Франциядағы аборт тарихы мен заңнамасы

Кіріспе

Франциядағы аборттың заңдылығы мен кең таралғандығына шолу

Францияда жүкті әйелдің соңғы менструациясынан бастап 14 аптаға дейін (ұрықтанғаннан кейін 16 аптаға дейін) сұраныс бойынша аборт жасау заңды. Егер екі дәрігер жүкті әйелдің денсаулығына (физикалық немесе психикалық) зиян келтірудің алдын алу, жүкті әйелдің өміріне қауіп тудыру, немесе баланың емдеуге келмейтін ауыр сырқатқа шалдыққандығын растаса, туғанға дейін жүктіліктің кейінгі кезеңдерінде де аборт жасауға рұқсат етіледі. 1975 жылы "Veil Act" арқылы аборт заңнамасы жеңілдетілді.

Тарих

Бірінші француз республикасы аборт жасауды өлім жазасына кесілетін әрекеттен 20 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы бар қылмыс ретінде өзгертті. 1810 жылы Наполеон кодексі 1791 жылғы француз қылмыстық кодексіне, сондай-ақ 1795 жылғы Қылмыстар мен жазалар кодексіне түзетулер ретінде енгізілгенде, аборт ауыр қылмыс мәртебесін сақтап қалды. Сонымен қатар, жаңа қылмыстық кодекс әйелдерге күйеулерінен ажырасуды қиындатты. 1920 жылы жаңа аборт заңдары аборт жасауды, сондай-ақ контрацепция қолдануды тыйым салды, себебі Бірінші дүниежүзілік соғыстағы халық шығынының орнын толтыру үшін жаңа балалар қажет болды, сондай-ақ Францияның туу деңгейін арттыру қажеттігі туды. Бұл деңгей бір ғасырдан астам уақыт бойы басқа еуропалық елдерге қарағанда айтарлықтай төмен болған. 1923 жылғы 27 наурыздағы заң аборт жасаған адамды 5 жылға дейін бас бостандығынан айыруға және 10 000 ФРК-ге дейін айыппұл салуға, ал аборт жасаған әйелді 3 жылға дейін бас бостандығынан айыруға мүмкіндік берді. Польшаға шабуыл жасалмас бұрын бір ай бұрын қылмыстық кодекске түзетулер енгізіліп, абортқа рұқсат берілді, бірақ тек ананың өміріне қауіп төнген жағдайда ғана. Алайда, неміс оккупациясы және Виши үкіметінің құрылуымен 1942 жылғы 15 ақпандағы заңда аборт өлім жазасына кесілетін қылмыс болып жарияланды. Аборт жасаған үшін соңғы болып өлім жазасына кесілген адам – Мари Луиза Жиро болды, ол Шербург аймағында аборттар жасаған «фәреште жасаушы» (француз сленгі) еді. Ол 1943 жылғы 30 шілдеде гильотина арқылы өлім жазасына кесілді. 1944 жылы Париж азат етілгеннен кейін аборт үшін өлім жазасы жойылды, бірақ абортты қудалау жалғасты. Соғыстан кейінгі кезеңде заңсыз аборттардың көрсеткіші жоғары болды және 1967 жылы Ұлыбританияда аборт заңдастырылғаннан кейін көптеген әйелдер аборт жасау үшін сол елге баруын бастады. 1968 жылғы мамыр оқиғалары кезінде және одан кейінгі наразылықтар кезеңінде жаңа азаматтық құқық қозғалысы бұқаралық ақпарат құралдарында әйелдер үшін тең құқықтар мен мүмкіндіктерді талап етуді күшейтті. «Әйелдер бостандығы үшін қозғалыстың» басты мақсаты – әйелдердің күйеулерінен тәуелсіздік алу құқығын, сондай-ақ контрацепция қолдану және абортты заңдастыру құқықтарын қорғау болды. 1971 жылы Симон де Бовуар «343 манифестін» жазды, ол ашық хат және петиция болды және Le Nouvel Observateur басылымында жарияланды. Оған 343 әйел қол қойды, олар заңсыз аборт жасағанын мойындады (сол кезде 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған). Петицияға Жанна Моро және Катрин Денев сияқты танымал әйелдердің есімдері енгізілді. Манифест француз қоғамында аборттың кең таралғанын, оның құпия сипатына қарамастан, көрсетуді және абортты заңдастыруды талап етуді мақсат етті, осылайша аборт жасағысы келетін әйелдерге қауіпсіз және гигиеналық жағдайлар жасауға мүмкіндік беруді көздеді. Сол жылы 343 әйелдің бірі, заңгер Гизель Халими «Choisir» («Таңдау») деген топ құрды, ол петицияға қол қойғандарды қорғау үшін жұмыс істеді. 1975 жылы Францияда абортты қылмыстан босататын «Вейль заңы» қабылданды. Заңды денсаулық сақтау министрі Симон Вей, Валери Жискар д’Эстен басшылығымен ұсынды. Д’Эстен сайлауалды науқанында абортты қылмыстан босатуға уәде берген еді, бірақ сол кездегі Әділет министрі Жан Лекануэ жеке және этикалық себептермен заңды қорғаудан бас тартты, сондықтан заңды дауыс беруге дайындау Вейльге жүктелді. Заң қабылдануына дейінгі пікірталас зорлық-зомбылық пен демонстрациялармен бірге өтті, оның салдарынан Вейль, концлагерьтен аман қалған адам, Гитлермен теңестірілді. 1974 жылғы 26 қарашада Ұлттық Ассамблея алдында сөйлеген сөзінде Вейль Францияда теңдікті қамтамасыз ету үшін абортты заңдастыру қажеттігін мәлімдеді, сондай-ақ көпшілігі ер адамдардан тұратын жиналысқа қазіргі француз заңы заңсыз аборттардың салдарынан әлеуметтік шеттелу мен ұяттан зардап шегетін әйелдерді қорғамайтынын, сондай-ақ септицемия сияқты ауруларға және тіпті өлімге әкелетін салдардан зардап шегетін әйелдерді қорғау үшін заңды өзгерту қажеттігін түсіндірді. «Вейль заңы» (1975 жылғы 15 қаңтардағы 75/17 заңы) әйелге жүктіліктің он аптасына дейін өтініш бойынша аборт жасауға рұқсат берді. Бұл заң 5 жылдан кейін күшін жоятын уақытша заң болды. Заң 1979 жылдың желтоқсан айында тұрақты түрде жаңартылды. 1982 жылдан бастап абортқа байланысты шығындардың көп бөлігін француз әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі көтереді, бұл Франциядағы әйелдерге абортты тегін алуға мүмкіндік береді. Франция 1988 жылы Мифепристонды аборт жасауға қолдануды заңдастырған әлемдегі алғашқы ел болды, оның қолданылуы дәрігердің қадағалауымен жүктіліктің жеті аптасына дейін рұқсат етілді, ал вакуумдық аспирация жүктіліктің он екі аптасына дейін қолданылады.

The First French Republic saw the act of abortion being changed from an act punishable by death to a felony with a sentence of up to 20 years in prison. When the 1810 Napoleonic Code was introduced as a revision of the French Penal Code of 1791, as well as the Code of Offences and Penalties of 1795, abortion retained its felony status. Alongside this, the new penal code made it more difficult for women to divorce their husbands. In 1920, new abortion laws prohibited the act of abortion, as well as the use of contraception, on the grounds of needing new babies to make up for the loss of population caused by World War I, and to boost the birth rate of France that had been considerably lower than other European countries for over a century. The introduction of the Law of 27 March 1923 stated that whoever induced a miscarriage was punished with up to 5 years imprisonment, as well as a fine of up to 10,000 FF, while the woman having the abortion could be imprisoned for up to 3 years. Just a month before the invasion of Poland, the Penal Code was altered to permit abortions, but only in the instance where the mother's life was in danger. However, with the German Occupation and the implementation of the Vichy Government, abortion was made a capital crime, punishable by death, in the Law of 15 February 1942. The last person to be executed for abortion was Marie Louise Giraud, a faiseuse d'anges (French slang; literally, "maker of angels") who performed abortions in the region of Cherbourg. For her assisted abortions, she was sentenced to death by guillotine on 30 July 1943. Following the Liberation of Paris in 1944, the death penalty for abortion was abolished, but abortion continued to be prosecuted vigorously. Illegal abortion rates remained fairly high during the post war period, and increasing numbers of women began to travel to the United Kingdom to procure abortions after the UK legalized abortion in 1967. During the period of civil unrest during and after the events of May 1968, a new civil rights movement was becoming prominent throughout the media, campaigning for more equal rights and opportunities for women. The Mouvement de Libération des Femmes's ("The Women's Liberation Front") main goal was to advocate for women's right of autonomy from their husbands, as well as rights that pertained to the use of contraception and legalization of abortion. In 1971, the "Manifesto of the 343", an open letter and petition, was written by Simone de Beauvoir and published in Le Nouvel observateur. It included the signatures of 343 women who admitted to having had an illegal abortion (punishable by up to 10 years in prison at the time). The petition included the names of many famous female personalities, including Jeanne Moreau and Catherine Deneuve. The manifesto aimed to highlight the prevalence of abortion in French society, despite its clandestine nature, as well as to call for abortion to be made legal, in order to provide more safe and hygienic spaces for women who want to have an abortion. Later the same year, lawyer Gisèle Halimi, herself one of the 343 women, formed her own group, Choisir ("To Choose"), which worked to protect those who had signed the petition. In 1975, La Loi Veil ("The Veil Act") was passed, decriminalizing abortion in France. The law was introduced by the presiding Health Minister Simone Veil, under Valéry Giscard d'Estaing. D'Estaing had promised to decriminalize abortion during his campaign; however, Jean Lecanuet, then Minister of Justice, refused to defend the law on personal and ethical grounds, and so, it was up to Veil to prepare the law for vote. The debate that preceded the eventual passing of the vote was accompanied by violent attacks and demonstrations paralleling Veil, a concentration camp survivor, with Hitler. In her speech before the National Assembly on 26 November 1974, Veil declared the need for the legalization of abortion, so as to bring equality in France, as well as explaining to the majority male assembly that current French law did not protect women who were suffering from the social exclusion and shame as a result of illegal abortions, as well as the after effects that led to illnesses (such as septicemia) and even death, calling for the law to offer them protection with a change of law to legalize abortions. The Veil Act (Law 75–17 of 15 January 1975), permitted a woman to receive an abortion on request until the tenth week of pregnancy. This was a temporary law with a sunset clause after 5 years. The law was renewed permanently in December 1979. Since 1982, much of the costs of abortions are taken in charge by the French social security system, which allows women in France to access abortion free of charge. France was the first country to legalize the use of Mifepristone as an abortifacient in 1988, allowing its use up to seven weeks of pregnancy under supervision of a physician, while vacuum aspiration is used for up to 12 weeks.

XXI ғасырдағы либерализация

ХХІ ғасырда абортқа қолжетімділікті одан әрі либерализациялайтын бірнеше реформалар жүргізілді. Он апталық мерзім 2001 жылы он екінші аптаға дейін, ал 2022 жылы он төрт аптаға дейін ұзартылды. 2015 жылға дейін заң пациенттің аборт туралы алғашқы өтініші мен оның шешімін растайтын жазбаша мәлімдеме арасында жеті күндік «салқындату» кезеңін белгіледі (пациент 12 аптаға жақындаса, бұл кешіктіру екі күнге дейін қысқартылуы мүмкін). Бұл міндетті күту мерзімі 2015 жылдың 9 сәуірінде жойылды. Аборт жасау алдында міндетті түрде екі дәрігерге консультациядан өту қажет. АҚШ Жоғарғы Сотының «Доббс және Джексон әйелдер денсаулығы ұйымы» ісі бойынша шешіміне жауап ретінде, француз депутаты және «La France insoumise» парламенттік тобының президенті Матильда Пано француз Ұлттық Ассамблеясына заң жобасын ұсынды. Оның мақсаты – әйелдердің қауіпсіз аборт жасау құқығын француз Конституциясына бекіту. Заң жобасы 2023 жылдың 24 қарашасында 337–32 дауыспен қабылданды, бұл Франция Конституциясына аборт құқығын енгізу процесін бастады. 2024 жылдың қаңтарында Ұлттық Ассамблея 433–30 дауыспен конституциялық түзетуді мақұлдады. Түзетудің Конституцияға ресми түрде енгізілуі үшін, ол ақпан айында Сенаттан 267–50 дауыспен өтті. 2024 жылдың 4 наурызында Парламент 780–72 дауыспен 34-бапты өзгертті. Бұл түзету Францияны конституциясында аборт жасау құқығын кепілдейтін жалғыз ел етті. Түзету абортты «кепілденген бостандық» деп сипаттайды; 1974 жылы Югославия «бала туу туралы шешім қабылдау» құқығын кепілдейтін шараларды қабылдаған болса да, француздық түзету абортты тікелей кепілдейтін алғашқы құжат болып табылады.

Ауру таралуы

2009 жылы 15-44 жас аралығындағы 1000 әйелге 17,4 аборт шақтанды, бұл 2002 жылы осы жас аралығындағы 1000 әйелге шаққандағы 16,9 аборт көрсеткішінен аздап жоғары.