Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әке-шешесінің ата-анасы
Parent of one's parents
Әже-шеше, жеке-жеке әже және баба деп аталады, олар адамның әкесі немесе анасының ата-анасы болып табылады – әкелік немесе аналық. Генетикалық химера емес, жыныстық жолмен көбейетін әрбір тірі организмнің ең көп дегенде төрт генетикалық әже-шешесі, сегіз генетикалық туыс ата-анасы, он алты генетикалық туыс әже-шешесі, отыз екі генетикалық туыс ата-бабасы, алпыс төрт генетикалық туыс ата-шешесі және т.б. болады. Қазіргі заманғы адамзат тарихында, шамамен 30 мың жыл бұрын, әже-шешеге дейін өмір сүрген адамдардың саны артты. Осы ұзақ өмір сүрудің себебі әлі анықталған жоқ, бірақ үш ұрпақтың бірге болуының негізгі салдары – жоғалып кетуі мүмкін ақпаратты сақтау екеніне кеңінен сенеді; мысалы, құрғақшылық кезінде суды қайдан табуға болатыны туралы ақпарат. Егер ата-аналар балаларына тиісті күтім көрсетуге құштар болмаса немесе мүмкіндігі болмаса (мысалы, қаржылық қиындықтар, некедегі мәселелер, ауру немесе қайтыс болу), әже-шешелер көбінесе негізгі күтімшінің ролін өз мойнына алады. Мұндай жағдай болмаған кезде де, әсіресе дәстүрлі мәдениеттерде, әже-шешелер балаларды тәрбиелеуде, оларға қамқорлық жасау мен күтім көрсетуде тікелей және айқын рөл атқарады. Әже-шешелер немерелеріне екінші дәрежелі туыс болып табылады және 25% генетикалық ұқсастыққа ие. Кез келген әкеше ата-анасы, ата-анасының әкешесі немесе әкеше ата-анасының әкешесі болуы мүмкін (бірақ техникалық тұрғыдан бұл «әкеше әкеше» деп аталуы мүмкін). Әже-шешелерді атау үшін қолданылатын әртүрлі сөздер кейде кез келген қарт адамды, әсіресе «әже», «баба», «әжеке», «бабаке», «на», «ма ма», «па па» (және отбасылар өздері құрастыратын басқа да сөздерді) сипаттау үшін қолданылуы мүмкін.
Grandparents, individually known as grandmother and grandfather, are the parents of a person's father or mother – paternal or maternal. Every sexually reproducing living organism who is not a genetic chimera has a maximum of four genetic grandparents, eight genetic great grandparents, sixteen genetic great great grandparents, thirty two genetic great great great grandparents, sixty four genetic great great great great grandparents, etc. In the history of modern humanity, around 30,000 years ago, the number of modern humans who lived to be a grandparent increased. It is not known for certain what spurred this increase in longevity, but it is generally believed that a key consequence of three generations being alive together was the preservation of information which could otherwise have been lost; an example of this important information might have been where to find water in times of drought. In cases where parents are unwilling or unable to provide adequate care for their children (e. g., financial obstacles, marriage problems, illness or death), grandparents often take on the role of primary caregivers. Even when this is not the case, and particularly in traditional cultures, grandparents often have a direct and clear role in relation to the raising, care and nurture of children. Grandparents are second degree relatives to their grandchildren and share 25% genetic overlap. A step grandparent can be the step parent of the parent or the step parent's parent or the step parent's step parent (though technically this might be called a step step grandparent). The various words for grandparents at times may also be used to refer to any elderly person, especially the terms gramps, granny, grandfather, granddad, grandmother, nan, maw maw, paw paw (and others which families make up themselves).
Атаулары
Есімдік ретінде қолданылғанда (мысалы, "әже-бабай кешіп өтті"), әже мен баба әдетте қолданылады, бірақ әже/баба, әжеке/баба, немесе тіпті нани/поп сияқты түрлер де кейде қолданылады. "Менің" деген сөзбен қолданылғанда ("менің әжем кешіп өтті"), барлық түрлер жиі қолданылады ("менің әжемнен" "менің Грэмпс-ім" дейін). Барлық түрлерді көпше түрде қолдануға болады, бірақ Грэмпс (көпше Грэмпстер) сирек кездеседі. Жазбада Әже мен Баба жиі кездеседі, бірақ тікелей сөйлеуде сирек қолданылады. Әже мен баба АҚШ, Канада және Австралияда кеңінен қолданылады. Ұлыбританияда, Ирландияда, АҚШ, Австралияда, Жаңа Зеландияда және әсіресе Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясында, сондай-ақ ағылшын тілінде сөйлейтін Квебек тұрғындары арасында, әже үшін Нан, Нана, Нанна, Нанни, Гран және Гранни сияқты түрлер жиі қолданылады, жазбада да, сөйлеуде де. Бангладеш, Пәкістан және Үндістанның көптеген аймақтарында анасының әке-шешесі Нана және Нани деп аталады. Әкесінің әке-шешесі Дада және Дади деп аталады. Әке-анасының анасының әке-шешесі Пар-нани және Пар-нана деп аталады. Сол сияқты, әке-анасының әкесінің әке-шешесі Пар-дади және Пар-дада деп аталады. Әжекеге арналған Гранни сияқты көптеген басқа да түрлер бар. Гого екеуіне де қолданылуы мүмкін. Адамдардың екі тірі әке-шешесі болуы мүмкін болғандықтан, екі адамды "әже" немесе "баба" деп атаудан шатасу туындауы мүмкін, сондықтан бір әке-шешелер жинағы үшін жоғарыда аталған басқа есімдердің екеуі қолданылады. Тағы бір жиі кездесетін шешім – әке-шешелерді есімдерімен шақыру ("Джордж баба", "Анна әже" және т.б.) немесе тегімен ("Джонс баба", "Смит әже"). Солтүстік Америкада көптеген отбасылар бір әке-шешелер жинағын этникалық есімдерімен атайды (мысалы, испандық әке-шешелерді abuelo және abuela немесе "abuelito" және "abuelita" деп атауға болады, француз әке-шешелерін papi және mamie деп атауға болады, итальяндық әке-шешелерді nonno және nonna деп атауға болады, ал голланд және неміс әке-шешелерін Opa және Oma деп атауға болады. Фландрияда пепее немесе петье және меме немесе метье жиі қолданылады). Фрисландияда паке мен беппе жиі қолданылады. Солтүстік қытайлықтар көбінесе laolao және laoye сөздерін қолданады, ал мандарин тілінде сөйлейтін оңтүстік тұрғындары анасының анасын wài pó (外婆) және анасының әкесін wài gōng (外公) деп атайды; әкесінің анасы nǎi nai (奶奶) және әкесінің әкесі yé yé (爷爷) деп аталады. Филиппинде әке-шешелерді лоло (баба) және лола (әже) деп атайды. Туыстық терминологиясы ағылшын тілінен гөрі нақтырақ тілдер мен мәдениеттерде әкелік және аналық әке-шешелер арасында айырма жасалуы мүмкін. Мысалы, швед тілінде "әже" деген жалпы сөз жоқ; анасының анасы mormor, ал әкесінің анасы farmor деп аталады. Алайда, басқа скандинав тілдері – дания және норвегия тілдері швед тіліндегідей туыстықты нақтылайтын сөздерді қолданады (үш тілде де бірдей жазылады), сондай-ақ әжеге ұқсас жалпы сөздерді де қолданады (дания: bedstemor, норвегия: bestemor).
When used as a noun (e. g., " a grandparent walked by"), grandfather and grandmother are usually used, although forms such as grandma/grandpa, granny/granddaddy or even nan/pop are sometimes used. When preceded by "my " (e. g., " my grandpa walked by"), all forms are common (anywhere from " my grandfather " to " my Gramps "). All forms can be used in plural, but Gramps (plural Gramps) is rare. In writing, Grandfather and Grandmother are most common, but very rare as a form of address. In speech, Grandpa and Grandma are commonly used in the United States, Canada, and Australia. In Britain, Ireland, United States, Australia, New Zealand and, particularly prevalent in the Canadian province of Newfoundland and Labrador and English speaking Quebecers, Nan, Nana, Nanna, Nanny, Gran and Granny and other variations are often used for grandmother in both writing and speech. In Bangladesh, Pakistan, and many parts of India, maternal grandparents are called Nana and Nani. Similarly, paternal grandparents are called Dada and Dadi. One's parents' maternal grandparents are called Par nani and Par nana. On similar lines, parents' paternal grandparents are called Par dadi and Par dada. Numerous other variants exist, such as Granny, for grandmother. Gogo may be used for either. Given that people may have two living sets of grandparents, some confusion arises from calling two people "grandma" or "grandpa", so often two of the other terms listed above are used for one set of grandparents. Another common solution is to call grandparents by their first names ("Grandpa George", "Grandma Anne", etc.) or by their family names ("Grandpa Jones", "Grandma Smith"). In North America, many families call one set of grandparents by their ethnic names (e. g., Hispanic grandparents might be called abuelo and abuela or "abuelito" and "abuelita", French grandparents might be called papi and mamie, Italian grandparents might be called nonno and nonna, or Dutch and German grandparents might be called Opa and Oma. In Flanders pepee or petje and memee or metje are most used). In Friesland, a common pair is pake and beppe. Northern Chinese people often use laolao and laoye, while Mandarin speaking Southerners often use wài pó (外婆, mother's mother) and wài gōng (外公, mother's father), to refer to maternal grandparents; paternal grandparents usually are called nǎi nai (奶奶, father's mother) and yé yé (爷爷, father's father). In the Philippines, grandparents are called lolo (grandfather) and lola (grandmother). Languages and cultures with more specific kinship terminology than English may distinguish between paternal grandparents and maternal grandparents. For example, in the Swedish language there is no single word for "grandmother"; the mother's mother is termed mormor and the father's mother is termed farmor. However, the other Scandinavian languages, Danish and Norwegian, use words which specifies the kinship like in Swedish (identically spelled among all three languages), as well as using common terms similar to grandmother (Danish: bedstemor, Norwegian: bestemor).
Үлкен ата-аналар мен одан кейінгі ата-аналар
Әке-шешенің ата-аналары немесе ата-ананың әже-шешелері әже-шешелермен бірдей аталады (әже, шеше, баба, әжежан, т.б.), бірақ олардың алдына "үлкен" деген сөз қосылады, әрбір келесі буын үшін тағы бір "үлкен" қосылады. Мысалы, кісінің қарт ата-анасының ата-анасы "үлкен-үлкен ата-анасы" болады. Шежіре ағасын талқылағанда, "үлкендердің" көп болуын болдырмау үшін, бірнеше "үлкендердің" орнына реттік сандарды қолдануға болады; яғни "үлкен-үлкен баба" – "екінші үлкен баба", ал "үлкен-үлкен-үлкен баба" – үшінші үлкен баба, және т.с.с. Бұл жүйені Geni сияқты кейбір генеалогиялық сайттар қолданады. Сондай-ақ, "үлкендерді" саноқтап беру үшін қатар сандарды қолдануға болады, мысалы, үлкен-үлкен-үлкен әже – 3 есе үлкен әже. Егер екі адамның ортақ қарт ата-аналары болса, бірақ олар бауырластар немесе бірінші туыстар болмаса, олар бір-біріне "екінші туысқан" болады, себебі екінші туыстардың әжелері бауырластар болады. Сол сияқты, "үшінші туыстардың" қарт ата-аналары бауырластар болады, ал "төртінші туыстардың" үлкен-үлкен ата-аналары бауырластар болады.
The parents of a grandparent, or the grandparents of a parent, are called the same names as grandparents (grandfather/ mother, grandpa/ ma, granddad/ ma, etc.) with the prefix great added, with an additional great added for each additional generation. One's great grandparent's parents would be "great great grandparents". To avoid a proliferation of "greats" when discussing genealogical trees, one may also use ordinals instead of multiple "greats"; thus a "great great grandfather" would be the "second great grandfather", and a "great great great grandfather" would be a third great grandfather, and so on. This system is used by some genealogical websites such as Geni. One may also use cardinal numbers for numbering greats, for example, great great great grandmother becomes 3× great grandmother. Individuals who share the same great grandparents but are not siblings or first cousins are "second cousins" to each other, as second cousins have grandparents who are siblings. Similarly, "third cousins" would have great grandparents who are siblings, and "fourth cousins" would have great great grandparents who are siblings.
Этимология
"Гранд" префиксі 13 ғасырдың басында ағылшын-француз тіліндегі "graund" сөзінен бастау алған. Бұл термин латын тіліндегі "magnus" сөзінің аудармасы ретінде қолданылған. "Ұлы" префиксі ағылшын тіліндегі англо-француз тіліндегі "graund" және латын тіліндегі "magnus" сөздерінің тікелей аудармасы болып табылады. Ежелгі ағылшын тілінде "ealda" (ескі) және "ieldra" (үлкен) префикстері қолданылған (ealdefæder/mōdor және ieldrafæder/mōdor). Шығар әкесі "þridda fæder" (үшінші әке), ал шөпте әкесі "fēowerða fæder" (төртінші әке) деп аталған, және т.с.с.
The use of the prefix "grand " dates from the early 13th century, from the Anglo French graund. The term was used as a translation of Latin magnus. The prefix "great " represents a direct translation of Anglo French graund and Latin magnus to English. In Old English, the prefixes ealde (old) and ieldra (elder) were used (ealdefæder/ mōdor and ieldrafæder/ mōdor). A great grandfather was called a þridda fæder (third father), a great great grandfather a fēowerða fæder (fourth father), etc.
Түрлілігі
анасының әжесі – анасының анасы. анасының әкесі – анасының әкесі. әкесінің әжесі – әкесінің анасы. әкесінің әкесі – әкесінің әкесі.
Әжелер мен аталар заманауи әлемде өз рөлін өзгертіп жатыр, әсіресе бала күтіміне олардың қатысуы артып келеді. 2012 жылғы зерттеуге сәйкес, 2010 жылғы халық санауы мен сауалнама деректері бойынша АҚШ-тағы балалардың шамамен 10% әжесі немесе атасы бар отбасында тұрады. Олардың шамамен үштен бірі екі ата-анасы мен әжесі немесе атасы бар отбасында тұрады. Ұлыбританияда 63% әжелер мен аталар 16 жасқа дейінгі немерелеріне күтім жасайды. Қытайда 45 жастан асқан қытайлық әжелер мен аталардың 58% бала күтіміне қатысады. Сингапурда, туғаннан үш жасқа дейінгі балалардың 40% әжесі немесе атасы күтімінде болады, және бұл көрсеткіш әлі де өсуде. Оңтүстік Кореяда 6 жасқа дейінгі балалардың 53% әжесі немесе атасы күтеді. Сондықтан, әжелер мен аталардың немерелеріне күтім жасауы бүкіл әлемде кең таралған құбылысқа айналды. Әжелер мен аталардың қатысуының артуының бірнеше себебі бар. Біріншіден, өмір сүру ұзақтығы артты, ал туылу көрсеткіші төмендеді. Бұл балалардың көптегені әжесі мен атасы тірі кезінде және бала күтіміне қатыса алатын жаста өседі дегенді білдіреді. Екіншіден, жұмыс істейтін аналардың саны көбейді, сондықтан балаға күтім жасау үшін басқа да адамдар қажет. Әжелер мен аталардың қатысу деңгейі әлеуметтік контекстке, мысалы, әлеуметтік әл-ауқат саясатына байланысты да өзгереді. Мысалы, Швеция және Дания сияқты Еуропа елдерінде, бала күтімі кеңінен қолжетімді болғандықтан, әжелер мен аталар аз күтім жасайды. Тұрғын емес әжелер мен аталар: Немерелерімен бірге тұрмайтын, бірақ оларға күтім жасайтын әжелер мен аталар. Мысалы, АҚШ-тағы күтім жасайтын әжелер мен аталардың шамамен 50% этникалық азшылық топтарының өкілдері болып табылады. Әдетте, ата-аналар қайтыс болған, түрмеге қамалған, әскери қызметке шақырылған немесе балаларын қараусыз қалдыру немесе зорлық-зомбылық салдарынан қамқорлықтан айырылған жағдайларда, әжелер мен аталар негізгі күтім рөлін қабылдайды. Сонымен қатар, әжелер мен аталар балаларды қатал тәрбие, нашар экономикалық жағдай және толық емес отбасылар сияқты жағымсыз жағдайлардан қорғайды. Күтім көрсетуден басқа, әжелер мен аталар немерелеріне оқуда көмектеседі немесе оларға қоғам үшін маңызды құндылықтарды үйретеді. Екінші жағынан, әжелер мен аталардың қатысуы кішкентай балалардың белсенділігінің артуымен және әріптестермен қарым-қатынаста қиындықтармен байланысты екенін көрсететін зерттеулер де бар. Басқаша айтқанда, әжесі немесе атасы күтімінде жүрген балаларда қарым-қатынас мәселелері жиірек туындауы мүмкін.
Grandparents are changing their roles in contemporary world, especially as they are becoming increasingly involved in childcare. According to a 2012 study based on 2010 census and survey data, around 10% of children in the U. S. live in a household including a grandparent. Of these, approximately a third live in a household consisting of two parents and a grandparent. In Britain, around 63% of grandparents care for their grandchildren who are under 16 years old. In China, around 58% of Chinese grandparents who are aged 45 or older are involved in childcare. In Singapore, 40% of children from birth to three years old are cared by their grandparents and this percentage is still increasing. In South Korea, 53% of children under the age of 6 years old are cared by their grandparents. Therefore, grandparents taking care of their grandchildren has become a prevalent phenomenon around the world. There are a few reasons why grandparent involvement is becoming more prevalent. First, life expectancy has increased while fertility rates have decreased. This means that more children are growing up while their grandparents are still alive and able to become involved in childcare. Second, more mothers are involved in the workforce, and thus, other caregivers need to be present to care for the child. The degree of grandparent involvement also varies depending on the societal context, such as the social welfare policies. For example, in European countries such as Sweden and Denmark, where formal childcare is widely available, grandparents provide less intensive childcare. Nonresident grandparents: Grandparents who do not live with their grandchildren, but provide care for them, For instance, approximately 50% of custodial grandparents in the USA belong to an ethnic minority group. In general, grandparents adopt the primary caregiving role for various reasons, such as when the parents have died, been imprisoned, been deployed by the military, or lost custody of their children due to neglect or abuse. Furthermore, grandparents protect children from being impacted by negative circumstances, such as harsh parenting, poor economic status, and single parent families. In addition to providing support, grandparents can also help grandchildren with their schoolwork or teach them values that are integral to their society. On the other hand, there are also research studies indicating that grandparent involvement is associated with more hyperactivity and peer difficulties among young children. In other words, children who are cared for by their grandparents can have more interpersonal relationship problems.
Әжелер мен ата-аналар туралы
Немерелерді күту үнемі күш пен уақыт жұмсауды қажет ететін, қиын жұмыс болуы мүмкін болғандықтан, әже-шешелердің бала тәрбиесіне қатысуы олардың физикалық және эмоционалдық денсаулығына теріс әсер етуі мүмкін. Мысалы, немерелерді күту әже-шешелердің өздеріне жеке уақыт табуын, тіпті медициналық қарап-тексерулерге баруын да қиындатуы мүмкін. Сондықтан, олардың денсаулығы нашарлау қаупі жоғары. АҚШ-та немерелеріне күтім жасамаған адамдармен салыстырғанда, бала күтімімен айналысатын әже-шешелерде жүрек ауруы, гипертония немесе дене аурулары сияқты физикалық жағдайлардың нашарлауы жиі кездеседі. Физикалық денсаулық мәселелерінен бөлек, әже-шешелер эмоционалдық қиындықтарға да тап болуы мүмкін. Атап айтқанда, тағы да кішкентай балаларды тәрбиелеу стресті және шаршатушы болуы мүмкін, соның салдарынан алаңдаушылық немесе депрессия сияқты жағымсыз сезімдер пайда болуы мүмкін. Физикалық және эмоционалдық мәселелерге қоса, немерелерін күтумен айналысатын әже-шешелер әлеуметтік тұрғыдан да қиындықтарға тап болуы мүмкін. Мысалы, немерелеріне күтім көрсету үшін әже-шешелер әлеуметтік белсенділігін шектеуге мәжбүр болады. Осының нәтижесінде, олар өз әлеуметтік байланыстарынан оқшауланып қалуы мүмкін. Немерелерді күту – жауапкершілікті арттырады, әже-шешелер немерелерінің болашақтағы денсаулығы мен әл-ауқаты үшін алаңдауы мүмкін, олардың мүмкіндігі шектеулі болуы немесе қайтыс болуынан қорқуы мүмкін. Атап айтқанда, немерелерді күту егде жастағы әже-шешелердің ақыл-ой қабілеттерін сақтап қалуға көмектеседі және деменция сияқты аурулардың пайда болуын азайтуы мүмкін. Сонымен қатар, немерелермен жиі байланыс жасау қартаю процесін тежейді, әже-шешелерге жанданып, белсенді өмір сүруге мүмкіндік береді. Немерелерді күту әже-шешелердің эмоционалдық денсаулығына да пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, көптеген әже-шешелер зейнетке шыққаннан кейін өмірде мағына табуға және мақсатты сезінуге қайта оралады. Олар өз балаларымен және немерелерімен байланыстарын нығайтады. Көптеген әже-шешелер күтім жасау тәжірибесін оңды бағалайды, себебі бұл оларға өз балаларымен жасаған қателіктерін түзеуге және немерелерін тәрбиелеуде жаңа тәсілдерді қолдануға мүмкіндік береді.
Since taking care of grandchildren could be a highly demanding job that requires constant energy and time devotion, grandparental involvement in child raising could have a negative impact on grandparents' physical and emotional health. For example, taking care of grandchildren can reduce grandparents' own time for self care such as missing their medical appointments. Therefore, they are likely to have a higher chance to suffer from physical health issues. In the US, compared with those who do not take care of their grandchildren, grandparents who are involved in childcare are more likely to have poor physical conditions, such as heart disease, hypertension or body pain. Besides physical health issues, grandparents are also likely to have emotional issues. To be more specific, raising young children again could be a stressful and overwhelming experience and thus results in different kinds of negative emotions such as anxiety or depression. In addition to physical and emotional issues, grandparents who are involved in caring for their grandchildren can also suffer socially. For instance, grandparents will be forced to limit their social activities so as to care for their grandchildren. By doing so, grandparents become more isolated from their social relations. Taking care of grandchildren also means more responsibilities, grandparents would fear for their grandchildren's future well being because of their disability and death in the future. To be more specific, taking care of grandchildren helps elder grandparents maintain their mental capacities in later life, they are also less likely to develop diseases such as dementia. Moreover, frequent interactions with their grandchildren could reduce the cognitive aging process, allowing grandparents a chance to live a more vibrant and active life. Taking care of grandchildren can also have benefits on grandparents' emotional health. As an example, many grandparents start to feel a sense of purpose and meaning in life again after their retirement; as another example, their ties with their adult children and grandchildren are also strengthened. Many grandparents also think of the caregiving experience as positive because it provides another chance for them to make up mistakes they made with their own children and give them more opportunities to educate their grandchildren and improve their parenting styles.
Мәдениетті салыстыру
Әже-шешелердің қатысы Батыс және Шығыс мәдениеттерінде әртүрлі. Қытайда әже-шешелердің немерелеріне қамқорлық жасауы – отбасылық келісімге, ұжымдық әл-ауқатқа, ұрпақтар аралық байланысқа және бала тәрбиесіндегі жауапкершілікке баса назар аударатын қытай дәстүрлеріне байланысты кең таралған құбылыс. Қытайдың ерекше философиялары – буддизм мен даосизм осы мәдени құндылықтардың қалыптасуында маңызды рөл атқарады. Қытай буддизмі қытай қоғамында отбасының басымдығын және отбасы мүшелері арасындағы үйлесімді қарым-қатынасты атап көрсетеді, ал даосизм жеке және табиғатпен адам арасындағы қарым-қатынаста үйлесімділіктің маңыздылығын баса көрсетеді. Осы философиялар Қытай мәдениетінде отбасының маңызды рөлін нығайтады. Мәдени факторлармен қатар, әже-шешелердің немерелеріне қамқорлық жасауына себеп – ересек балаларының толық жұмыспен қамтылу қажеттігі, ал балабақша қызметтерінің үлкен қалаларда қымбат, ал шалғайдағы аймақтарда жеткіліксіз болуы да себеп болады. Әже-шешелердің немерелерін күтіп-бағушы ретіндегі рөлі Қытайдың ауылдық жерлерінде ерекше кең таралған. 1980 жылдардан бері Қытайда урбанизацияның қарқынды дамуына байланысты, шамамен 220 миллион еңбек мигранттары ауылдық аймақтардан қалаларға жұмыс іздеуге көшіп, 58 миллионға жуық баланы ауылдық жерлерде қалдырды. Осы жағдайда, ауылдық Қытайда тұратын әже-шешелердің негізгі жұмысы – немерелеріне қарау, олардың көпшілігі қаржылық қиындықтарға тап болып, балаларының оралғанын күтеді. "Ата-анасынан қалған" әже-шешелердің психикалық және физикалық денсаулығына қоғамдық назар аудару қажет. Балабақша қызметтері бар қалаларда да, әже-шешелердің басым көпшілігі немерелеріне ерікті түрде қамқорлық жасауды жөн көреді. Бұл олардың ересек балаларының бала күтіміне жұмсайтын қаржысын азайту ғана емес, сонымен қатар отбасылық келісімді сақтаудың тиімді жолы. Мысалы, АҚШ-та ересек балалары есірткіге тәуелділік, түрмеге түсу немесе қайтыс болу сияқты қиындықтарға тап болғанда, әже-шешелер жиі немерелеріне қамқорлық жасайды. АҚШ-тағы әртүрлі этникалық топтар арасында да айырмашылықтар бар. Ақ нәсілді адамдар жеке тәуелсіздікті маңыздырақ санайды, сондықтан әже-шешелер немерелеріне қамқорлық жасауға көбірек бейім емес. Алайда, афроамерикалықтар мен латындықтар немерелерін күтуді отбасылық дәстүр ретінде қарастырады және ересек балаларына көмектесуге дайын. Әже-шешелердің немерелеріне қамқорлық жасауындағы этникалық айырмашылықтар әртүрлі этникалық топтардың мәдени құндылықтарының айырмашылығын көрсетеді. Афроамерикалық әже-шешелер немерелеріне басшылық пен тәртіпті көбірек ұсынады, себебі олардың отбасылық жүйесі икемді, туыстар мен жақындар бір-біріне көмектесуге дайын. Латындық отбасылар бірге тұруға және отбасы мүшелерімен үнемі байланыста болуға ұмтылады, өйткені олардың көпшілігі иммигранттар немесе АҚШ-та туған бірінші буын, сондықтан олар біртұтас ретінде өмір сүруі және жұмыс істеуі мүмкін. Латындық мәдениетінде әже-шешелер отбасылық бірлікті тұрақтандыруда маңызды рөл атқарады. Ақ нәсілді әже-шешелер немерелерін тәрбиелеуге аз мүмкіндік берсе де, басқа этникалық топтарға қарағанда немерелеріне қамқорлық жасаудың танымдық немесе физикалық ауыртпалығы көбірек, себебі олардың қамқоршы рөлі нормативтік емес және олар көбінесе қашықтықтан немесе серіктестік ата-аналық стилдерге сүйенеді. Керісінше, афроамерикалық және латындық әже-шешелер тәртіптік және оқу стилдеріне көбірек сүйенеді және немерелеріне қамқорлық жасау кезінде танымдық немесе физикалық ауыртпалықтарға ұшырауы сирек.
Grandparental involvement differs between Western and Eastern cultures. Grandparents taking care of their grandchildren is a common phenomenon in China due to Chinese traditions which emphasize family harmony, collective well being, intergenerational exchanges and filial responsibilities. China's unique philosophies, Buddhism and Taoism, play important roles in forming these cultural values. While Chinese Buddhism emphasizes prioritized role of the family in Chinese society and harmonious relations among family members, Taoism emphasizes the importance of harmony in interpersonal relations and relations between nature and the humans. These philosophies underline the important role that families play in Chinese cultures. Besides cultural factors, grandparents taking care of their grandchildren also appears in the context in which their adult children need to work full time, and the child care services are either too expensive (in big cities) or too scarce (in remote areas). Grandparents serving as their grandchildren's caregiver is particularly common in rural China. Due to the fast development of urbanization in China since the 1980s, up to 220 million migrant workers from rural areas move to urban areas to seek for more job opportunities, which leave around 58 million children behind in rural areas, appears in this context, these grandparents live in rural China, and their main job is to look after their grandchildren, most of these grandparents are facing financial burdens and wish their adult children could come back. The mental and physical health of "left behind grandparents" needs more attention from the public. Even though in urban areas where child care services are available, nearly all grandparents still prefer to take care of their grandchildren voluntarily. Not only because this can reduce their adult children's financial burdens on child care services but also taking care of their own grandchildren is a more effective way to maintain family harmony. For example, grandparents in the USA often take care of their grandchildren when their adult children get into troubles such as substance abuse, incarceration or parental death. Differences also exist in different ethnicities in the US. Caucasian individuals generally regard individual independence as more important, so grandparents are less likely to take care of their grandchildren. However, African American and Latino individuals are more likely to regard looking after grandchildren as a family tradition and are more willing to provide help for their adult children. Ethnic differences in grandparents looking after their grandchildren reflect different cultural values that different ethnic groups hold. To be more specific, African American grandparents are more likely to provide guidance and discipline to their grandchildren due to their flexible family system in which relatives, nonblood kin are all willing to help each other. Latino families have a strong preference to live together and keep frequent contact with family members because most of them are immigrants or first generation born in the US, they are more likely to live and function as a unit. Grandparents in Latino culture also play important roles in stabilizing the family unit as family leaders. Although Caucasian grandparents are less likely to raise their grandchildren, they have more cognitive or physical burdens of taking care of grandchildren compared with other ethnic groups, mainly because their caregiver roles are less normative, and they rely more on remote or companionate parenting styles. On the contrary, African American and Latino grandparents rely more on disciplinary and instructional parenting styles and they are less likely to have cognitive or physical burdens when taking care of their grandchildren.
Францияда
Францияда әже-шешелерді әже-шеше ретінде бейнелеу жақында ғана пайда болды: Дидро 18 ғасырда grandpériser және grandmériser етістіктерін ойлап тапты. Виктор Гюго 1877 жылы «Ата-ана болу өнері» деген еңбегін жариялады. Француздық шіркеу тізілімдері мен азаматтық ахуал тіркеу деректеріне сәйкес, 18 ғасырдың соңында ата-аналарының жартысынан астамы немерелері дүниеге келгенде тірі болған, үштен бірі баласы 10 жасқа толғанда, ал 20 жасқа толғанда 10% тірі болған. 18 ғасырдың соңында Францияның ауылдық жерлерінде отбасылық жүйелердің көпшілігі ядролық отбасы түрінде болды (әже-бабайлар отбасылық үйде бірге тұрмады, олар өмірінің соңында ғана қабылданатын). Дегенмен, Эльзас, Бретаньнің батысы, Окситания немесе Савойя сияқты аймақтарда жүйелер күрделірек болды, әсіресе тамыр отбасы: үйде бірнеше отбасылық топтар кезекпен тұрды, патриархтың бұл үйге билігі болды, бұл қақтығысқа әкелуі мүмкін. Сондықтан, мұндай бірге тұрулар некеден бастап нотариустың актілерімен реттелді, онда келіспеушілік туындаған жағдайда тұрғын жай мен міндеттерді бөлісу үшін «келісімсіздік туралы шарттар» қарастырылды. 19 ғасырдың қалаларында, әдетте, бірге тұру болған жоқ (тек ақсүйек отбасылар мен олардың тектік логикасын қоспағанда, бұл үлгі 1850 жылдан кейін төмендеді), бірақ буржуазиялық отбасылар көбінесе барлық отбасылық тармақтарды бір ғимаратта орналастырды (олар әже-шешелерімен туыстық кездесулерде отбасылық үйде кездесетін). Ал жұмысшы табында әже-шешелер бір маңайда тұрды, отбасылық ынтымақ күшті болды: анасы үйден тыс жұмыс істесе, балаларға көбінесе әже-шешелері қарауылдық жасады. Азаматтық кодекс Францияда әже-шешелердің ата-аналық билікке қатысты құқығын шектеулі мойындайды, бірақ 1850 жылдардағы сот практикасы отбасылық заңнамаға әсер етті: 1857 жылғы 8 шілдедегі Кассациялық соттың шешімі әже-шешелердің бару құқығын мойындады, бірақ бұл құқық Франциядағы отбасылық заңдарды толық қайта қараудың бір бөлігі ретінде 1970 жылғы 4 қаңтардағы заңнан ғана ресми түрде бекітілді. Осылайша, 18 ғасырдағы әже-шешелерге қатысты тектік көзқарас, келесі ғасырларда «мейірімді әже-шеше» көзқарасымен алмастырылды. Бұл әже-шешелермен кездесулер мен демалысқа барудың институционализациялануында, немерелердің әже-шешелеріне «сен» деп тілдесуінде (бұл 19 ғасырда біртіндеп дамыды), 1970 жылдардан бастап боби-бумер ұрпағына берілген лақап есімдердің (папи мен мами, пепе және меме, папе және маме Францияның оңтүстігінде) пайда болуында және әже-шешелерге қамқорлықтың артуында көрінеді, бұл эмоционалдық жақындық пен қарым-қатынастардың иерархиясының жойылуын көрсетеді.
The representation of grandparents as grandparents is recent in France: Diderot invented the verbs grandpériser and grandmériser in the 18th century. Victor Hugo published L'Art d'être grand père in 1877. According to French parish registers and civil status records, at the end of the 18th century, a little more than half of the grandparents were alive at the birth of their grandchild, a third when the child was 10 years old, and still 10% at 20 years old. In rural France at the end of the 18th century, the majority of family systems were of the nuclear family type (grandparents did not cohabit in the family home, they were only welcomed there at the end of their lives). However, in regions such as Alsace, the west of Brittany, Occitania, or the Savoy region, the systems were more complex, with the stem family in particular: the home housed a succession of family nuclei, the patriarch having authority over this home, which could lead to conflict. These cohabitations were therefore managed from the time of marriage by notarial acts that provided for "clauses of insupport" to share the domestic space and tasks in case of conflict. In the cities of the 19th century, there was generally no cohabitation (with the exception of noble families and their lineage logic, a model that declined after 1850), but bourgeois families often housed all the family branches in the same building (they met with their grandparents at the family home during cousinades) while in the working class, grandparents lived in the same neighborhood, family solidarity remaining strong: the mother working outside the home, the children were often cared for by the grandparents. The Civil code recognizes few rights for grandparents with regard to parental authority in France, but case law from the 1850s has influenced family legislation: a Court of Cassation ruling on July 8, 1857 recognized the right of grandparents to visit, but this right was only enshrined following the law of January 4, 1970 as part of a general overhaul of family laws in France. Thus, the lineage based vision of grandparents in the 18th century was succeeded by the "indulgent grandparent" vision in the centuries that followed. This is reflected in the institutionalization of visits and vacations with grandparents, the use of tu (informal "you") by grandchildren to address grandparents, which developed gradually in the 19th century, the advent of affectionate names (papi and mami, pépé and mémé, papet and mamé in the south of France) given to the baby boomer generation from the 1970s, or the increase in grandparental care, which marks a greater emotional closeness and the de hierarchization of relationships.