Кіріспе

1963 жылғы Канаданың федералды сайлауы 1963 жылғы 8 сәуірде Канаданың 26-шы Парламентінің Халық қатарының мүшелерін сайлау үшін өтті. Оның нәтижесінде премьер-министр Джон Дифенбекердің азшылықтағы прогрессивті консервативті (тори) үкіметі жеңіліске ұшырады, либералдар 6 жылдан кейін алғаш рет билікке оралды және келесі жиырма бір жылдың жиырмасында билікте болды (1979 жылғы сайлаудан басқа, барлық сайлауда жеңіске жетті, 1984 жылы ауыр жеңіліске ұшырағанға дейін). Әлеуметтік несие партиясы дауыс беруде ең жоғары үлеске ие болғанына қарамастан, 1962 жылғы ең жоғары көрсеткішпен салыстырғанда 6 орынды жоғалтты.

Шолу

Торилер биліктегі соңғы жылы Дифенбекер кабинетінің мүшелері оны партия басшылығынан, демек премьер-министрлік қызметтен кетіруге тырысты. Партия ішінде Дифенбеккердің басшылық стиліне қатысты алаңдаушылыққа қоса, кеңестердің ықтимал шабуылдарынан қорғау үшін Канаданың жерінде американдық ядролық зымырандарды (Бомарк зымыранына қараңыз) орналастыру мәселесі бойынша партия қатарында үлкен дау болды. Дифенбеккер мен оның одақтастары бұл ұсынысқа қарсы болды, ал көптеген басқа консерваторлар мен оппозициялық Либералдық партия жақтады. Ұлттық қорғаныс министрі Дуглас Харкнесс 4 ақпанда 1963 жылы Дифенбеккердің зымырандарды қабылдауға қарсылығына байланысты кабинетінен кетті. Егер министрлер кабинетінің жартысына жуығы да осы мәселе бойынша отставкаға дайын екені белгілі болса, Дифенбеккер өзінің де дереу отставкаға кететінін және генерал-губернаторға Әділет министрі Дональд Флемингті жаңа Прогрессивті консервативті басшылық конвенциясына дейін Премьер-министр міндетін атқарушы етіп тағайындауды ұсынғанын мәлімдеді. Дифенбеккердің одақтастары оны отставкаға кетпеуге көндірді, алайда кабинеттегі дау және Дифенбеккердің Социалдық несие партиясымен келісімге келе алмауы, олардың қолдауы прогрессивті консерваторлардың өткен сайлаудан бері билікте қалуына үміттенген, Дифенбеккердің үкіметі келесі күні екі сенімсіздік дауысына ұтылып, нәтижесінде құлады. Лестер Пирсонның Либералдық партиясы сайлау жарияланғанда торилерден алда болды және олардың көпшілік үкімет құратыны анық көрінді. Алайда олардың науқаны нашарлап, біріншіден Пирсонның денсаулығы нашарлап, белсенді науқанға қатысуына мүмкіндік болмады, екіншіден АҚШ Қорғаныс министрлігі ұсынылған зымыран қорғанысы туралы құжатты жариялады (бұл, ирониялық түрде, Пирсонның науқанына көмектесу үшін жасалған болуы мүмкін), бұл Дифенбеккерге АҚШ-ты Канаданы Кеңес Одағымен ядролық соғыс болған жағдайда қалаларына тиетін зиянды азайту үшін айлакер ретінде пайдалануға тырысуға мүмкіндік берді. Торилердің қолдауы күрт өсті, олар билікте қалу ғана емес, тіпті көпшілік үкіметке оралуы мүмкін деген үміт пайда болды. Ақырында либералдар сайлауға қатысып, бірнеше маңызды мәселелер бойынша «60 күндік шешім» қабылдауға уәде берген платформасымен қайтадан серпіліс жасады, ал Дифенбеккердің президент Кеннедиге жасаған шабуылдары тиімді болмады. Торилердің Сокредтермен жұмыс істеуден бас тартуы да зиян келтірді, олар Британдық Колумбияда үлкен шығынға ұшырады, онда олар либералдар мен Жаңа демократиялық партиядан кейін үшінші орынға түсті. Кеннеди Пирсонды қатты қолдады және оның сайлау науқанына көмектесуге тырысты. Кеннеди өзінің кеңесшісі Лу Харристі Пирсонның науқанына жіберді, ал генерал Лаурис Норстад консерваторларды НАТО-ға жарналарын төлемегені үшін ашық сынады. Харрис кейінірек: «Менің өмірімдегі ең бақытты сәттердің бірі Пирсонға көмектесу болды», - деді. Әдетте көпшілік үкімет құруға жеткілікті дауыс жинауға мүмкіндік беретін дауыстардың 41% -ын жеңіп алғанға қарамастан, либералдар прерияларда тек алты орын жеңіп алғандықтан көпшілікке жетпеді. Либералдар азшылық үкімет құрды, ол заңдарды қабылдау үшін әлеуметтік-демократиялық Жаңа демократиялық партияның (НДП) қолдауына тәуелді болды. Әлеуметтік-демократиялық НДП 1961 жылы социалистік партия, Кооперативтік Комонвелл Федерациясы және Канаданың Еңбек Конгресінің бірігуінен құрылды. 1963 жылғы сайлау НДП-ның екінші рет қатысқан сайлауы болды. Партия 1962 жылғы сайлауда алған дауыстар мен орындардан сәл кем жинады. Олар еңбек қозғалысымен жаңа серіктестіктің сайлауда үлкен жетістікке жеткізбегеніне қайтадан көңілі қалды, әсіресе Канаданың ең көп халқы мен Төменгі палатадағы ең көп орынға ие Онтарио провинциясында. Социалдық несие партиясы Батыс Канадада өкілдігін арттыра алмады және 1962 жылмен салыстырғанда дауыс үлесін сәл жақсартқанына қарамастан, Квебектегі төрт орынынан айырылды. Шындығында, 1963 жыл партияның ең жоғары үлесін құрады. Нәтижелердің бір жақты болуы Томпсонның Рэал Кауэттің партия басшысы болуы үшін орнынан бас тартудан бас тартқаннан кейін партияның бөлінуіне әкелді. Кауэтт және оның жақтастары Социалдық несие партиясынан шығып, Ralliement des créditistes ретінде отырды.

Облыс бойынша нәтижелер

Партия атауыBCABSKMBONQCNBNSPENLYKNWЖалпы либералдық орын: 7 1 2 51 47 6 5 2 7 128 Халықтық дауыс: 32.3 22.1 24.1 33.8 45.8 45.6 47.3 46.7 46.4 64.5 41.0 43.2 41.5 Прогрессивті консервативті орын: 4 14 17 10 27 8 4 7 2 1 1 95 Дауыс: 23.4 45.3 53.7 42.3 35.0 19.5 40.4 46.9 52.0 30.1 49.6 56.8 32.8 Әлеуметтік несие орын: 2 2 20 24 Дауыс: 13.3 25.8 3.9 7.0 2.0 27.3 8.6 0.1 9.4 11.9 Жаңа демократиялық орын: 9 2 6 17 Дауыс: 30.3 6.5 18.2 16.7 16.2 7.1 3.7 6.4 1.6 4.2 13.2 Либералдық еңбекші орын: 1 Дауыс: 0.6 0.2 Барлық орын саны: 22 17 17 14 85 75 10 12 47 1 1 265 Орын жеңбеген партиялар: Тәуелсіз либералдық дауыс: 0.3 0.1 1.3 0.2 Тәуелсіз дауыс: xx 0.1 xx 0.2 xx 0.1 xx 0.1 0.1 0.1 Тәуелсіз консервативтік дауыс: xx 0.1 xx 0.1 xx Ouvrier Indépendant дауысы: 0.1 xx Тәуелсіз әлеуметтік несие дауысы: xx xx Nationalist дауысы: xx xx C. l. des electeurs дауысы: xx xx Социалистік еңбекші дауысы: xx xx
xx – халықтық дауыстың 0.05% аз бөлігі