Кіріспе

Гельмут Шмидт (21 ақпан 1928 – 18 тамыз 2011) – Германияда туған физик және парапсихолог, оның экстрасенсорлық қабылдау туралы эксперименттері машиналық бұрмалау, әдістемелік қателер және нәтижелерді қайталай алмау себептерімен кеңінен сынға түсті. Сыншылар сондай-ақ, алаяқтық мүмкіндігін жоққа шығару үшін қажетті шаралар қолданылмағанын көрсетті.

Өмірбаян

Шмидт Германияның Данциг қаласында дүниеге келген. Геттинген университетінде білім алған (M. A., 1953) және 1958 жылы Кельн университетінен физика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алған. Америка, Германия және Канада университеттерінде теориялық физикадан сабақ берді. 1960 жылдары Шмидт экстрасенстік қабілеттер мен болжам жасау бойынша тәжірибелер жүргізді. 1970 жылдардың басында ол Рейн парапсихологиялық зерттеу орталығында кездейсоқ сандар немесе кездейсоқ оқиғалар генераторлары деп аталатын машиналарға адам санасының әсерін зерттеуді бастады. 1969 жылы институттың ғылыми-зерттеу директоры болып тағайындалды. Шмидт бастапқыда электронды кездейсоқ оқиға генераторларымен, қызыл немесе жасыл шамдарды жандыру арқылы тәжірибелер жүргізді. Бақылаушылар психологиялық әдістермен бір шамды екіншісінен көп жандыруға тырысты. Шмидт көптеген тәжірибелерде күтілген нәтижеден 1-2% артық табысқа қол жеткізгенін хабарлады. Парапсихологияны сынаушылар оны парапсихологиялық эксперименттердің әдістемелік дизайнына ең жаңашыл көзқараспен қараған зерттеуші деп санайды.

Қабылдау

Сыншылар Шмидттің парапсихологиядағы тәжірибелері қайталанбағанын жазды. Шмидт ешкім тәжірибелерін тексермейтін жағдайда жалғыз жұмыс істеді. Ол салмақты эксперимент жүргізбегені үшін айыпталды. Психолог С.Э.М. Хансель Шмидттің экстрасенстік қабілет, болжам жасау және психокинез бойынша барлық тәжірибелерінде кемшіліктер тапты. Хансель қажетті сақтық шаралары қолданылмағанын, тәжірибелерде бақылаушы немесе екінші тәжірибеші болмағанын, нәтижелерді өзара тексеру жүргізілмегенін және жоғары және төмен нәтижелерге жету үшін бөлек машиналар қолданылмағанын анықтады. Тәжірибелердің құрылымындағы әлсіздіктер алдамшылық мүмкіндігін жоққа шығармайды. Эксперимент жүргізушіге бақылау жеткіліксіз болды және қолданылған машинаның қанағаттандырмас ерекшеліктері болды.

Физик Виктор Стенгердің айтуынша, "Шмидт оң нәтижелер туралы мәлімдесе де, оның тәжірибелері жеткілікті статистикалық маңызға ие емес және алғашқы тәжірибелері жарияланғаннан бері отыз бес жыл ішінде сәтті қайталанбады". Психолог Джеймс Алкок Шмидттің жұмысында "серт әдістемелік қателіктер" тапқанын, бұл оның психокинез туралы қорытындыларын негізсіз ететінін жазды. Бұл Шмидттің тәжірибеші де, қатысушы да болуы және оның есептерінен нақтылық пен толықтық жоқтығы, мысалы, тәжірибелер кезінде қалауынша тоқтату мүмкіндігі сынға түсті. Шмидт сондай-ақ Ури Геллердің паранормальдік қабілеттері туралы мәлімдемелерін қолдағаны үшін де сынға ұшырады.