Кіріспе

17 ғасырдағы ирланд ақыны Пиарас Феиртиар (1600? – 1653), немесе Пирс Ферритер, ирландтық ру басшысы және ақын. Ирланд тіліндегі бардтық поэзияның көптеген шығармаларымен танымал болғанымен, Феиртиар Дингл түбегінде Ирландия Конфедерациясының жаңадан құрылған басшысы ретіндегі рөлі үшін кеңінен құрметке ие халық қаһарманы болып саналады. Ол 1653 жылы Ирландияны Кромвельдің жаулауынан қорғағандығы үшін Килларниде дереу жазалап өлімге кесілді.

Ерте өмір

Фейритер – толыққанды галикалық Норман тайпасы Фейритердің соңғы басшысы және Корка-Дхуйбнедегі Баллиферритердің иесі болған. Фейритер арфашы болған, сонымен қатар ирланд тілінде өте күрделі, көп тілді ақын еді. Ол бардтық дәстүрдегі ағыттар, мадақтаулар және сатираларды үйлестіргенімен, сондай-ақ еуропалық ықпалға ие махаббат өлеңдерін жазғанымен танымал. Оның ең белгілі туындысы – "Leig díot t’airm, a mhacoimh mná" ("Саған қаруын қоюға кеңес, әйел"), бұл әдемі әйел туралы өлең. Ол ағылшын тілінде де өлеңдер жазған болуы мүмкін, бірақ олардың ешқайсысы бізге жеткен жоқ. Кейбір сыншылар оның ирланд поэзиясында ағылшын Элизавета дәуірінің ықпалы көрінеді деп санайды.

Жауынгер

Конфедеративтік Ирландия соғыстарының басшысы болған Фейритер 1641 жылы Оливер Кромвельдің әскерлері Фейритер кланының Трали қамалындағы бекінісіне шабуыл жасағанда жараланды. Фейритер және оның кланы 1653 жылғы маусым айында Кромвельшілерге Росс қамалы Килларниде құлағанға дейін қамалды ұстап тұрды. Кромвельдің қолбасшысы бригадир Нельсон қауіпсіз жол беруге рұқсат берген соң, Фейритер капитуляциялау шарттарын келісу үшін сапарға шықты. Бірақ, ол Кастлемайнде тұтқындалды және басқалармен бірге, оның ішінде оның қайын інісі, доминикан монахы Тадг О Мюрчертайгпен бірге, 15 қазанда Килларнидегі Кнокан на гКаорахта дарға асылды.

Мұра

Пьярас Феиртиар Дингл түбегіндегі ирланд тілінде сөйлейтін халық үшін халық қаһарманы болып қала береді, әсіресе туған жері Ард на Кейтнде, оның отбасы сарайының қираған қалдықтарын әлі де көруге болады, ал оның поэзиясы ауыз әдебиеті ретінде осы күнгі күнге дейін сақталған. 1653 жылы аты-жөні белгісіз граф Керри ақыны Феиртиардың қазасына арнап аза тұту өлеңін жазды. Өлең «Мен жарқын күннің таңында арман көрдім» («Do chonnac aisling are maidin an lar ghil») деген сөздермен басталады. Арман – христиандықтан бұрынғы Эрин құдайының жүздеген адамды жеңген адамның өліміне аза тұтуы. «Батыс арал» атты кітабында Робин Флауэр Шончай Томас О Криомхтайнның айтқан сөзін келтіреді, ол Пьярас Ұлы Бласкет аралында ағылшындардан жасыру үшін пайдаланған бекінісі болғанын мәлімдейді. 1934 жылы Падрайг О Дюиннин «Dánta Phiarais Feiritéir: maille le réamh rádh agus nótaí» атты кітапты шығарды, онда Пьярас Феиртиардың сақталған 23 өлеңі жарияланды. Кітапта О Дюиннин Феиртиардың поэзиясы мен өмірінің аймақтың фольклорына тигізген әсеріне арналған жеке тарауды жазды. 2001 жылы Манстердің ирланд ақыны және жазушысы Маир Маха ан Саои Пьярас пен Мег Расселдің қарым-қатынасы туралы «A Bhean Óg Ón» романын жариялады, ол ирланд тілінде көптеген махаббат өлеңдерін жазды және бұл роман сыйлыққа ие болды. Кілларни қаласында Пьярас Феиртиарға және ерте заманғы кезеңнің үш Керри ақынына – Сифрадх О Дончадха ан Глеаннаға, Аодаган О Ратайлге және Эоган Руа О Суиллеабхайнға арналған ескерткіш орнатылды. Ескерткіш – spéirbhean (ирландтың символы, арман әйел) бейнесіндегі мүсін, оның ішіне төрт ақынның есімдері жазылған.