Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генералы

Уильям Гэмбл (1 қаңтар 1818 – 20 желтоқсан 1866) – азаматтық инженер және Америка Құрама Штаттары армиясының кавалерия офицері. Ол Екінші Семиноль соғысында қызмет етті және Америка Азамат соғысында Одақ үшін күресті. Ол Бригадир генерал Джон Бьюфордтың кавалерия дивизиясындағы екі бригаданың біріне қолбасшылық етті, онда ол Геттисбург шайқасының бірінші күні Одақ позицияларын қорғауда маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір

Гэмбл Ирландияның Фермана графтығындағы Дуросс, Лиснарик шағын ауданында дүниеге келген. Ол азаматтық инженерияны оқып, Корольдік геодезия кеңсесінде жұмыс істеді және Солтүстік Ирландияны зерттеуге қатысты. 1838 жылы ол АҚШ-қа эмиграциялады. Британ армиясында драгун болған тәжірибесі болғандықтан, ол 1-ші АҚШ драгундарының қатарына қарапайым сарбаз ретінде қосылды және 1839 жылға қарай сержант-майор дәрежесіне жетті. Армияда қызмет еткен кезінде ол 1841 жылдың 6 мамырында корольдік неміс легионының фельдвебелі Георг Стейнграндтың қызы София Стейнграндтқа үйленді, және олардың 13 (кейбір деректер бойынша 15) баласы болды. Семинол соғыстарында шайқасқаннан кейін, ол 1843 жылы запасқа шығарылды және Чикагодағы Қоғамдық жұмыстар басқармасында азаматтық инженер ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ Иллинойс штатының Эванстон қаласында тұрды. Оның үйі қазір Солтүстік-Батыс университетінің антропология факультетінің қолында.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысы басталғаннан кейін Гэмбл 1861 жылдың 18 қыркүйегінде 8-ші Иллинойс атқыштар полкінің подполковнигі болып тағайындалды. Оның кандидатурасын жақын досы, АҚШ конгрессмені Джон Ф. Фарнсворт қолдады, ол полкті ұйымдастырып, оған басшылық етті. Гэмблдің ұлы Джордж та полкке бірінші лейтенант ретінде қосылды. (Джордж соғыстан аман қалды, бірақ 1906 жылы Сан-Францискодағы жер сілкінісі кезінде құлаған қонақ үйде қаза тапты). Гэмблдің полкі Пенсильвания резервтік дивизиясына қосылды және Пенисула жорығында шайқасты, онда ол көкірекке жарақат алды. Бұл жеті күндік шайқас аяқталғаннан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң, көтерілісшілердің бекеттеріне қарсы атты шабуылды басқарды. Жарақатынан айыққаннан кейін Гэмбл 1862 жылдың 5 желтоқсанында полковник болып тағайындалды, бірақ оның полкі сол шайқаста ешқандай әрекет етпеді. Фарнсворт жоғарылауымен Гэмблге 8-ші Иллинойс атқыштар полкіне қолбасшылық жүктелді. 1863 жылдың көктемінде ол Потомак армиясындағы генерал-майор Альфред Плестонның атты дивизиясының 1-ші бригадасына командалық етіп тағайындалды, бірақ Чанселлерсвилл шайқасы кезінде медициналық себептермен армиядан уақытша кетіп қалды. (Мүмкін, бір жыл бұрын алған жарақатының немесе қыстың суықтығының салдарынан Гэмбл ревматизм мен жүйке ауруынан зардап шекті). Геттисбург жорығы кезінде Гэмбл демалыста болды және соғыстың ең ірі атты шайқасы – Брэнди Стейшн шайқасын жіберіп алды. Оның бригадасының уақытша қолбасшысы, полковник Бенджамин Франклин Дэвис сол жерде қаза тапты, ал Гэмбл 1863 жылдың 13 маусымында майданға оралды. Оның бригадасы Бриг. генерал Джон Бьюфордтың 1-ші дивизиясына қарасты болды. Ол 30 маусымда Геттисбургке жетті және бағананың басында отырғанда Конфедерациялық Солтүстік Вирджиния армиясының алғашқы бөлімдерін байқап, 1 шілде күні таңертең Геттисбург шайқасын бастады. Оның әскерлері саны жағынан кем болғанымен, генерал-лейтенант А. П. Хилл корпусының Миссисипи бригадаларының шабуылын шамамен екі сағатқа баяулатты, ал генерал-майор Джон Ф. Рейнольдстың I корпусының (Джеймс С. Уодсворт дивизиясы) әскерлері шайқасқа қосылуға асықты. Шетіну кезінде полковник Гэмблдің әскерлері жаяу әскердің сол қанатына көшті. Гэмбл, Буфордтың атты әскерімен бірге, Одақ армиясын қалыпқа келтіру үшін маңызды уақытты қамтамасыз етті. 1863 жылдың соңында Гэмбл Вашингтон департаментінің XXII корпусындағы атты дивизияға қолбасшылық етіп, соғыстың соңына дейін осы қызметте болды. Ол Вашингтонның қорғанысына қатысты, оның әскерлері Конфедерациялық партизан Джон С. Мосбимен де қақтығысты. Ол Стонман лагеріндегі аттарды жабдықтау станциясының командирі болды, бірақ жарақаттарының салдарынан одан әрі қызмет етуге мүмкіндік болмады. Гэмбл 1864 жылдың 12 желтоқсанында бригадир генерал шеніне көтерілді, ал 1865 жылдың 25 қыркүйегінде толыққанды бригадир генерал болды. Ол еріктілер қатарынан 1866 жылдың 13 наурызында босатылды және 8-ші АҚШ атты әскер полкіне майор шенімен қайта оралды.

Соғыстан кейінгі өмір

Гэмбл Никарагуадағы Виргин шығанағында холерадан қайтыс болды, Сан-Франциско президиосының басшылығына жол тартқанда. Ол Виргин шығанағындағы Виргин Гроув зиратында жерленген, бірақ ол зират шығанақ суларының астына кетіп, жойылған.

Халықтық ақпарат құралдарында

Гэмбл рөлін 1993 жылғы «Геттисбург» фильмінде Бак Тейлор сомдады, бұл фильм Майкл Шаараның «Қойшы періштелер» романы негізінде түсірілген. Ол сондай-ақ «Геттисбург: Азамат соғысы» атты тарихи альтернативті романда да кездеседі, онда ол соғыс тұтқынына айналады.