Кіріспе
Етрурияның екі көне римдік қаласы Вольсиния немесе Вулсиния (этрус. Velzna немесе Velusna; грек. Ouolsinioi, Ὀυολσίνιοι; Ὀυολσίνιον) – Етрурияның екі көне қаласының атауы. Біреуі Лакус Вольсинис (қазіргі Болсена көлі) жағалауында, ал екіншісі Клодия жолы бойында, Клузиум (Киуси) мен Форум Касси (Ветралла) арасында орналасқан. Соңғысы этрус қаласы болған және оны римдіктер б.з.д. 264 жылы құлдарының көтерілісіне тырысқаннан кейін қиратқан. Алғашқысы римдіктер тарапынан құлаған қаладан құтқарылған этрус халқының қалдықтарымен салынған. Қазіргі Италияның Лацио аймағындағы Бользена қаласы осы римдік қаладан тараған. Этрус қаласының орналасқан жері әлі де даулы. Болсенадан шамалы қашықтықта орналасқан Умбриялық Орвието, осы мәселе бойынша ең ықтимал нұсқагер.
Volsinii or Vulsinii (Etruscan: Velzna or Velusna; Greek: Ouolsinioi, Ὀυολσίνιοι; Ὀυολσίνιον), is the name of two ancient cities of Etruria, one situated on the shore of Lacus Volsiniensis (modern Lago di Bolsena), and the other on the Via Clodia, between Clusium (Chiusi) and Forum Cassii (Vetralla). The latter was Etruscan and was destroyed by the Romans in 264 BC following an attempted revolt by its slaves, while the former was founded by the Romans using the remainder of the Etruscan population rescued from the razed city. Modern Bolsena, Italy, in the region of Lazio, descends from the Roman city. The location of the Etruscan city is debated. Umbrian Orvieto, about from Bolsena, is a strong candidate.
Жағдай
Византиялық тарихшы Иоанн Зонарас этрусктердің Вольсини (Велзна немесе Велусна) тік биіктікте орналасқандығын, ал Рим Вольсиниінің өкілі Болсена жазықта екенін айтады. XIX ғасырдағы ғалымдар осы биік орналасқан жердің қайда екенін пікірсайысқа салды. Вильгельм Людвиг Абекен оны көлдің оңтүстік шетіндегі Монтефиасконеде іздеді; Карл Отфрид Мюллер оны Орвиетода деп есептеді және өзінің пікірін қолдау үшін сол жердің латын тіліндегі атын, Urbs Vetus, «ескі қала» деп атап көрсетті; бірақ британдық саяхатшы және жазушы Джордж Деннис бұл оның Рим қаласынан тым алыс екеніне және ол Больсенадағы амфитеатрдың үстінде, Иль Пьяццано деп аталатын төбенің басында жатқандығына сенуге себеп жоқ деп ойлады. Ол бұл болжамды қолдау үшін онда көптеген сынық қыш ыдыстар мен төмендегі жартастардағы бірнеше үңгірлердің табылуын келтірді. Болсена Монтефиасконеден және Орвиетодан арақашықтықта орналасқан.
Қалдықтар
Этрусктердің Volsinii қаласының нақты іздері табылмаған. Болсенада Рим қаласының қалдықтарының бір бөлігі әлі де сақталған. Ең танымалдары – Флоренция қақпасының жанындағы ғибадатхана, көбінесе Норсия ғибадатханасы деп аталады. Бірақ бұл қалдықтар римдіктердің еңбегі, ал осы құдайға арналған нағыз ғибадатхана, әдетте, этруск қаласында орналасқан. Амфитеатр кішкентай және толыққанды қираған. Бұдан басқа, моншалардың, қабір тақталарының және Бахустың жеңісін бейнелейтін өрнектермен саркофагтың қалдықтары бар. Солтүстік Лациодағы Монти Вольсини таулары ежелгі қаланың атымен аталады.
Ақша шығару
Вольсинийлер көне дәуірде монеталар соқты. Вольсиний монеталары туралы толық ақпаратты Мюллердің «Этрускер» еңбегінің 1-томының 324 және 333 беттерінде табуға болады.
Жергілікті вольсиандар
Сеян, Тиберийдің преториандық префекті. Мусоний Руф, стоик философ. Аулус Корнелий Пальма Фронтоний, римдік мемлекет қайраткері.