Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медициналық, құқықтық және статистикалық айқындама
ықтимал себептердің толық тізімі. Заң, медицина және статистика салаларында өлім себебі – адам өліміне әкелген жағдайлардың ресми айқындамасы, ол өлім куәлігінде тіркелуі мүмкін. Өлім себебін сот-медициналық сарапшы анықтайды. Сирек жағдайларда патологтан жасалмалы зерттеу (аутопсия) жүргізу қажет болуы мүмкін. Өлім себебі – нақты ауру немесе жарақат, ал өлімнің сипаты – "табиғи", "оқиға салдарынан", "өзіне-өзі қол жұмсау" және "құқық бұзушылық" сияқты азау санаттар, олардың әрқайсысының әртүрлі құқықтық салдары бар. Аурулардың халықаралық жіктемесі (АХЖ) кодтары өлімнің сипатын және себебін жүйелі түрде тіркеуге мүмкіндік береді, бұл статистиканы жинақтауды жеңілдетеді және түрлі юрисдикциялардағы оқиғаларды салыстыруға қолайлы жағдай жасайды.
Medical, legal, and statistical determination
a comprehensive list of potential causes
In law, medicine, and statistics, cause of death is an official determination of the conditions resulting in a human's death, which may be recorded on a death certificate. A cause of death is determined by a medical examiner. In rare cases, an autopsy needs to be performed by a pathologist. The cause of death is a specific disease or injury, in contrast to the manner of death, which is a small number of categories like "natural", "accident", "suicide", and "homicide", each with different legal implications. International Classification of Disease (ICD) codes can be used to record manner and cause of death in a systematic way that makes it easy to compile statistics and more feasible to compare events across jurisdictions.
Дұрыс емес
Зерттеуде, "Хрониқалық аурулардың алдын алу" журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, Нью-Йорк қаласындағы резидент-дәрігерлердің үштен бірі ғана қазіргі құжаттама жүйесінің дұрыс екеніне сенетінін айтты. Олардың жартысы "өлімнің нақты себебі деп санайтындысын" жаза алмағанын, себептердің техникалық шектеулер мен "басқа нәрсе жазуға" берілген нұсқаулар екенін атап өтті. Көптеген дәрігерлердің төрттен үш бөлігі "күдікті", "болжамды" немесе "белгісіз" деген анықтамалар жасауға болатынын білмейтінін, ал үш пайыздан кемі зертханалық қорытындылар немесе басқа жаңа ақпарат пайда болған жағдайда қайтыс туралы куәлікті жаңартатынын мәлімдеді. Жүрек-қан тамырлары аурулары "ең көп қате жазылған диагноз" ретінде көрсетілді. Өлімнің себептері кейде туыстар немесе қоғамдық өкілдер арасында дау тудырады, әсіресе өлім себебіне қатысты белгілі бір дәрежеде күмәнділік немесе түсініксіздік болған кезде. Мұндай даулар кейде қамыт теорияларын тудыруы немесе оларға себеп болуы мүмкін. Әр түрлі себептерден болатын өлім қаупі туралы қоғамдық пікір жеке тәжірибе мен бұқаралық ақпарат құралдарының әсеріне байланысты. Кейбір өлімдерге басқаларына қарағанда көбірек назар аударуына себеп болатын факторларды сипаттау үшін кейде "өлім иерархиясы" деген сөз қолданылады. Абортты өлімге әкеп соқтырады деп санайтындар болғанымен, дәстүрлі медициналық органдар анадан тыс тіршілікке қабілетсіз ұрықтарға жеке тұлға мәртебесін бермейді, сондықтан аборттар осы статистикада өлім ретінде тіркелмейді.
A study published in Preventing Chronic Disease found that only one third of New York City resident physicians reported believing that the present system of documentation was accurate. Half reported the inability to record "what they felt to be the correct cause of death", citing reasons such as technical limitation and instruction to "put something else". Nearly four fifths reported being unaware that determinations of "probable", "presumed", or "undetermined" could be made, and fewer than three percent reported ever updating a death certificate when conflicting lab results or other new information became available, and cardiovascular disease was indicated as "the most frequent diagnosis inaccurately reported". Causes of death are sometimes disputed by relatives or members of the public, particularly when some degree of uncertainty or ambiguity exists in relation to the cause of death. On occasion, such disputes may result from, or sometimes instigate, a conspiracy theory. Public perception of the relative risk of death by various causes is biased by personal experience and by media coverage. The phrase "hierarchy of death" is sometimes used to describe the factors that cause some deaths to get more attention than others. Though some opponents of abortion consider it a cause of death, conventionally medical authorities do not confer personhood on fetuses that are not viable outside the womb, and thus abortions are not reported as deaths in these statistics.
Қартаю
Денсаулық сақтау органдары "қарттық" жасын өлімнің себебі ретінде көрсетуге көңіл бөлмейді, себебі мұндай жариялау халық денсаулығына немесе медициналық зерттеулерге ешқандай пайда әкелмейді. Қартаю – ғылыми тұрғыдан мойындалған өлім себебі емес; қазіргі таңда әрқашан нақты себеп болатындығы қабылданады (бірақ кейбір жағдайларда ол белгісіз болуы мүмкін және қартаюмен байланысты аурулардың бірі болуы мүмкін). Бірқатар факторлардың ішінде, биологиялық қартаю – дүние жүзіндегі өлім-жітімнің ең ірі себебі болып табылады. Шамамен күніне 150 мың адам қайтыс болатын әлемде, олардың үштен екісі – күніне 100 мың адам – қартаюмен байланысты себептерден көз жұмады. Соңғы жылдары қартаюдың өзін ауру ретінде мойындау мүмкіндігі туралы ресми мәлімдемелер жасалды. Егер осылай болса, жағдай өзгерер еді.
Health departments discourage listing "old age" as the cause of death because doing so does not benefit public health or medical research. Aging is not a scientifically recognized cause of death; it is currently considered that there is always a more direct cause (although it may be unknown in certain cases and could be one of a number of aging associated diseases). As an indirect or non determinative factor, biological aging is the biggest contributor to deaths worldwide. It is estimated that of the roughly 150,000 people who die each day across the globe, about two thirds—100,000 per day—die of age related causes. In recent years, there have been official claims about a possibility of recognizing aging itself as a disease. If this would be so, the situation would change.
Сезімнің өлімі
Сондай-ақ, біреудің "қорқыныстан өліп" немесе жалғыздықтан, қайғыдан өлуі мүмкін деген кең таралған түсініктер бар. Қорқыныш, күшті стресс немесе екеуі де денеде өзгерістер тудыруы мүмкін, бұл өз кезегінде өлімге алып соғуы мүмкін. Мысалы, vagus нервінің жоғары тітіркенуі – жүрек соғуын баяулату механизмі, бұл "өлгенге салынған" (немесе "өлі тастану") мінез-құлқымен байланысты – құжатталған психогендік өлім жағдайларының себебі болуы мүмкін. Қорқынышқа немесе стресске жауап ретіндегі қашу немесе күресу реакциясы керісінше әсер етеді, стресс гормондары арқылы жүрек соғуын арттырады және жүрек-қан тамырлары проблемаларын тудыруы мүмкін (әсіресе бұрыннан аурулары бар адамдарда). Бұл, терроризм, әскери шабуылдар және табиғи апаттар сияқты кеңінен басталған және күшті стресс тудырған оқиғалардан кейін жүрек тоқтауынан болатын өлім-жітімнің көтерілуінің және қарақшылық сияқты қорқынышты оқиғаларда тіркелген өлімдердің ықтимал себебі болып табылады, мұнда ешқандай физикалық жарақат болмаған. Мұндай жағдайларда өлімнің тікелей медициналық себебі жүрек жеткіліксіздігі немесе вагальды тежелу ретінде тіркелуі мүмкін (оның басқа да себептері бар, мысалы, дененің белгілі бір бөліктеріне соққы және жүйке зақымдануы). Күшті стрестен туындайтын нақты бір жағдай – takotsubo кардиомиопатиясы, "жарылған жүрек синдромы" деп аталады, бірақ стресс қарым-қатынастармен байланысты болуы міндетті емес және әрқашан теріс болуы қажет емес.
There are also popular notions that someone can be "scared to death" or die of loneliness or heartbreak. Experiencing fear, extreme stress, or both can cause changes in the body that can, in turn, lead to death. For example, it is possible that overstimulation of the vagus nerve—which decreases heart rate in a mechanism related to the behavior of apparent death (also known as "playing dead" and "playing possum")—is the cause of documented cases of psychogenic death. The flight or fight response to fear or stress has the opposite effect, increasing heart rate through stress hormones, and can cause cardiovascular problems (especially in those with pre existing conditions). This is the proposed mechanism for the observed increase in the death rate due to cardiac arrest after widely experienced acutely stressful events such as terrorism, military attacks, and natural disasters (even among those who are not in the affected area) and for documented deaths in muggings and other frightening events which caused no traumatic physical harm. The proximal medical cause of death in these cases is likely to be recorded as cardiac failure or vagal inhibition (which also has other potential causes such as blows to certain parts of the body and nerve injuries). One specific condition observed to result from acute stress, takotsubo cardiomyopathy, is nicknamed "broken heart syndrome", but the stress need not be relationship related and need not be negative.