Уильям Вайлер: Американдық режиссер және продюсердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс туған американдық кинорежиссер және продюсер (1902–1981)

Уильям Уайлер (туған Уилли Уайлер; 1 шілде 1902 – 27 шілде 1981) – неміс туған американдық кинорежиссер және продюсер. Бес онжылдық бойында түрлі жанрлардағы еңбектерімен танылған ол көптеген марапаттар мен наградалар алды, оның ішінде үш «Оскар» сыйлығы. Ол «Үздік режиссер» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ең көп – он екі рет ұсынылған. Туындылары үшін Уайлер Ирвинг Г. Тальберг естелік сыйлығымен, Америка режиссерлер гильдиясының өмірлік жетістіктері сыйлығымен және Америка кино институтының өмірлік жетістіктері сыйлығымен марапатталды. Уайлер 1921 жылы АҚШ-қа көшті, Лос-Анджелеске көшер алдында Нью-Йорктегі Universal Studios-та жұмыс істеді. 1925 жылы ол Universal-дың ең жас режиссері болды, ал 1929 жылы Universal-дың алғашқы дыбыстық фильмі «Адамның қаһармандары» фильмін түсірді. Уайлер үш рет «Үздік режиссер» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды: «Миссис Минивер» (1942), «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» (1946) және «Бен-Хур» (1959) фильмдері үшін. Бұл фильмдер «Үздік фильм» номинациясын да жеңіп алды. Ол «Додсворт» (1936), «Уторлы биіктіктер» (1939), «Хат» (1940), «Кішкентай түлкілер» (1941), «Мұрагер» (1949), «Детективтік оқиға» (1952), «Римдік демалыс» (1953), «Достық ынандыру» (1956) және «Жыйнаушы» (1965) фильмдері үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Кинотанушы Иан Фрир Уайлерді «шынайы кемелдікке ұмтылатын» режиссер деп атайды, оның қайта түсіруге бейімділігі және әрбір нюансты жетілдіруге тырысуы «аңызға айналды». Ол Эльзас провинциясының Мюльхаус қаласында (сол кезде Германия империясының құрамында) дүниеге келген. Швейцарияда туған әкесі Леопольд саяхатшы саудагер болып бастаған, бірақ кейіннен Мюльхауста сәтті тауар сатушы болды. Оның анасы Мелани (құрметті әкесі Ауэрбах; 1955 жылғы 13 ақпанда 77 жасында Лос-Анджелесте қайтыс болды) неміс туған және Universal Pictures негізін қалаушы Карл Лэммлдің туысы. Уайлер бала кезінде бірнеше мектепте оқыды және «әлдеқайда тәртіпсіз» репутацияға ие болды, жаман мінез-құлқы үшін бірнеше рет мектептен шығарылды. Ол сондай-ақ «Осы үшеу» (1936) фильмін Мириам Хопкинс пен Мерл Оберонмен, «Өлі соққақ» (1937) фильмін Хамфри Богартпен, «Уторлы биіктіктер» (1939) фильмін Лоренс Оливье мен Мерл Оберонмен, «Батыс адамы» (1940) фильмін Гари Купер мен Уолтер Бреннанмен, «Кішкентай түлкілер» (1941) фильмін Бетт Дэвиспен және «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» (1946) фильмін Мирна Лой мен Фредрик Марчпен түсірді. Уайлердің визуальдық стилі ұзақ, монтаждалмаған кадрларға бастамашы болды, бұл кейін «терең фокус» деп аталды – бөлменің барлық тереңдігін, яғни өрістің тереңдігін назарда ұстайтын линзаларды қолдану. Осылайша, бір кадрда жарықтандыру мен кейіпкерлердің қозғалыстарының күрт өзгеруі мүмкін. Бұл үшін ол 1940 жылдардағы «Азамат Кейн» фильмінің жас операторы Грег Толандпен бірлесіп жұмыс істеді. Грег Толанд режиссердің ең танымал фильмдерінің үшеуін түсірді: «Уторлы биіктіктер» (1939), онда Толандтың төмен бұрыштар, қараңғы көлеңкелер және диффузияны қолдануы оған «Үздік операторлық» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын әкелді; содан кейін Лилиан Хеллманның өзінің жанды сахналық пьесасы «Кішкентай түлкілер» ромасын Уайлердің 1941 жылғы фильміне бейімдеуі, онда Уайлер мен Толанд тығыз бірлесіп жұмыс істеді. Үшінші және ең танымал – Толандтың кинематографтың соңғы фильмдерінің бірі, Уайлердің жүректі ауыртатын шедеврі «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» (1946). Екінші дүниежүзілік соғыста соғысқаннан кейін азаматтық өмірге бейімделу үшін күрескен үш американдық әскерилердің оқиғасы соғыстан кейінгі көрермендердің көңілінен шықты. Мұнда терең фокусқа есте қаларлық мысалдардың бірі – үш жігіттің бір барда аяқтайтын күрделі көрінісі, үйде тұра алмайды, және оның күшті жабылу суреті, көпшілік үйлену тойы таралады, екі жас ғашықты бір-біріне қарайды бос қонақ бөлмесінің кеңістігінде, камера сияқты, бір жерде тұрып, таңғалады. Үш фильм де бірнеше «Оскар» сыйлығымен марапатталды (келесі бөлімді қараңыз). Бетт Дэвис Уайлердің режиссерлік жұмысы үшін үш рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды және 1938 жылы Уайлердің «Изебел» фильміндегі рөлі үшін екінші «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Ол 1972 жылы Мерв Гриффинге Уайлер оны сол фильм арқылы «өзінен әлдеқайда жақсы актриса» болуға үйреткенін айтты. Ол сценарийдегі тек қана абзац болған сахнаны еске алды, бірақ «Вилли бірде-бір сөз сөйлемей, күш пен шиеленісті сахна жасады. Бұл – кино түсірудің ең жоғары деңгейі», – деді ол. «Осындай күмәнді көрініс, мен оның бағытына таңғаламын». Лоренс Оливье, Уайлердің «Уторлы биіктіктер» (1939) фильміндегі рөлі үшін алғашқы «Оскар» номинациясын алған, Уайлер оны экран үшін қалай ойнауға үйреткенін айтты, олар бірнеше рет келіспесе де. Оливье кейіннен «Үздік актер» номинациясы бойынша ең көп – тоғыз рет ұсынылған актерлердің бірі болды, Спенсер Трейсимен тең. Киносыншы Фрэнк С. Нагент «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай жазды: «Уильям Уайлер оны тамаша режиссуралады. Бұл, сөзсіз, жылдың ең көрнекті фильмдерінің бірі». 1950 жылы Уайлер мен Оливье екінші фильмді түсірді, «Кэрри», ол коммерциялық сәттілікке ие болмады. Алайда, кейбір сыншылар бұл фильмде Оливьедің ең жақсы актерлік жұмысы бар екенін айтады, бірақ оның көне сүйікті тарихы болғандықтан, фильм бағаланбады: Киносыншы Майкл Биллингтонның пікірінше:

William Wyler ('/w//aɪ//l//ər/; born Willi Wyler ; July 1, 1902 – July 27, 1981) was a German born American film director and producer. Known for his work in numerous genres over five decades, he received numerous awards and accolades, including three Academy Awards. He holds the record of twelve nominations for the Academy Award for Best Director. For his oeuvre of work, Wyler was awarded the Irving G. Thalberg Memorial Award, the Directors Guild of America Lifetime Achievement Award, and the American Film Institute Life Achievement Award. Wyler immigrated to the United States in 1921 where he worked first for Universal Studios in New York before moving to Los Angeles. By 1925, he was the youngest director at Universal, and in 1929 he directed Hell's Heroes, Universal's first sound production filmed entirely on location. Wyler went on to win the Academy Award for Best Director three times, for Mrs. Miniver (1942), The Best Years of Our Lives (1946), and Ben Hur (1959), all of which also won for Best Picture. He was Oscar nominated for Dodsworth (1936), Wuthering Heights (1939), The Letter (1940), The Little Foxes (1941), The Heiress (1949), Detective Story (1952), Roman Holiday (1953), Friendly Persuasion (1956), and The Collector (1965). Film historian Ian Freer calls Wyler a "bona fide perfectionist", whose penchant for retakes and an attempt to hone every last nuance "became the stuff of legend." in Mulhouse, Alsace (then part of the German Empire). His Swiss born father, Leopold, started as a traveling salesman but later became a thriving haberdasher in Mulhouse. His mother, Melanie (née Auerbach; died February 13, 1955, Los Angeles, aged 77), was German born, and a cousin of Carl Laemmle, founder of Universal Pictures. During Wyler's childhood, he attended a number of schools and developed a reputation as "something of a hellraiser", being expelled more than once for misbehavior. He also directed These Three (1936) with Miriam Hopkins and Merle Oberon, Dead End (1937) with Humphrey Bogart, Wuthering Heights (1939) with Laurence Olivier and Merle Oberon, The Westerner (1940) with Gary Cooper and Walter Brennan, The Little Foxes (1941) with Bette Davis, and The Best Years of Our Lives (1946) with Myrna Loy and Fredric March. Wyler's visual style pioneered long, uncut takes in what has come to be called deep focus cinematography the use of lenses which can take in the entire depth of a room, keeping everything in focus, i. e. depth of field, and thus can contain dramatic changes in lighting and characters' movements in the same shot. In this, he collaborated with the pathbreaking young cinematographer of 1940's Citizen Kane, Gregg Toland. Gregg Toland shot three of the director's most celebrated films: Wuthering Heights (1939), where Toland's use of low angles, dark shadows and diffusion won him the Oscar for best cinematography; next in Lillian Hellman's adaptation of her searing stage play, The Little Foxes, into Wyler's 1941 film, which had Wyler and Toland working closely together to bring the hard edged deep focus from Citizen Kane to bear on another tale of soul destroying family wealth including inventing a totally white make up scheme for its star, Bette Davis, conveying her soullessness. Third, and most famously, is Toland's work in one of the cinematographer's last films, Wyler's heart wrenching masterpiece, The Best Years of Our Lives (1946). This story of three American servicemen struggling to adjust to civilian life after fighting in World War 2 hit a chord with postwar audiences. Memorable examples of deep focus here include the complex scene in which the three men wind up at the same bar, unable to stay at home, and, in its powerful closing shot, a crowded family wedding disperses, leaving only two young lovers staring at one another across the expanse of an empty living room, as stunned in place, seemingly, as the camera. All three films were decorated with multiple Oscars (see the following section). Bette Davis received three Oscar nominations for her screen work under Wyler, and won her second Oscar for her performance in Wyler's 1938 film Jezebel. She told Merv Griffin in 1972 that Wyler trained her with that film to be a "far, far better actress" than she had been. She recalled a scene that was only a bare paragraph in the script, but "without a word of dialog, Willy created a scene of power and tension. This was moviemaking on the highest plane," she said. "A scene of such suspense that I never have not marveled at the direction of it." Laurence Olivier, whom Wyler directed in Wuthering Heights (1939) for his first Oscar nomination, credited Wyler with teaching him how to act for the screen, despite clashing with Wyler on multiple occasions. Olivier would go on to hold the record for the most nominations in the Best Actor category at nine, tied with Spencer Tracy. Critic Frank S. Nugent wrote in the New York Times, "William Wyler has directed it magnificently. It is, unquestionably, one of the most distinguished pictures of the year." In 1950, Wyler and Olivier made a second film together, Carrie, which was not a commercial success. However, some critics state that it nonetheless contains Olivier's finest film performance, but because of its old fashioned story, the film was very under appreciated: In critic Michael Billington's opinion:

«Егер әлемде әділеттік болса, Лоренс Оливье «Кэрри» фильміндегі ұмытылмас рөлі үшін «Оскар» сыйлығын алған болар еді». 1941 жылы Америка Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, Уайлер, Хастон, Анатоль Литвак және Фрэнк Капра, бұл кезде режиссерлер, бір уақытта әскери қызметке жазылды. Кейінірек Хастон Уайлермен болған достығын интервьюде еске алды:

«Уилли, әрине, менің индустриядағы ең жақсы досым болды. Біз бірден көп нәрсені ортақ екенімізді сезіндік. Уилли маған ұнайтын нәрселерді ұнатты. Біз Мексикаға барып, тауға шығып, құмар ойнадық. Ол керемет серік болды. Ол бірде Бетховеннің скрипкада ойнайтын, бірде мотоциклімен қала көшелерінде жылдам жүретін, бірде таза қарлы таудан сырғанап түсетін еді».

Уайлер және Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы Уайлер 1940 жылғы роман негізінде «Миссис Минивер» фильмін түсірді; бұл Еуропадағы соғысқа және Лондонға бомбалау шабуылдарына бейімделудегі орта таптағы ағылшын отбасының тарихы. Басты рөлдерді Грир Гарсон мен Уолтер Пиджен сомдады. Пиджен бастапқыда рөлді қабылдауға күмәнданды, бірақ актер Пол Лукас оған: «Уайлермен жұмыс істеу сіздің өміріңіздегі ең керемет тәжірибе болады, және осылай болды» деді. Пиджен еске алды: «Менің өмірімде ең үлкен өкініш – «Миссис Минивер» фильмін түсіруден бас тартуға қол жеткізгенім болса». Фильм үгіт-насихат мақсатына жетті, Ұлыбританияның соғыстағы қиын күндерін көрсету арқылы британ халқына көңіл жағды. Көп жылдар өткен соң, өзі соғыста болған Уайлер фильм «соғыстың бетін ғана сызып тастады, толық емес еді» деді. АҚШ-тың Ұлыбританиядағы елшісі Джозеф Кеннеди студияларға британдықтарды жақтаған және немістерге қарсы фильмдер түсіруді тоқтатуды бұйырды, өйткені ол британдықтардың жеңіліске ұшырауы мүмкін деп сенді. Бірақ MGM продюсері Эдди Мэнникс келіспеді, «біреу Англияға құрмет көрсетуі керек. Егер 100 мың доллар ұтырсақ та, ештеңе болмайды» деді. «Жақсылық тілеймін, Вилли. Кеше «Миссис Минивер» фильмін көрдім. Ол керемет. Сіз талантыңызбен мені қайта-қайта таң қалдырасыз және сіздің жұмысыңыздың осы соңғы және ең ұлы үлгісіне шын жүректен құттықтауымды қалаймын» делінген хат. 1942 және 1945 жылдар аралығында Уайлер АҚШ Әуе күштерінің майоры болып қызмет етуге еріктірілді және екі деректі фильм түсірді: «Мемфис Белл: Ұшатын бекіністің тарихы» (1944), Боинг B-17 және оның АҚШ Әуе күштері экипажы туралы; және «Thunderbolt!» (1947), Жерорта теңізіндегі P-47 истребитель-бомбардировщик эскадрильясын көрсетті. Уайлер «Мемфис Белл» фильмін түсіргенде үлкен тәуекелге барды, 1943 жылы жау территориясының үстінен бомбалау миссияларына қатысты; бір рейс барысында Уайлер оттегі жетіспеушілігінен есінен таныды. Уайлердің әріптесі, оператор Гарольд Дж. Танненбаум, бірінші лейтенант, түсірілім кезінде атып түсіріліп, қаза тапты. Режиссер Стивен Спилберг 2017 жылғы Netflix сериалындағы «Бес қайтып келді» фильмінде Уайлердің «Мемфис Белл» фильмін түсіруін сипаттады. Әуе күштеріне тағайындалғанға дейін Уайлер АҚШ қарулы күштеріндегі афроамерикандықтар туралы «Негр сарбазы» деректі фильмін түсіру үшін шақырылды. «Thunderbolt!» фильмінде жұмыс істеген кезде Уайлер қатты шуға ұшырап, есінен таныды. Оянғанда бір құлағы естімейтінін байқады. Уайлер соғыстан подполковник және мүгедек ардагер болып оралды. Соғыстан қайтып келгеннен кейін, қайтадан жұмыс істей алатынына сенімсіз Уайлер өзі жақсы білетін тақырыпқа бет бұрды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан қайтқан үш ардагердің үйге оралуы туралы оқиға, ардагерлердің бейбіт өмірге қайта бейімделу проблемаларын көрсетеді. Оның ең жеке фильмі саналатын «Үздік жылдар» Уайлердің үш жылдық майданнан кейін отбасына оралу тәжірибесіне негізделген. «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» фильмі «Үздік режиссер» (Уайлердің екінші «Оскары») және «Үздік фильм» номинацияларында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ тағы алты «Оскар» сыйлығын, соның ішінде бір арнаулы «Оскар» сыйлығын иеленді. 1949 жылы Уайлер «Мұрагер» фильмін түсірді, ол Оливия де Гавиландқа екінші «Оскар» сыйлығын әкелді және «Үздік көркемдік режиссерлік», «Ең жақсы костюмдік дизайн» және «Ең жақсы музыка» номинацияларында қосымша «Оскар» сыйлықтарын жеңіп алды. Кейбір сыншылар бұл фильмді оның мансабындағы ең жарқын туынды деп санайды, «тіпті ең көпжанды және табысты актрисада да қызғаныш тудыруы мүмкін». Де Гавиланд Нью-Йоркте осы пьесаны көрген және басты рөлді өте жақсы ойнай алатынына сенген. Содан кейін ол Уайлерге қоңырау шалып, Paramount компаниясына фильм құқықтарын сатып алуға көндірді. Ол Нью-Йоркке барып, пьесаны көріп, оқиғаға әсер етіп, студияны сатып алуға итермеледі. Де Гавиландпен бірге ол Монтгомери Клифт пен Ральф Ричардсонды да басты рөлдерге шақыруға қол жеткізді.

In 1941, Wyler directed Mrs. Miniver, based on the 1940 novel; it was the story of a middle class English family adjusting to the war in Europe and the bombing blitz in London. It starred Greer Garson and Walter Pidgeon. Pidgeon originally had doubts about taking on the role, until fellow actor Paul Lukas told him, "You will find working with Wyler to be the most delightful experience you ever had, and that's the way it turned out." Pidgeon recalled: "One thing that would have been a terrific regret in my life is if I had succeeded in getting out of doing Mrs. Miniver" The film succeeded in its propagandistic aims, eliciting sympathy for the British people by showing Britain during its darkest days of the war. Years later, having been in the war himself, Wyler said that the film "only scratched the surface of war It was incomplete." U. S. ambassador to the United Kingdom Joseph Kennedy told the studios to stop making pro British and anti German films, because he believed that British defeat was imminent. But MGM producer Eddie Mannix disagreed, saying that "someone should salute England. And even if we lose $100,000, that'll be okay." quote box||align=left|width=25em|bgcolor =lightCyan |quote=Dear Mad Willy. I saw Mrs. Miniver last night. It is absolutely wonderful. You repeatedly amaze me with the demonstrations of your talent and I ask you to believe that it is with genuine pleasure that I salute this latest and greatest example of your work.|source= —producer David Selznick Bosley Crowther wrote in his New York Times review that Mrs. Miniver was the finest film yet made about the war, "and a most exalting tribute to the British." Between 1942 and 1945, Wyler volunteered to serve as a major in the United States Army Air Forces and directed a pair of documentaries: The Memphis Belle: A Story of a Flying Fortress (1944), about a Boeing B 17 and its U. S. Army Air Force crew; and Thunderbolt! (1947), highlighting a P 47 fighter bomber squadron in the Mediterranean. Wyler filmed The Memphis Belle at great personal risk, flying over enemy territory on actual bombing missions in 1943; on one flight, Wyler lost consciousness from lack of oxygen. Wyler's associate, cinematographer Harold J. Tannenbaum, a First Lieutenant, was shot down and perished during the filming. Director Steven Spielberg describes Wyler's filming of Memphis Belle in the 2017 Netflix series, Five Came Back. Before being assigned to the Air Force, Wyler was hired to direct the documentary The Negro Soldier on African Americans in the United States Armed Forces. Working on Thunderbolt! Wyler was exposed to such loud noise that he passed out. When he awoke, he found he was deaf in one ear. Wyler returned from the War a lieutenant colonel and a disabled veteran. Returning from the War and unsure whether he could work again, Wyler turned to a subject that he knew well This story of the homecoming of three veterans from World War II dramatized the problems of returning veterans in their adjustment back to civilian life. Arguably his most personal film, Best Years drew on Wyler's own experience returning home to his family after three years at the front. The Best Years of Our Lives won the Academy Award for Best Director (Wyler's second) and Academy Award for Best Picture, as well as six other Academy Awards including one Academy Honorary Award. In 1949 Wyler directed The Heiress, which earned Olivia de Havilland her second Oscar and garnered additional Oscars for Best Art Direction, Best Costume Design, and Best Music. The film is considered by some to be a highlight in her career, "that could strike envy even in the most versatile and successful actress," according to one critic. De Havilland had seen the play in New York and felt she could play the lead perfectly. She then called Wyler to convince him to have Paramount buy the film rights. He flew to New York to see the play and moved by the story,persuaded the studio to buy it. Along with de Havilland, he managed to get Montgomery Clift and Ralph Richardson to co star.

1950-1959: Директор қызметі

1951 жылы Уайлер «Детективтік оқиғада» Кирк Дуглас пен Элеонора Паркерді түсіріп, режиссерлік етті. Ли Грант пен Джозеф Уайзман фильмде дебют жасады, ол төрт «Оскар» сыйлығына ұсынылды, оның ішінде Грант үшін де. Сыншы Босли Кроутер фильмді «продюсер-режиссер Уильям Уайлердің жақсы, жауап беретін актерлік құрамның көмегімен жасалған шапшаң, қызықты фильм» деп мақтады. «Кэрри» 1952 жылы жарық көрді, оның басты рөлін Дженнифер Джонс, ал Хёрствуд рөлін Лоренс Оливье сомдады. Эдди Альберт Чарльз Друэ рөлін сомдады. «Кэрри» екі рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды: Костюм дизайны (Эдит Хед) және үздік көркемдік режиссерлік (Хал Перейра, Роланд Андерсон, Эмиль Кури). Уайлер Дженифер Джонсты түсіруге қарсы болды, ал түсірілім әртүрлі қиындықтармен аяқталды. Джонс жүкті екенін айтпаған; Уайлер өзінің бір жастағы ұлының өліміне қайғырып жүрді; Оливье аяғының ауыр ауруына шалдықты, ол Джонсқа деген жеккөрушілікті дамытты. Голливуд маккартизмнің әсерінен әлсіреп, студиясы әдепсіз деп қаралатын фильмді таратудан қорықты. Соңында фильмнің аяғы өзгертіліп, оның мазмұны оңтайлы болу үшін түсірілді. Соғыстан кейінгі кезеңде Уайлер бірнеше сыншылардан танымал және ықпалды фильмдер түсірді. «Римдік каникулдар» (1953) Одри Хепбернді АҚШ көрермендеріне өзінің алғашқы басты рөлінде таныстырды, оған үздік әйел актер номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығы берілді. Уайлер Хепберн туралы жылдар өткен соң, шынымен де ұлы актрисаларды сипаттағанда: «Осы лигада тек Гарбо, басқа Хепберн және, мүмкін, Бергман болды. Бұл сирек кездесетін қасиет, бірақ оны тапқанда, қандай керемет». Фильм бірден хит болып, ең жақсы костюм дизайны (Эдит Хед) және ең жақсы сценарий (Далтон Трамбо) үшін жеңіп алды. Хепберн Уайлермен үш фильм түсіреді, оның ұлы оның мансабындағы ең маңызды режиссерлердің бірі екенін айтады. «Достық ынандыру» (1956) Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығын алды. 1959 жылы Уайлер «Бен-Хур» фильмін түсіріп, 11 «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бұл 1997 жылы «Титаник» пен 2003 жылы «Сақиналардың иесі: Патшаның оралуы» фильмдеріне дейін теңдесі жоқ. Ол 1925 жылғы нұсқаны шығаруға да көмектескен. Уайлер мен оның жұлдызы Чарлтон Хестон екеуі де фильмнің MGM үшін не екенін білген, оның нәтижесіне үлкен инвестиция салды, фильмнің бюджеті 7 миллионнан 15 миллион долларға дейін өсті және MGM-нің қаржылық қиындыққа тап болғаны. Олар фильмнің кассада ойсырай алмаса, MGM банкротқа ұшырайтынын білген. Бұған фильмнің табысты түсірілуіне байланысты қаржылай қысым себеп болды. 15 мың актерлік құрам, басты жұлдыз, 70 мм фильмде түсірілген, стереофониялық тректер сол кездегі ең қымбат фильм болды. Мысалы, 9 минутқа созылған арба жарысын түсіру 6 айға созылды. «Бен-Хур» кинотеатрда үлкен табысқа ие болды. Уайлер өзінің үшінші «Оскар» сыйлығын үздік режиссер ретінде, ал Чарлтон Хестон өзінің алғашқы және жалғыз «Оскар» сыйлығын жұлдыз ретінде жеңіп алды. Хестон өзінің өмірбаянында бастапқыда рөлді ойнауға күмәнданатынын еске алды. Бірақ оның агенті оған басқаша кеңес берді: «Актерлер тіпті сценарийді оқымай-ақ Уайлермен рөлдерді алатынын білмейсіз бе? Мен саған айтып отырмын, сен бұл фильмді түсіруің керек!» «Бен-Хурды» шығару үшін 15 миллион доллар жұмсалды, бірақ 1961 жылдың соңына дейін 47 миллион доллар және бүкіл әлем бойынша 90 миллион доллар табыс тапты. Кинотеатрлар ашылғаннан кейін айларда көрермендер кинотеатрларды тонап кетті. Сыншы Паулин Каел Уайлердің жетістігін мақтады: «Мен өнер үйінің көрермендері үшін жақсы нәрсе жасай алатын суретшіге таңғаламын; бірақ мен сонымен қатар үлкен өндірісті басқара алатын және өзінің ақыл-ойы мен перспективасын және адамгершілік сезімдерін керемет сақтап қала алатын режиссердің коммерциялық ерлігін қолдаймын». Сондай-ақ, ол Джеймс Гарнерді «Балалар сағаты» сериалындағы рольге алды. Гарнер Warner Bros.-ті сот ісінде жеңіп, оған «Маверик» телесериалынан шығуға мүмкіндік берді және қысқа уақытқа сұр тізімге енді, бірақ Уайлер оны актерлік құрамға қосқанда сұр тізімді бұзды; келесі жылы Гарнер төрт ірі фильмде басты рөлді ойнады. 1968 жылы ол Барбра Стрейзандтың дебюттік «Күлкілі қыз» фильмінде Омар Шарифпен бірге түсірілді, ол үлкен қаржылық жетістікке қол жеткізді. Ол сегіз «Оскар» сыйлығына ұсынылды, ал Одри Хепберн сияқты өзінің алғашқы басты рөлінде Стрейзанд ең үздік әйел рөлін жеңіп, өзінің режиссерлігімен «Оскар» жеңіп алған он үшінші актер болды. Стрейзанд Бродвейдің «Күлкілі қыз» мюзиклінде жеті жүз рет ойнаған. Ол бұл рөлді жақсы білгенімен, Уайлер оның сахналық рөлін экранға бейімдеуі керек болды. Ол фильмнің өндірісіне қатысуға табиғи түрде ұмтылды, көбінесе Уайлерден сұрақтар қойды, бірақ олар жақсы қарым-қатынас жасады. «Оның біріміздің не істеп жатқанымызды білетінін анықтағанда мәселелер шешілді», - деді Уайлер әзілдеп. Оны Стрейзандты режиссерлік етуге тартқан нәрсе Одри Хепбернді тартқан нәрсеге ұқсас болды, ол да фильм көрермендері үшін жаңа болды. Ол Стрейзандпен оның мюзиклдік көрсетілімі кезінде кездесті және тағы бір жаңа жұлдызды сыйлыққа ие болу перспективасына қуанды. Ол Стрейзандтың Бетти Дэвистің мансабының басындағы актриса болуға деген ұмтылысын сезіп, бағалады. «Оны жай ғана бақылау керек және фильм камерасы үшін сәл реттеу керек болды», - деді Уайлер кейін. «Мен оны қатты жақсы көремін. Ол өте кәсіби, өте жақсы, тырысқан жұмыскер, кейде тым тырысқан. Ол сіз рұқсат берсеңіз, күндіз-түні жұмыс істейтін еді. Ол мүлдем шаршамайтын». Уайлер «Паттон» (1970) фильмін режиссерлік етуге шақырылды, бірақ 1969 жылы өндіріс басталғанға дейін бас тартты. Уайлер режиссерлік еткен соңғы фильм – «Л. Б. Джонстың азаттығы», ол 1970 жылы жарық көрді.

In 1951, Wyler produced and directed Kirk Douglas and Eleanor Parker in Detective Story, portraying a day in the lives of the various people in a detective squad. Lee Grant and Joseph Wiseman made their screen debuts in the film, which was nominated for four Academy Awards, including one for Grant. Critic Bosley Crowther lauded the film, describing it as "a brisk, absorbing film by producer director William Wyler, with the help of a fine, responsive cast." Carrie was released in 1952 starring Jennifer Jones in the title role and Laurence Olivier as Hurstwood. Eddie Albert played Charles Drouet. Carrie received two Academy Award nominations: Costume Design (Edith Head), and Best Art Direction (Hal Pereira, Roland Anderson, Emile Kuri). Wyler was reluctant to cast Jennifer Jones, and the filming was subsequently plagued by a variety of troubles. Jones had not revealed that she was pregnant; Wyler was mourning the death of his year old son; Olivier had a painful leg ailment, and he developed a dislike for Jones. Hollywood was reeling under the effects of McCarthyism, and the studio was afraid to distribute a film that could be attacked as immoral. Ultimately, the ending was changed and the film was cut to make it more positive in tone. During the immediate postwar period, Wyler directed a handful of critically acclaimed and influential films. Roman Holiday (1953) introduced Audrey Hepburn to U. S. audiences in her first starring role, winning her an Academy Award for Best Actress. Wyler said of Hepburn years later, when describing truly great actresses, "In that league there's only ever been Garbo, and the other Hepburn, and maybe Bergman. It's a rare quality, but boy, do you know when you've found it." The film was an instant hit, also winning for Best Costume Design (Edith Head), and Best Writing (Dalton Trumbo). Hepburn would eventually do three movies with Wyler, who her son said was one of the most important directors in her career. Friendly Persuasion (1956) was awarded the Palme d'Or (Golden Palm) at the Cannes Film Festival. And in 1959, Wyler directed Ben Hur, which won 11 Oscars, a feat unequaled until Titanic in 1997 and The Lord of the Rings: The Return of the King in 2003. He had also assisted in the production of the 1925 version. Wyler and its star, Charlton Heston, both knew what the film meant for MGM, which had massive investments in its outcome, with the film's budget having gone from $7 million to $15 million, and the fact that MGM was already in dire financial straits. They were aware that if it failed at the box office, MGM might go bankrupt. Part of the reason for that was the financial stress placed on making the film a success. With a cast of fifteen thousand extras, a leading star, and shot on 70mm film with stereophonic tracks, it was the most expensive film ever made at that time. The nine minute chariot race, for example, took six months to film. Ben Hur became a great box office success. Wyler won his third Academy Award for Best Director and Charlton Heston his first and only Academy Award as its star. Heston recalled in his autobiography that at first he had doubts about playing the role. But his agent advised him otherwise: "Don't you know that actors take parts with Wyler without even reading the damn script? I'm telling you, you have to do this picture!" Ben Hur cost $15 million to produce but earned $47 million by the end of 1961 and $90 million worldwide. Audiences mobbed movie theaters in the months after it opened. Critic Pauline Kael praised Wyler's achievement:
blockquote|I admire the artist who can make something good for the art house audience; but I also applaud the commercial heroism of a director who can steer a huge production and keep his sanity and perspective and decent human feelings beautifully intact. and also cast James Garner in The Children's Hour with Audrey Hepburn and Shirley MacLaine. Garner had beaten Warner Bros. in a lawsuit, enabling him to leave the television series Maverick, and had been briefly graylisted as a result but Wyler broke the graylist by casting him; the following year, Garner played a leading role in four major motion pictures. In 1968 he directed Barbra Streisand in her debut film, Funny Girl, costarring Omar Sharif, which became a huge financial success. It was nominated for eight Academy Awards, and like Audrey Hepburn in her first starring role, Streisand won as Best Actress, becoming the thirteenth actor to win an Oscar under his direction. Streisand had already starred in the Broadway musical of Funny Girl, with seven hundred performances. And although she knew the part well, Wyler still had to mold her stage role for the screen. She naturally wanted to be involved in the film's production, often asking Wyler questions, but they got along well. "Things were ironed out when she discovered some of us knew what we were doing," kidded Wyler. What originally attracted him to direct Streisand was similar to what attracted him to Audrey Hepburn, who had also been new to film audiences. He met with Streisand during her musical run and became excited at the prospect of guiding another new star into an award winning performance. He sensed and admired that Streisand had the same kind of dedication to being an actress as did Bette Davis, early in her career. "It just needed to be controlled and toned down for the movie camera." Wyler said afterwards, "I'm terribly fond of her. She was very professional, very good, a hard worker, too hard at times. She would work day and night if you would let her. She is absolutely tireless". Wyler was hired to direct Patton (1970), but quit before the beginning of production in 1969. The last film Wyler directed was The Liberation of L. B. Jones, released in 1970.

Көрнекі стилі

Уайлер кинематографшы Грег Толандпен алты фильмде, көбінесе 1930 жылдары жұмыс істеді. Толанд олардың көпшілігі үшін терең фокус фотографиялық техникасын қолданды, осы арқылы экрандағы барлық нысандарды – алғы немесе артқы планда болсын – бір уақытта өткір фокуста ұстауға мүмкіндік берді. Бұл техника көлемін сезінуге мүмкіндік береді, демек, көріністі шынайырақ етеді. Перфекционист болғандықтан Уайлер "40 дубльдік Уайлер" деген лақап атқа ие болды. "Изебель" фильмін түсіргенде Уайлер Генри Фонданы бір нақты сахнаны 40 рет ойнауға мәжбүр етті, әрбір дубльден кейін берген жалғыз нұсқауы – "Қайтадан!". Фонда одан бағыт сұрағанда, Уайлер: "Жаман!" деп жауап берді. Сол сияқты, Чарлтон Хестон режиссерден "Бен-Хур" фильміндегі рөлінің кемшіліктері туралы сұрағанда, Уайлер Хестонға "Жақсы ойна!" деді. Дегенмен, Хестон сахна қаншалықты қиын болғанына қарамастан, оны аяқтағанда әрқашан жақсы шыққанын айтады:

blockquote| Менің жалғыз жауабым – оның талғамы керемет және әрбір актер оны біледі. Оның талғамына және ол сіздің өнеріңізге ненің әсер ететініне сену Уайлердің фильміне актерлерді шақыруды оңайлатады. Уайлердің фильмінде жұмыс істеу – түрік моншасындағыдай. Сіз жартылай суға батып, бірақ гүл иісімен шығасыз. Дэвис Уайлердің оны бұрынғыдан да "жақсы актриса" еткенін айтты. Дэвис олардың бірлескен жұмысын былай қорытындылады: "Ол маған актриса ретінде толыққанды әлеуетімді түсінуге көмектесті. Мен осы ерекше талантты және креативті режиссерде өзіме теңлес таптым". "Оскар" сыйлығын алған басқа актерлер: "Мұрагер" фильміндегі Оливия де Гавиланд (1949), "Римдік қаникул" (1953) фильміндегі Одри Хепберн, "Бен-Хур" (1959) фильміндегі Чарлтон Хестон және "Қызық қыз" (1968) фильміндегі Барбра Стрейзанд. Уайлердің фильмдері Голливуд тарихындағы кез келген басқа режиссерге қарағанда, қатысқан суретшілер мен актерлер үшін көбірек марапаттар алды. Ол үздік режиссер номинациясында 12 рет "Оскарға" ие болды, ал оның көптеген әріптестері мен актерлері "Оскар" сыйлығын жеңіп алды немесе оған ұсынылды. 1965 жылы Уайлер мансаптық жетістіктері үшін Ирвинг Г. Тальберг естелік сыйлығын жеңіп алды. Он бір жылдан кейін ол Америка кино институтының өмірлік жетістіктері үшін сыйлығын алды. "Үздік фильм" және "Үздік режиссер" номинацияларындағы "Оскар" сыйлықтарынан басқа, Уайлердің 13 фильмі "Үздік фильм" номинациясына ие болды. Уайлердің кейінгі фильмдерінің арасында "Балалар сағаты" (1961) бар, ол бес "Академия" сыйлығына ұсынылды. Соңғы фильмдеріне "The Collector" (1963), "Қызық қыз" (1968) және оның соңғы фильмі "L. B. Jones-тің азаттығы" (1970) кірді. Уайлердің көптеген үй фильмдері Академия кино мұрағатында сақталады; мұрағат олардың бірнешеуін 2017 жылы сақтап қалды.

Жеке өмір және өлім

Уайлер актриса Маргарет Суллаванмен қысқа уақытқа үйленді (1934 жылдың 25 қарашасынан 1936 жылдың 13 наурызына дейін) және 1938 жылдың 23 қазанында актриса Маргарет "Талли" Таллишетке үйленді. Олар өмірінің соңына дейін бірге болды. Олардың бес баласы болды: Кэтрин, Джудит, Уильям кіші, Мелани және Дэвид. Кэтрин бір сұхбатта анасының оның мансабында маңызды рөл атқарғанын, көбінесе оның "қақпашысы" болып, оған ұсынылған сценарийлерді оқып бергенін айтты. 1981 жылдың 24 шілдесінде Уайлер өмірі мен мансабы туралы PBS деректі фильмі "Уильям Уайлер режиссерлік еңбектері" үшін қызы Кэтринмен сұхбат берді. Үш күннен кейін ол жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Forest Lawn Memorial Park зиратына жерленген. Уайлер масондық ұйымның мүшесі болған.

Құрмет пен марапаттар

Уайлер – Академия сыйлықтары тарихында ең көп номинация алған режиссер, он екі номинациямен. Ол "Миссис Минивер" (1942), "Өміріміздің ең жақсы жылдары" (1946) және "Бен-Хур" (1959) фильмдерін түсіргені үшін үш рет "Оскар" сыйлығын үздік режиссер номинациясында жеңіп алды. Ол осы санатта төрт "Оскар" жеңіп алған Джон Фордтан кейін Фрэнк Капрамен тең. Сонымен қатар, ол Академия тарихында ең үздік фильм атанған үш фильмді (соның ішінде үздік режиссер сыйлығын алған үш фильмді) түсірген жалғыз режиссер және Стивен Спилбергпен бірге ең көп ең үздік фильм номинациясын алған (он үш фильм) рекордты бөліседі. Ол тарихтағы кез келген режиссерге қарағанда "Оскар" сыйлығына ұсынылған актерлерді көп бағыттапты: отыз алты актер. Осы номинациялардың он төрті жеңісге жетіп, "Оскар" сыйлығын жеңіп алды, бұл да рекордтық көрсеткіш. 1976 жылы ол төртінші AFI өмірлік жетістіктері сыйлығына ие болды. Өзінің дебюттік фильміндегі режиссерлік еңбегі үшін Барбра Стрейзанд оған алғыс айтқандардың қатарында болды. Кино индустриясына қосқан үлесі үшін 1960 жылдың 8 ақпанында Уайлер Голливудтың Даңқ аллеясындағы 1731 Vine Street мекенжайында өз жұлдызына ие болды. 1961 жылы Уайлер Калифорния штатының Монтерей қаласында өткен алғашқы "Алтын табақ" банкетінің құрметті қонағы ретінде танылды, ол еңбегімен көзге түскен 50 көрнекті американдықтардың бірі болды. Бұл марапатты "Академиялық жетістіктер" ұлттық кеңесінің дауыс беруі арқылы иеленді.