (Λαιστρυγόνες), Одиссей саяхатында кездескен адам жейтін алыптар тайпасы. Орион (Ὠρίων), Зевс Орион шоқжұлдызы ретінде жұлдыздардың арасына орналастырған алып аңшы. Талос (Τάλως), Гефест қоладан жасаған алып, Зевс оны сүйіктісі Еуропаға жеке күзетші ретінде сыйлаған. Титий (Τίτυος), Аполлон мен Артемида олардың анасы Летоға тиісуге тырысқанда өлтірген алып. Тифон (Τυφῶν), Олимп тауына шабуыл жасауға тырысқан, бірақ олимпиадалықтардан жеңіліп, Тартардың түбіне қамалған құдіретті, өлмейтін дауыл алып.