Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының баллистикалық зымыранға қарсы қорғанысы, ғарыштағы соғыс бөлімшелерін ұстап алуға арналған Жерге негізделген орта траекториялық қорғанысы (GMD), бұрынғы Ұлттық зымыран қорғанысы (NMD) – баллистикалық зымырандарға қарсы жүйе, баллистикалық траекториялық ұшудың орта кезеңінде қорғаныс мақсатында Америка Құрама Штаттары тарапынан іске асырылады. Бұл американдық зымыран қорғаныс стратегиясының маңызды құралы, ядролық, химиялық, биологиялық немесе конвенциялық соғыс бөлімшелерін тасымалдайтын, соның ішінде континенттер аралық баллистикалық зымырандарға (ICBM) қарсы қолданылады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, жүйе Аляска және Калифорния штаттарындағы екі ұстау базасынан тұрады, олардың 40-ы Аляскада, 4-і Калифорнияда орналасқан, барлығы 44 ұстау құрылғысы, сондай-ақ құрлықта, теңізде және орбитада орналасқан ерте ескерту және нысананы анықтау сенсорлары бар. 2019 жылға қарай, Зымыран қорғанысын қарау Аляскадағы Форт-Грилиде орналастырылатын 20 қосымша ұстау құрылғысын сұрады, бірақ олар әлі жеткізілмеген. GMD-ні АҚШ Зымыран қорғаныс агенттігі (MDA) басқарады, ал операциялық бақылауды АҚШ Армиясы жүзеге асырады, ал АҚШ Әуе күштері мен АҚШ Ғарыш күштері қолдау функцияларын қамтамасыз етеді.

Өмірбаян

GMD 2002 жылы қайта аталғаннан кейін, АҚШ құлық бөлігін баллистикалық зымырандардың шектеулі шабуылынан қорғауға арналған шектеулі қорғаныс жүйесі ретінде қала береді. Бұрын Солтүстік Корея сияқты елдер мысал ретінде келтірілген. GMD өзінің жұмыс істеу кезеңінде бірнеше дау-дамайларға ұшырады, мысалы, 2000 жылы Массачусетс технология институтының Қауіпсіздік зерттеулер бағдарламасы мен Қауіпсіздік саясаты бағдарламасының бірлескен зерттеуінде "[ұзақ қашықтықтағы зымыранды қолдануға қабілетті кез келген ел жоспарланған NMD жүйесін жеңе алатын қарсы шараларды қолдана алады]" деген қорытынды жасалған. Зерттелген қарсы шаралардың ішінде биологиялық немесе химиялық заттарды қамтитын шашыратылған бомбалар, сондай-ақ қаруды жасыру және оны анықтауды қиын ету үшін алюминийленген шарлар, ал соғыс бөлігін салқындату арқылы жою құралының оны анықтау қабілетін төмендету тәсілдері қарастырылды. Қазіргі уақытта Қауіптенген ғалымдар одағы GMD-ді "дәлелденбеген, жауапкершілігі жоқ және ядролық қатерді азайтуға көмектеспейтін" деп санайды. Жақында Пентагонның 2016 жылғы 28 қаңтардағы сынақты сәтті деп бағалағанына қатысты сұрақтар туды, бірақ LA Times газеті EKV реакциялық басқару жүйесінің қозғалтқыштарында ақаулық болғанын, нәтижесінде "күтілгеннен 20 есе үлкен қашықтыққа" ұшып кеткенін хабарлады. Ракеталық қорғаныс агенттігі басшылығымен GMD бірнеше сынақ жаттығуларын өткізді, олардың нәтижелері әртүрлі болды. Алғашқы сынақтарда Жерге бағытталған кедергі зымыранының (GBI) және экзосфералық жою құралының (EKV) кемшіліктері анықталды. Алайда, уақыт өте келе сәттілік деңгейі артты, бірақ 2010 жылғы FTG 06 (Flight Test Ground Based Interceptor) сынағында теңіздегі X Band радары күтілгендей жұмыс істемеді және Калифорния штаты Ванденберг ғарыш күштері базасында техникалық мәселелер туды. Польшада АҚШ-тың зымыраннан қорғаныс кешенін салу үшін үшінші нысан жоспарланған, бірақ 2009 жылдың қыркүйегінде ол тоқтатылды. 2008 жылдың желтоқсан айында АҚШ-тың зымыраннан қорғаныс агенттігі Боинг компаниясына бағдарламаны дамытуды жалғастыру үшін 397,9 миллион долларлық келісімшарт берді. 2013 жылдың наурыз айында Обама әкімшілігі Солтүстік Кореяның қатерлеріне жауап ретінде Форт Грилидегі 26 кедергі зымыранына 14 зымыран қосу жоспарларын жариялады. Сонымен қатар, Жапонияға екінші TPY 2 радарын орнату туралы хабарланды. Президент Обама бұл қосымша орналастыру күтпеген қабілеттерге қарсы сақтандыру шарасы екенін айтса, Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкілі Хонг Лэй бұл қосымша қорғаныс жаһандық стратегиялық тепе-теңдік пен стратегиялық сенімге әсер ететінін мәлімдеді. 2013 жылдың соңында АҚШ-тың шығысында осы зымырандардың батареясын орналастыру үшін ұсынылып отырған зымыраннан қорғаныс алаңына жоспарлар жасалған. 2014 жылдың 30 сәуірінде Үкіметтік есеп беру кеңсесі жүйе жақын арада іске қосылмауы мүмкін екенін, өйткені "оның дамуы кемшіліктерге толы болды" деп мәлімдеді. Олар GBI зымыранының "шектеулі түрде қарапайым қатерлерді ұстап алуға қабілетті" екенін айтты. 2015 жылдың 12 тамызында генерал-лейтенант Дэвид Л. Манн (USASMDC/ARSTRAT бас қолбасшысы) GMD-ді елдің шектеулі ICBM шабуылдарына қарсы жалғыз жердегі қорғанысы ретінде сипаттады. 2019 жылы үкімет соңғы сынақ нәтижелері қазіргі RKV жоспарының тиімді емес екенін көрсеткеннен кейін RKV жобасына жұмысты тоқтату туралы бұйрық берді. Үкімет "баламалы әрекеттерді талдауды бастады"; 21 тамызда MDA RKV үшін 5,8 миллиард долларлық келісімшартты тоқтатты. Қазіргі ГМД бағдарламалары жоспар бойынша жалғасуда, 2019 жылға зымыран алаңдарында 64 GBI-ге дейін (қосымша 20) орналастырылмақ.

Бағдарламаның шығыны

2007 жылға қарай Жерге негізделген ортаңғы қашықтықтағы қорғаныс бағдарламасына жұмсалған шығындар 30,7 миллиард АҚШ долларын құрады деп бағаланды. 2013 жылы бағдарламаның басталуынан бастап 2017 қаржы жылына дейінгі шығындары 40,926 миллиард долларға жетеді деп есептелді; 2013–2017 жылдарығы шығындардың жалпы сомасы 4,457.8 миллион долларды құрады, яғни жылына орташа есеппен 892 миллион доллар жұмсалды.

Тосқауыл сынақтары

2023 жылғы 11 желтоқсандағы FTG 12 сынағынан кейін 21 (57%) нысананы жоюға бағытталған сынақтың 12-сі сәтті аяқталды. 2010-2013 жылдар аралығындағы ұшу траекториясын тосқауылдау сынақтарының ешқайсысы сәтті болған жоқ. Осыған жауап ретінде Пентагон бюджеттің көлемін ұлғайтуды және далалық бағдарламаны тағы бір сынауды сұрады. FTG 15-тің сәтті ұстап алуын 100-ші зымыранға қарсы қорғаныс бригадасының жедел тобы стандартты операциялық процедураларды (тәулік бойы, 24/7) пайдалана отырып жүзеге асырды. Атау Күні Нәтиже Сипаттама IFT 3 формат=ддггжж Бұл EKV-ның элементтік сынағы, көмекші бустерлік құрылғыға сүйенген. Инерциялық өлшеу блогының жұмысы тоқталғандықтан, EKV нысананы анықтау үшін қосымша анықтау режимін қолданды. IFT 4 формат=ддггжж Бұл – қайтадан көмекші бустерлік құрылғыға сүйенген, жүйелік сынақтың алғашқы кезеңі. Сынақ GPS арқылы орналасқан жері берілген жасанды оқ-дәріге бағытталған және бір үлкен алдау шарларын елемейтін. Ұстап алудың сәтсіздігіне EKV-дегі салқындату желісінің бұзылуы себеп болды, бұл ИЖ сенсорларының жұмыс температурасына дейін уақытында салқындау мүмкіндігін жойды, нәтижесінде EKV нысананы анықтай алмады. IFT 5 формат=ддггжж Бұл жүйеге екінші аяқтан аяққа дейінгі сынақ. Сынақ C жолағы арқылы орналасқан жері берілген жасанды оқ-дәріге бағытталған және бір үлкен алдау шарларын елемейтін. Ұстап алудың сәтсіздігіне EKV-нің бустердегі 1553 деректер шинасының ақаулығы себеп болды, нәтижесінде EKV бустерден бөлінбеді. IFT 6 формат=ддггжж Бұл сынақ IFT 5-ті қайталайды. X-диапазонды радардың прототипі қате нысананы көрсеткен, бірақ спутник, әуе және жер станциялары растады. IFT 7 формат=ддггжж Бұл сынақ IFT 6-ны қайталайды, бірақ нысана бустері Lockheed Martin-нің көп мақсатты іске қосу жүйесінің орнына Orbital-дың нысананы іске қосу құралын қолданды. IFT 8 формат=ддггжж Сынақ C жолағы арқылы орналасқан жері берілген, үлкен және екі кішкентай алдау шарларын елемейтін жасанды оқ-дәріні нысанаға алу үшін жоспарланған. IFT 9 формат=ддггжж Тамыз айынан екі рет кейінге жылдырылған бұл сынақ Aegis SPY 1 радарының алғашқы қолданылуы болды, бірақ ол ұстап алуға қолданылмады. 2002 жылдың мамыр айынан бастап алдау құрылғыларын жіктеуден кейін олар туралы ешқандай ақпарат белгілі емес. IFT 10 формат=ддггжж Ұстап алудың сәтсіздігіне EKV-нің бустерден бөлінбеуі себеп болды, өйткені бустердің ұстау құрылғыларын босату үшін лазерді іске қосу керек болған қысқыш сынды. IFT 13C формат=ддггжж 2003 жылдың желтоқсанынан бастап бірнеше рет жаман тізбектерге байланысты кейінге жылдырылған бұл сынақ Кваджалейннен Orbital Sciences бустерін пайдаланып, Аляскадағы Кодиактан нысананы жою үшін жоспарланған. Нысана жоспарланғандай ұшты, бірақ бустер жерден көтеріле алмады. Ақаулық 1553 байланыс деректер шинасындағы бағдарламалық қамтамасыз ету мәселесіне байланысты болды, ол GMD жүйесінің тиімді жұмыс істеуі үшін жеткілікті жылдамдықпен хабарларды өңдеуге қабілетсіз болуы мүмкін. IFT 14 формат=ддггжж Бұл сынақ IFT 13C сынағын қайталады, Кваджалейннен шыққан бустер Аляскадағы Кодиактан нысананы жою үшін жоспарланған. Тағы да нысана жоспарланғандай ұшты, бірақ бустер жерден көтеріле алмады. Ақаулық интерцепторды шахтада ұстап тұрған қолдарға байланысты болды. Олар толық кері қайтарылмағандықтан, ұшыру автоматты түрде тоқтатылды. FTG 02 формат=ддггжж Бұл сынақ Аляскадағы Кодиактан "қауіптің өкілі" нысанасын ұстап алу үшін Ванденберг әуе базасынан ұшырылған алғашқы жерге орналасқан интерцепторды қамтиды. Бұл радардың нысана туралы ақпаратты алғаш рет қолданылуы. Бұл ресми түрде ұстап алу сынағы емес, ол бастапқыда ұстап алудың феноменологиясы туралы деректерді жинауға және радарды сертификаттау сынағы ретінде әрекет етуге арналған. Ешқандай алдау құрылғысы қолданылмады. FTG 03 формат=ддггжж FTG 02 сияқты құрылыммен сынақ нысанасы бағытынан ауысып кетті және ұстап алу мүмкін болмады. FTG 03A формат=ддггжж Бұл сынақ FTG 03-тің сәтсіздігіне жауап ретінде жоспарланған, бұл жолы сәтті ұстап алынды. FTG 05 формат=ддггжж Бұл сынақ Аляскадағы Кодиак ұшыру кешенінен қауіптің өкілі болып табылатын жауынгерлік бас ұшырды, содан кейін Ванденберг әуе базасынан жерге орналасқан интерцептор ұшырылды. Барлық компоненттер жоспарланғандай жұмыс істеді. FTG 06 формат=ддггжж Бұл сынақ CE II EKV және күрделі нысана көрінісін бағалау үшін алғашқы болып табылады және жаңадан әзірленген FTF LV 2 нысанын пайдалану үшін алғашқы сынақ. Ракета мен интерцептордың іске қосылуы мен жұмыс істеуі қалыпты болғанмен, теңіздегі X-диапазонды радар күтілгендей жұмыс істемеді, және тергеу ұстап алудың сәтсіздігін түсіндіреді. FTG 06a формат=ддггжж Бұл сынақ FTG 06 сынағына ұқсас болды, ол 4200 миль қашықтықта жүргізілді. Теңіздегі X-диапазонды радар мен барлық сенсорлар жоспарланғандай жұмыс істеді, бірақ сынақ баллистикалық ракета нысанасын жоспарланғандай ұстап алуға қол жеткізе алмады. FTG 07 формат=ддггжж Бұл ұстап алу сынағы жақсартылған CE I EKV-ны қолданды. FTG 06b формат=ддггжж Бұл сынақ ұстап алуды көрсетуге және FTG 06a-ның орындалмаған мақсаттарын орындауға арналған. Сынақ EKV-ның жаңа CE II Block I нұсқасын қамтыды, ол ICBM нысанасымен тікелей соқтығысты жүзеге асырды. FTG 11 25 наурыз 2019 жыл Бұл сынақ екі интерцепторды қолданды, біреуі кіріп келе жатқан ICBM-ді бейнелейтін макетке соғылу үшін, екіншісі ICBM немесе басқа қарсы шараларды анықтау үшін сенсорларды пайдаланды. FTG 12 11 желтоқсан 2023 жыл Бұл сынақ CE II EKV-ны қолданды және үш сатылы GBI-дың екі сатылы режимде жұмыс істеуінің алғашқы сынағы болды – GBI-дың үшінші сатысын жақпай, кіріктіру көлігін ертерек босату.

Эффективтілігі

Жүйенің "бір рет атуда нысананы жою ықтималдығы" 56% деп есептеледі, ал төрт тосқауылшы ұшырылған жағдайда бір нысананы ұстаудың жалпы ықтималдығы 97% құрайды. Әрбір тосқауылшының бағасы шамамен 75 миллион доллар.