Кіріспе

Француз дәрігері, ақыны және аудармашы (1868–1949) Жозеф Шарль Мардрус, сонымен қатар "Жан Шарль Мардрус" (1868–1949) деп белгілі, француз дәрігері, ақыны және танымал аудармашы болған. Бүгінде ол араб тілінен француз тіліне "Мың бір түн" аудармасымен ең көп танылады, ол 1898 жылдан 1904 жылға дейін жарық көрді және кейіннен Эдвард Повис Матерс аударды. 1926–1932 жылдары «Мың бір түн мен бір түн кітабы» атты жаңа басылым жарық көрді. Мардрустың «Араб түндері» нұсқасы Марсель Прусттың «Өткенге саяхат» романында тікелей айтылады. Мардрус шығыстанушы болғандықтан, көптеген материалдарды өзі қосты, сондықтан оның аудармасы толыққанды нақты емес. Мысалы, гомосексуалистік материалдың көп бөлігі Мардрустың өзінің туындысы, бұл «Түндердегі» нақты гомосексуализм мәселесін уландырады, оның ішінде осы тақырыпта көптеген деректер бар. Мардрус өзінің аудармасы бұрын белгісіз болған «Тунис мәтініне» негізделгенін мәлімдеді, бірақ бұл ойдан туған қолжазбаны ешкім көрген емес.

Өмірбаян

Мардрус 1868 жылы Египеттің Каир қаласында армян текті католик отбасында дүниеге келді. Парижге қоныстанғанға дейін Ливанда оқыды. Француз үкіметінің дәрігері ретінде ол Марокко мен Қашық Шығыста жұмыс істеді. Ол басқа да аудармалар жасады, олардың кейбіреулерін швейцариялық гравер Франсуа Луи Шмид (1873–1941) суреттеді. 1900 жылдың 5 маусымында ол романшы және ақын Люси Деларю Мардрусқа үйленді. 1914 жылы ол Габриэль Бралэнтпен ("Кобрет") танысты, кейін ол оған үйленді, ал келесі жылы Люсимен ажырасты; Люсинің ешқандай жағдайда лесбияндыққа бейімділігі болған. Эльвира Будер (1918 жылы туған) 1930 жылдары Мардруспен бірге Египеттен Грекия арқылы Сорбоннаға бару ниетімен саяхаттағанын айтты. Парижге келгеннен кейін көп ұзамай соғыс басталды, ол жүкті болып, Италия паспортымен Францияда қалды. Будер француздар Парижді басып алған кезде Италияға кетті, бірақ Мардрус баланың әкесі емес екенін мәлімдеді. Кейіннен олар соңғы рет кездесті, ол кезде Будер Э. В. Н. Маллоузға, С. Э. Маллоуздың ұлы Чарльз Эдвард Маллоузға үйленген болатын. Мардрус Луи Арагонмен дос болды және оған Будерді таныстырды.