Кіріспе

1943 жылы Фриц Лангтың "Қасымдар да өледі!" фильмі. Бұл 1943 жылғы соғыс фильмі, австриялық режиссер Фриц Лангтың режиссерлік жұмысы. Сценарийін Джон Вексли, Бертольт Брехт пен Фриц Лангтың әңгімесі негізінде жазған (Бертольт Брехт ретінде көрсетілген). Фильмде Брайан Донлеви, Уолтер Бреннан, Анна Ли, Джин Локхарт және Денис О'Киф түскен. Александр Гранах гестапо детективінің жарқын рөлін орындаса, Ханс Генрих фон Твардовский Рейнхард Гейдрих рөлінде эпизодтық түскен. Ханс Эйслер «Оскар» сыйлығына ұсынылған музыканы жазды, ал Джеймс Вонг Хоу операторлық жұмысты атқарды. Фильм 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басқаруындағы Прагадағы нацилік Рейх протекторы Гейдрихтің өлтірілуіне шамалы негізделген. СС-тің екінші тұлғасы және Холокосттың басты ұйымдастырушысы болған Гейдрих «Еуропаның дарға асушысы» деген лақап атқа ие болды. Нақты Гейдрихті «Антропоид» операциясы аясында британдық ұшақтан парашютпен түсірілген чех қарсыластары өлтіргенімен, түсірілім кезінде бұл туралы ешкім білмеді. Оның орнына, Гейдрихтің өлтірушісі коммунистік партиямен байланысы бар чех қарсыласының мүшесі ретінде бейнеленген.

Сюжет

Прагада, нацистер Чехословакияны басып алған кезде, чех қарсыласының мүшесі хирург доктор Франтишек Свобода "Еуропаның қатыгез жазалаушысы" Рейхспротектор Рейнхард Гейдрихті өлтіреді. Ол оқиға орнынан қашып үлкермес бұрын, қашқан көлігі табылып, жоспарланған жасырын үйі оны қабылдаудан бас тартады. Маша есімді бейтаныс әйел оны іздеп жүрген неміс сарбаздарын қасақана жаңылыстырғаннан кейін, ол оның үйін жасырын есіммен паналау үшін іздейді. Оның әкесі Стефан Новотный – нацистер оқытуға тыйым салған, беделді тарих профессоры. Ол Свободаның өлтіруші екенін түсінеді, бірақ оны жасыру үшін барлық қаупіне баруға дайын. Қасқырды таба алмағандықтан, нацистік басшылар 400 кепілдікке алып, оларды өлтірумен қорқытады – әр ретінде қырқынан, кісі өлтірген өзін ұстап бергенше немесе өз халқы сатқанша; олардың Рейхке көңіл білдіргені, жақындарының өлімінен қорқып, немесе осылай істеу қантөгісті азайтады деп ойлағаны маңызды емес, нәтиже бірдей болады. Эмил Чак, бай жергілікті сыра қайнатқыш, қарсылық қозғалысының мүшесі, оның басқосуларына қатысып, көшбасшыларын біледі. Бірақ шындығында ол неміс және жасырын саботаж жасаушы. Қарсылық мүшелері оны алдап, ол серіктес екенін ашқанда, ол бастапқыда бұл жағдайға төтеп береді. Ал осы уақытта өлім жазалары жалғасып, одан да жылдамдайды. Кек алуға бейілді қарсылық қозғалысы Чакты кісі өлтіруге кінәлі етуге жетеді. Нацистер оның кінәсіз екенін білгенімен, беделді болу үшін бұл шешімді шындыққа сай деп жариялайды.

Музыка

"Асқақтар да өледі" фильміне музыканы Ханс Эйслер жазған, ол Брехттің бірнеше музыкалық пьесалардағы серігі болған. Бұл фильм үшін ол "Үздік музыка" номинациясында "Оскар" сыйлығына ие болды. Эйслер американдық фильмдердің көп емес санында жұмыс істеді, олардың ең танымалдары – "Таң атқанда" (1946) және "Жалғыз жүректің өкілі" (1944) фильмдері, осы фильмдер үшін ол "Оскар" сыйлығына ұсынылған. "Асқақтардағы" "No Surrender" әнін Эйслер музыкасын жазды, ал сөзін Сэм Козлоу жазды.

Марапаттар

"Асқақтар да өледі" екі "Оскар" сыйлығына ұсынылды: Ханс Эйслер "Драмалық немесе комедиялық фильмге ең үздік музыка" номинациясы бойынша, ал Джек Уитни (Sound Services Inc.) "Ең үздік дыбыс жазу" номинациясы бойынша. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 85% баға берілген.