Кіріспе
Ж.Р.Р. Толкиннің Ортажердегі Эльфтердің ойдан шығарылған аңғары, Ж.Р.Р. Толкиннің легендариумындағы бір орын. Ривендел – Ж.Р.Р. Толкиннің Ортажердегі ойдан шығарылған әлеміндегі аңғар, ол үйдей жылы бейіл мен сиқырлы Эльфтердің өзге дүниесін білдіреді. Бұл "Хоббит" және "Сақиналардың Иесі" кітаптарындағы маңызды орын, себебі осы жерде Бір Сақинаны жоюға жасалған жорық басталады. Ривенделдің тыныш атмосферасы 1960 жылдардағы соғыс кезеңінде "Сақиналардың Иесі" кітабының танымалдығына әсер еткен болуы мүмкін. Ғалымдар Ривенделл Эльфтер әнінің отаны болғанын атап өтеді, ол Эльберетке арналған гимннен бастап, Толкиннің католицизмін еске түсіретін, және көптеген поэтикалық тәсілдері бар күрделі Эарендил әніне дейін жетеді. Тағы да бірі, оның кельттердің Тир на Ног сияқты өзге дүниесіне ұқсас екенін, ал физикалық тұрғыдан 1911 жылы Толкиннің серуендеген Швейцариядағы Лаутербруннен аңғарын еске түсіретінін жазған.
a place in J. R. R. Tolkien's legendarium
Rivendell is a valley in J. R. R. Tolkien's fictional world of Middle earth, representing both a homely place of sanctuary and a magical Elvish otherworld. It is an important location in The Hobbit and The Lord of the Rings, being the place where the quest to destroy the One Ring began. Rivendell's feeling of peace may have contributed to the popularity of The Lord of the Rings during the war troubled 1960s. Scholars have noted that Rivendell was the home of Elvish song, from the hymn to Elbereth, recalling Tolkien's Catholicism, to the complex Song of Eärendil with its multiple poetic devices. Others have written that it resembles the Celtic Otherworld of Tír na nÓg; and that it physically recalls the valley of Lauterbrunnen in Switzerland where Tolkien had gone hiking in 1911.
Этимология
Ривенделл – Синдарин тіліндегі Имладристің тікелей аудармасы немесе калькасы, екеуі де "терең аңғар" деген мағынаны білдіреді. Ривенделл атауы екі ағылшын тіліндегі элементтен тұрады: "riven" (жарылған, бөлінген) және "dell" (аңғар). Имладрис Вестрон тілінде "Карнингул" деп те аталды, Вестрон – Ортажердің "ортақ тілі", "Сақиналар Иесі" кітабында ағылшын тілі ретінде бейнеленген. Эльрондтың Ривенделдегі үйі "Теңіздің шығысындағы соңғы жайлы үй" деп те аталады, бұл Тұманды таулардың шығысында жатқан жабайы далаға (Рованионға) сілтеме жасайды.
География
Ривенделл шығыс Эриадорда Бруинен өзенінің тар шатқалының шетінде (Ривенделлге негізгі жолдардың бірі жақын маңдағы Бруинен броды арқылы келеді), Хитаэглир немесе Тұманды таулардың баурайында және етегінде жақсы жасырылған. "Сақиналар Иесі" кітабында жарияланған Батыс Орта Жердің картасына қарамастан, Толкиннің пікірінше, Ұлы Шығыс жолы Ривенделл арқылы өтпеді: Ривенделл Жоғарғы өткелге баратын жолдан алыс, жасырын аңғар ретінде сақталды. Хоббитон сияқты, ол да Толкиннің жұмыс орны Оксфордтың шамамен бірдей ендігінде орналасқан.
Тарих
Ривенделл Екінші дәуірде, қараңғы әмірші Сауронның Эрегион елін қиратқаннан кейін құрылды. Ривенделл шығыс Эриадордағы жалғыз эльфтер мекені болып қалды; Гил-ғалад Эльрондқа Вилья сақинасын сыйлады, оған Ривенделлді қорғауға және оның жасырын аңғарында уақыттың ағысын баяулатуға күш берді: шындығында, Ривенделл өз күнтізбесін сақтады. Сауронның жауы, соның ішінде Эльронд Ақ Кеңес құрды, ол Ривенделде жиналатын, мысалы, Кеңес Некромантті Дол Гулдурдағы бекінісінен қуу туралы шешім қабылдағанда. Бір Сақина жойылғанда Эльрондтың сақинасы күшін жояды, ол Валинорға аттанады.
Физикалық шығу тегі
Толкин Ривенделлді 1911 жылы Швейцариядағы Лаутербруннентальға жасаған сапарынан шабыттандырған. Орта ғасырлар зерттеушісі Марджори Бернс Билбоның Ривенделге жолының ертедегі фантастикалық жазушы және скандинавиялық аңыздарды аударған Уильям Морристің Исландияның шұрайлы далалары арқылы "Су аңғары" (Ватнсдейл) деп атаған жерге сапар шегуімен үлкен ұқсастықтары бар екенін жазады; екеуі де жасыл дақтармен көмкерілген биік жерлерді шарлап, қатты шаршайды; екеуі де тар шатқалдар мен батпақтардан өтеді; және екеуі де қорғаныш пен жайлылық сыйлайтын құпия аңғарға жетеді. Моррис басқа жерде "тар, көпірге ұқсайтын тасқа" кезеді, дәл сол сияқты Билбо Ривенделге кіргенде "қоршауы жоқ тар тас көпірмен" кездеседі.
Бейімделулер
Питер Джексонның 2001 жылғы "Сақиналар бірлестігі" фильмінде Ривендел романтикалық тұрғыдан бейнеленген, және жоғары деңгейдегі мәдениетке ие. "Пост-Рускиндік" стилі Толкиннің өзі салған суреттерімен үйлеспейді. Кейбір зерттеушілер бұл оның өнеркәсіптік өндіріске деген наразылығын көрсетеді деп санайды. Питер Джексонның 2001 жылғы "Сақиналар бірлестігі" фильмінде Ривенделл Жаңа Зеландиядағы Каитоке аймақтық паркі арқылы көрсетілген, бірақ сарқырамалар компьютерлік графикамен қосылған. Брайан Роузбери Джексонның Эльфтерді мәдениетті деп бейнелегенін, ал Толкин оларды табиғатқа жақын еткенін айтады. Дегенмен, ол фильмдегі Ривенделлдің "архитектурасы мен әшекейлері табиғи мотивтерге негізделгенін", "табиғатпен үйлесімділік, бірақ бірқадам артта" екенін көрсетеді, бұл бейнеленген Ривенделлдің "Портмейрион сияқты шаттыққа толы ортасымен" жақсы үйлеседі. Роузбери бұл дизайнды "пост-Рускиндік" деп сипаттайды, өйткені ол Рафаэльге дейінгі кезеңнің суреттерінде, Уильям Морристің өнер және қолөнер дизайндарында және модерн архитектуралық элементтерінде кездеседі. Бұл Толкиннің өзі салған суреттерінен өзгеше, бірақ Роузберидің пікірінше, Толкин де осыны қалаған болар, себебі ол өнеркәсіптік өндіріске қарсы болған.
Мұра
Батыс әлеміндегі контрмәдениет кезеңінде 1960-1970 жылдары Данияның Зеландия аралында 1968 жылы Маос Лист (Маоның қуанышы) деп аталатын коммуна құрылды, оның тұрғындары өздерінің тегін Кловедалмен, "Rivendell" үшін дания тіліндегі сөзбен ауыстырды. Кейін олардың кейбірі елде танымал мәдениет қайраткерлері болды. Ривенделл шарапханасы 1987 жылдан 2008 жылға дейін Нью-Йорктің Гудзон өзені аңғарында жұмыс істеді. Толкин ансамблі "Сақиналардың иесі" кітабындағы барлық әндерді 1997 және 2005 жылдар аралығында төрт CD-ге жазды, әрқайсысының тақырыбында "Rivendell" сөзі болды. Швециялық классикалық композитор Анна Лена Лаурин екі гитараға арналған "Rivendell" атты шығарма жазды. Канадалық прогрессивті рок тобы Rush 1975 жылы шыққан Fly by Night студиялық альбомындағы "Rivendell" әнінде Эльфтердің қасиетті орнын мәңгі есте қалдырды. Ән шаршаған саяхатшының онда таба алатын тыныштық пен көз алдында аяқталмайтын уақытқа арналған, лирикасында "Эльфтер әндері мен аяқсыз түндер / Тәтті шарап және жұмсақ, тыныш жарықтар / Уақыт ешқашан сізге тиіспейді / Бұл сиқырлы жерде" деп айтылған.