Кіріспе

Уилтширдегі тарихи орын, Англия

Қасиетті орын Уилтшир графтығының оңтүстік-батысындағы Авебери ауылының жанында орналасқан тас және ағаш шеңбері болған. Археологиялық қазбалар 58 тас ұясы мен 62 тіреу тірегінің орнын ашты. Бұл сақина неолиттің соңғы және ерте қола дәуірінде, шамамен б.з.д. 3300-900 жылдар аралығында Ұлыбритания, Ирландия және Бретань аймақтарында кең таралған тас шеңберлерін салу дәстүрінің бір бөлігі болды. Мұндай ескерткіштердің мақсаты белгісіз, бірақ археологтар олардың құрылысшылары үшін тастар сыртқы күштерді бейнелеген болуы мүмкін деп болжайды. Қасиетті орын Овертон төбесінде салынды, ол Батыс Кеннет және Шығыс Кеннет обалары сияқты ерте неолиттік ескерткіштерге қарап тұрды. Ол Авеберидегі соңғы неолиттік хендж және тас шеңберімен Батыс Кеннет жолы арқылы байланысты болды. Сонымен қатар, ол тарихи Риджвей жолына және бірнеше қола дәуіріндегі обаларға жақын орналасқан. 18 ғасырдың басында бұл орынды тарихшы Уильям Стукли сипаттаған, бірақ 1720 жылдары жергілікті шаруалар тастарды қиратқан. 1930 жылы Мод және Бен Каннингтон қазба жұмыстарын жүргізіп, тарихи тіреулердің орнын бетон тіреулермен белгіледі. Қазіргі таңда Англия мұражайының қорғауындағы ескерткіш, ол ЮНЕСКО-ның «Стоунхендж, Авебери және байланысты орындар» әлемдік мұрасының бір бөлігі болып саналады және жыл бойына келушілерге тегін ашық. Кейінірек неолит кезеңінде үшінші сақина, 33 тіреу тірегінен тұратын сақина салынды, ол шеңбер бойымен орналасқан. Сонымен қатар, сол кездегі ортаңғы сақинамен қатар 15 немесе 16 сарсен тасынан тұратын ішкі тас сақинасы енгізілді, бұл тастар мен тіреулерден тұратын біркелкі қабырғаны құрады. Соңғы кезеңде 42 сарсен тасынан тұратын шекаралық сақина салынды, ол барлық ағаш құрылымдарын алмастырды. Бұл құрылыс Стоунхенджге ағаш баламасы ретінде қарастырылды. Қазба жұмыстары кезінде 162 тіреу тірегі табылды, олардың кейбіреулерінде қос тіреулер және тіреу құбырларының қалдықтары сақталған. Кейінгі зерттеулер Қасиетті орынның Авеберимен жол арқылы байланысын күшейтіп, екі орынның әртүрлі, бірақ толықтыратын мақсаттарға қызмет еткенін көрсетті. Ағаш құрылымдар Авеберидегі діни орынға қызмет ететін жоғары мәртебелі тұрғын үйді құру үшін шөптен немесе сабаннан жасалған шатырды қолдаған болуы мүмкін, бірақ бұл тек болжам ғана. Тағы бір түсіндірме бойынша, ол мәйіттерді Avebury-дегі рәсімдерге дейін немесе кейін сақтауға арналған мәйітхана болып табылды. Каннингтондар неолиттік керамика мен жануар сүйектерін тапты, бұл орын қандай да бір деңгейде қоныстанғандығын көрсетеді. Майк Питтстің соңғы қазба жұмыстары Каннингтондардың тіреулердің жеке тұрғаны туралы түсіндірмесіне көбірек сенім берді. 1930 жылғы қазба жұмыстары ішкі тас шеңберінің шығыс тасының жанынан көмілген жас қыздың денесін тапты. Ол құдық және жануар сүйектерімен бірге жерленген. Оның денесі күн мен түн теңелуінің таң атқан жеріне сәйкес келді, ал Берл оның құрбандық болуы мүмкін деп болжады. Құрылыстардың қандай мақсатта салынғаны әлі де белгісіз. Жүздеген жылдар бойы қолданылып келген орынның мақсаты, құрылыстың формасы сияқты, жылдар өте өзгеруі мүмкін.

Антикварлық зерттеу

Қасиетті орынды антиквариум Уильям Стукли байқаған. Ол оны 8 шілде 1723 жылы суреттеген және "Эрта ғибадатханасы" деп атаған. Бұл Стуклидің "Гертта" атауының 17 және 18 ғасырлардағы антиквариарлар арасында кең таралған түрі болды, бұл атау бірінші ғасырдағы Тациттің "Германия" кітабындағы мәліметтерге негізделген. Онда Солтүстік Еуропаның суэбтері Нертұс атты құдайшаға табынғандығы айтылған. Стукли 18 мамыр 1724 жылы Қасиетті орынға оралып, қосымша зерттеулер жүргізген кезде оны "Овертон төбесіндегі ғибадатхана" деп атады. Стукли жергілікті халық оны "Қасиетті орын" деп атағанын жазды. Археолог Стюарт Пиггот кейінірек бұл атаудың "ауылдық фольклор үшін өте күмәнді екенін және 17 ғасырдағы антиквариаттық зерттеулердің нәтижесін көрсететінін" атап өтті. Стуклидің Қасиетті орынының суреттері оны овал тәрізді көрсетсе, ал кейінгі қазбалар оның дерлік толық шеңбер екенін анықтады. Кейін ол бұл шеңберлердің ландшафттағы мегалиттермен белгіленген алып жыланның басын бейнелейтінін ұсынды. Стукли сондай-ақ жергілікті шаруалардың Қасиетті орынды қиратқаны туралы мәліметтерді тіркеді.