Кіріспе
Ақыл-ой күштерінен пайда болатын жан. Тулпа – бұл бастапқыда Тибет буддизмінен шыққан, кейін мистика және паранормальды құбылыстар дәстүрлерінде кездесетін, әдетте адам кейпінде болатын, рухани тәжірибе мен терең шоғырлану арқылы жаратылатын материалдық түрі немесе ой-форма. Қазіргі кездегі "тулпамансерлер" деп аталатын жандар бұл терминді саналы және белгілі бір деңгейде тәуелсіз деп есептейтін, ерікті түрде жасалған қиял желісі ретінде қолданады. Көптеген қазіргі жандар тулпаны паранормальдық емес, психологиялық ұғым деп қарастырады. Бұл идея теософияда маңызды нанымға айналды.
Tulpa is a concept originally from Tibetan Buddhism and found in later traditions of mysticism and the paranormal of a materialized being or thought form, typically in human form, that is created through spiritual practice and intense concentration. Modern practitioners, who call themselves "tulpamancers", use the term to refer to a type of willed imaginary friend which practitioners consider to be sentient and relatively independent. Modern practitioners predominantly consider tulpas to be a psychological rather than a paranormal concept. The idea became an important belief in Theosophy.
Шығу тегі
Тулпалар ұғымы буддалық нирманакаядан бастау алады, тибет тілінде "спрул па" (སྤྲུལ་པ་) деп аударылады: будданың нирванаға қол жеткізбегендерге үйрету үшін жасайтын жердегі денелері. Батыстың тульпа туралы түсінігі XX ғасырдағы еуропалық мистикалық саяхатшылармен қалыптасты, олар бұл идеяны буддалықтан тәуелсіз қарастырды.
Теософия және ой формалары
20 ғасырдағы теософтар Ваджраянаның эманациялық дене тұжырымын 'тульпа' және 'ой формасы' тұжырымдарына бейімдеді. Теософ Энни Безант 1905 жылы жарияланған "Ой Формалары" кітабында оларды үш топқа бөледі: оларды жасайтын адамның пішініне ұқсас формалар, заттарға немесе адамдарға ұқсайтын және табиғат рухтарымен немесе қайтыс болғандармен жанданатын формалар, сондай-ақ астралдық немесе психикалық жазықтықтардың эмоциялар сияқты туа біткен қасиеттерін көрсететін формалар. "Ой формасы" термині Эванс Венцтің 1927 жылғы Тибеттің Өлім Кітабының аудармасында да қолданылады. Бұл тұжырым Батыс магиясында да қолданылады. Кейбір адамдар "Жұқа адамды" (Slender Man) тульпа эффектісі деп сипаттап, оны бірнеше адамның ойлау процесіне жатқызады. Оккультист Уильям Уокер Аткинсон "Адам аурасы" кітабында ой формаларын адамдарды қоршаған ауралардан шығатын, олардың ойлары мен сезімдерінен пайда болатын қарапайым эфирлік нысандар деп сипаттады. Ол "Ес тілділік және оккульттік күштер" еңбегінде тәжірибелі оккультистердің өз аураларынан ой формаларын жасай алатынын, олар проекциялаған адамға ұқсауы немесе ұқсамауы мүмкін, немесе тек "оянған астралдық сезімдері" барлар ғана көре алатын иллюзиялар ретінде қызмет ететінін түсіндірді.
Александра Давид-Нель
Рухани сардар Александра Дэвид Неел 20-ғасырдағы Тибетте буддалық тульпа жасау тәжірибелерін көргенін мәлімдеді. Дэвид Неел тульпаның өз санасын дамыта алатынына сенді: "Тулпаға нағыз адам рөлін ойнауға жететін өмірлік күш берілген соң, ол жасаушысының бақылауынан шығуға ұмтылады. Дэвид Неелдің сөзінше, бұл процесс автоматты түрде жүзеге асады, дәл сол сияқты, баланың денесі дамып, жеке өмір сүре алатын болса, анасының құрсағынан шығады". Вайссиердің зерттеулері осы қауымның демографиялық, әлеуметтік және психологиялық ерекшеліктерін қарастырды. Осы тәжірибешілер тульпаны "нағыз немесе жартылай нағыз адам" деп есептейді. Сомер және авторлар (2021) интернеттегі tulpamancer субмәдениетін "жалғыздық пен психикалық күйзелістен құтылу" құралы ретінде сипаттап, оның шындықты өзгертумен (РС) тығыз байланысты екенін атап өтті – бұл қазіргі шындықтан қашып, алдын ала жоспарланған қалаған шындыққа немесе таңдалған фантазиялық кейіпкерлердің "керемет әлеміне" ену үшін өзін-өзі гипнозға салудың әдейі тәсілі.