Кіріспе

1944 жылы Фрэнк Капраның түсірген фильмі.

Джозефин Халл мен Жан Адаир тиісінше Брюстер әпкелері Әби мен Марта рөлін сомдайды. Халл мен Адаир, сондай-ақ Тедди Брюстерді ойнаған Джон Александр 1941 жылғы сахналық қойылымдағы рөлдерін қайта ойнады.

Сюжет

Бруклиндегі Брюстерлер отбасы Нью-Йорк штатының Майфлауэр қоныстанушыларының ұрпақтары. Әулеттік үйдің қабырғаларында көрнекті ата-аналарының портреттері ілулі тұр. Некеге "ескі дәуірдің қамығы" деп бірнеше рет айыптаған жазушы Мортимер Брюстер көршісі, пастордың қызы Элейн Харперге ғашық болады. Хэллоуин күні Мортимер мен Элейн үйленеді. Элейн әкесіне хабарласып, бал айына дайындалу үшін әкесінің үйіне барады, ал Мортимер Әби мен Мартаға, оны отбасылық үйінде тәрбиелеген әпкелеріне қайта оралады. Мортимердің ағасы Тедди өзін Теодор Рузвельт деп есептейді. Тедди баспалдаққа көтерілер кезде "Шабуыл!" деп айқайлап, 1898 жылы Сан-Хуан төбесіндегі Рузвельттің танымал шабуылын еліктеп, жоғары қарай жүгіреді. Келесі кітабына материал іздеп жүрген Мортимер терезе алдында жасырылған мәйіт табады. Ол Теддидің ақыл-есінен айырылуы оны кісі өлтіруге итермелеген деп қорқынышпен болжайды. Эбби мен Марта олардың сериялық кісі өлтіруші екенін, жалғыз және қарт адамдарға көмектесіп, олардың "қайғысын" аяқтайтынын қуана түсіндіреді. Олар "Бөлме жалға беріледі" деген жарнама іліп, құрбанды әкеледі, содан кейін олармен танысып жатқанда, ескі жусан шарабына залал келтіреді, оған мысық, стрихнин және цианид қосады. Мәйіттерді Тедди жер төлесіне көмеді, ол оларды Панама каналын салу кезінде қайтыс болған сары қызылшадан өлгендер деп санайды. Мортимер осы ақпаратты сіңіріп алғанда, оның інісі Джонатан алкогольге тәуелді серігі, пластикалық хирург доктор Герман Эйнштейнмен бірге келеді. Джонатан да полициядан қашып, соңғы құрбаны, мырза Спенальцодан құтылуға тырысатын сериялық кісі өлтіруші. Эйнштейннің мас күйінде өзгерткен Джонатанның беті Борис Карлоффтың Франкенштейн монстрының макияжына ұқсайды. Бұл өзіне сілтеме жасайтын әзіл, Карлоффтың Бродвей қойылымындағы кейіпкерді сомдауын еске түсіреді. Capra зерттеушісі Мэтью К. Гунтер пьеса мен фильмнің терең тақырыбы Американың өзі жариялаған және Брюстерлер талап ететін бостандықтың оң және теріс салдарымен санасудағы қиындықтары екенін айтады. Олардың үйі көшедегі ең әдемі үй болғанымен, жертөледе 12 мәйіт бар. Бұл қайшылық Американың өткендегі зорлық-зомбылық пен оның еркіндіктің жаршысы рөлі туралы мифтерді қабылдаудағы күресін көрсетеді. "Арсен және ескі кружка" фильміндегі Брюстер үйі үшін қолданылған декорациялар 1942 жылғы "Джордж Вашингтон мұнда ұйықтаған" фильмінде қайта қолданылды. Фильмдегі қираған ферма үйінің бейнесін жасау үшін Warner Bros. командасы декорациядағы қоршауларды, қабырғаларды және едендерді бұзды.

Кассалық жинақ

Warner Bros. деректері бойынша, фильм отандық прокатта 2,836,000 доллар, ал халықаралық прокатта 1,948,000 доллар жинады. "Харрисонның есептері" басылымы: "Күлкіге толы, керемет фильм, жылдың ең табысты фильмдерінің бірі болуы мүмкін" деп жазды. "The New Yorker" журналынан Джон Ларднер фильмді "сахнадағыдай әсерлі және қатты күлкі тудырады, ал бұл өте қуандырады" деп сипаттады. 1968 жылы фильмді талдаған Чарльз Хигхэм мен Джоэл Гринберг "Фрэнк Капра "Арсеник және ескі кружевка" туындысын шамадан тыс және күлкілі ете білді" деп мәлімдеді. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 35 рецензия негізінде 86% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 7.7/10. 2000 жылы фильм Америка кино институтының "AFI 100 жыл 100 күлкі" (#30) тізіміне енді.

Радиоға бейімделу

Арсен және ескі қайыс 1946 жылғы 25 қарашада Борис Карлофф пен Эдди Альберт қатысқан "The Screen Guild Theater" радио спектаклі үшін жарты сағаттық пьеса ретінде бейімделді. 1948 жылғы 25 қаңтарда "Ford Theatre" арнасында бір сағаттық бейімдеу көрсетілді, онда Джозефин Халл, Жан Адэр және Джон Александр бұрынғы рөлдерін қайта ойнады.