Соғыстан кейінгі американ әдебиетінің «Бит» буыны

Битниктер қозғалысы: 2-дүниежүзілік соғыстан кейінгі американдық мәдениет пен саясатқа әсер еткен әдеби бағыт. Материализмді жобалау, рухани ізденіс, бостандық тақырыбы.

18 мин оқу

100%

Дереккөз: Beat Generation — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Әдеби қозғалыс

Бит-буын – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде американдық мәдениет пен саясатты зерттеп, оларға ықпал еткен авторлар тобы құраған әдеби субмәдениет қозғалысы. Олардың көптеген еңбектерін 1950 жылдары Бейнелі ұрпақ, көбінесе битниктер деп аталатын жандар жариялап, танымал етті. Бит мәдениетінің негізгі элементтері – стандартты баяндау құндылықтарын қабылдамау, рухани ізденіс, американдық және шығыс діндерін зерттеу, экономикалық материализмді мойындамау, адамның жағдайының ашық бейнеленуі, психоделикалық препараттармен тәжірибе жасау, сексуалдық бостандық пен зерттеу. Аллен Гинзбергтің «Ауыл» (1956), Уильям С. Берроуздың «Жылаңаш түскі ас» (1959) және Джек Керуактың «Жолда» (1957) – Бит әдебиетінің ең белгілі үлгілері. «Ауыл» және «Жылаңаш түскі ас» АҚШ-та баспа ісін либералдануға көмектескен әдепсіздікке қатысты сот процестерінің орталығы болды. Бит-буын мүшелері жаңа богемиялық гедонистер ретінде танылды, олар конформизмді және спонтанды шығармашылықты мақұлдады. Бит-буын авторларының негізгі тобы – Герберт Хунке, Гинзберг, Берроуз, Люсьен Карр және Керуак 1944 жылы Нью-Йорктегі Колумбия университетінің кампусында және оның төңірегінде кездесті. Кейін, 1950 жылдардың ортасында, Берроуз бен Каррдан басқа орталық тұлғалар Сан-Францискода бас қосып, Сан-Францисконың қайта жаңаруымен байланысты тұлғалармен дос болды. 1950 жылдары әдеби қозғалыстың айналасында битник субмәдениеті қалыптасты, бірақ бұл көбінесе Бит қозғалысының негізгі авторлары тарапынан сынға ұшырады. 1960 жылдары кеңейіп келе жатқан Бит қозғалысының элементтері хиппи және жалпы қарсы мәдениет қозғалыстарына енгізілді. Нил Касседи Кен Кесидің «Furthur» автобусының жүргізушісі ретінде осы екі ұрпақ арасындағы маңызды байланыс болды. Гинзбергтің шығармалары 1960 жылдардың басындағы хиппи мәдениетінің ажырамас бөлігіне айналды, оған ол белсенді қатысты. Хиппи мәдениеті негізінен келесі ұрпақтың ересек мүшелері тарапынан қабылданды.

The Beat Generation was a literary subculture movement started by a group of authors whose work explored and influenced American culture and politics in the post World War II era. The bulk of their work was published and popularized by Silent Generationers in the 1950s, better known as Beatniks. The central elements of Beat culture are the rejection of standard narrative values, making a spiritual quest, the exploration of American and Eastern religions, the rejection of economic materialism, explicit portrayals of the human condition, experimentation with psychedelic drugs, and sexual liberation and exploration. Allen Ginsberg's Howl (1956), William S. Burroughs' Naked Lunch (1959), and Jack Kerouac's On the Road (1957) are among the best known examples of Beat literature. Both Howl and Naked Lunch were the focus of obscenity trials that ultimately helped to liberalize publishing in the United States. The members of the Beat Generation developed a reputation as new bohemian hedonists, who celebrated non conformity and spontaneous creativity. The core group of Beat Generation authors—Herbert Huncke, Ginsberg, Burroughs, Lucien Carr, and Kerouac—met in 1944 in and around the Columbia University campus in New York City. Later, in the mid 1950s, the central figures, except Burroughs and Carr, ended up together in San Francisco, where they met and became friends of figures associated with the San Francisco Renaissance. In the 1950s, a Beatnik subculture formed around the literary movement, although this was often viewed critically by major authors of the Beat movement. In the 1960s, elements of the expanding Beat movement were incorporated into the hippie and larger counterculture movements. Neal Cassady, as the driver for Ken Kesey's bus Furthur, was the primary bridge between these two generations. Ginsberg's work also became an integral element of early 1960s hippie culture, in which he actively participated. The hippie culture was practiced primarily by older members of the following generation.

Этимология

Керуак 1948 жылы «Бит буыны» терминін Нью-Йорктегі конформизмге қарсы жастар қозғалысын, жасырын әлеуметтік топты сипаттау үшін енгізгенімен, ақын әріптесі Герберт Ханке «бит» сөзін алғаш қолданған. Бұл атау жазушы Джон Клеллон Холмспен болған әңгімеде туындады. Керуак оның көшедегі өмірге бейімделген Хунке екенін мойындайды, ол бұл фразаны оған бұрынғы әңгімеде қолданған. «Beat» деген сөз сол кездегі афроамерикандық қоғамда «шаршаған» немесе «қайырған» деген мағынаны білдіріп, «аяғына дейін соққы жеген» деген образға қалыптасқан, бірақ Керуак бұл образды қабылдап, мағынасын «көтеріңкі», «әулиелік» сияқты түсініктермен, сондай-ақ «ритмде» болудың музыкалық байланысымен және «Бит буыны» өлеңінен алынған «ритмді сақтаушы» ұғымымен кеңейтті.

Колумбия университеті

Бит ұрпағының бастауы Колумбия университетіне және Керуак, Гинзберг, Карр, Хал Чейс және басқалардың танысуына байланысты. Керуак футболдан стипендия алып Колумбияға оқуға түсті. Биттер көбінесе академияға қарсы деп есептелсе де, олардың көптеген идеялары Лайонель Триллинг және Марк Ван Дорен сияқты профессорларға реакция ретінде қалыптасты. Сыныптастары Карр мен Гинзберг мұғалімдерінің консервативті, формалистік әдеби идеалдары деп санаған нәрсеге қарсы тұру үшін «Жаңа көзқарас» (У.Б. Йейтстен алынған термин) қажеттігін талқылады.

Таймс-сквердің "жаһан асты"

Гинзберг 1949 жылы тұтқындалды. Полиция Джек Мелодиді (сондай-ақ "кішкентай Джек" деп белгілі) Куинсте Присцилла Армингермен (атауы Вики Расселл немесе "Детройт қызылы") және Ален Гинзберг артқы орындықта отырғанда машинада тоқтатуға тырысты. Көлік ұрланған заттармен толы болды, оларды Кішкентай Джек сатуды жоспарлаған. Джек Мелоди қашқан кезде апатқа ұшырап, машинаны аударды, ал үшеуі де қашып кетті. Апатта Ален Гинзберг көзілдірігін жоғалтып, қылмыстық жазбаларын қалдырды. Оған түрмеге түсуден қашу үшін ақыл-есі салмағынан ауытқып, 90 күнге Беллвью ауруханасына жатқызылу мүмкіндігі берілді, онда ол Карл Соломонмен танысты. Соломон психозға ұшырағаннан гөрі эксцентрикалық болды. Антонин Артоның жанкүйері болған ол өзін-өзі "есінен шыққан" мінез-құлқына ие етті, мысалы, дадаизм бойынша лекция оқыған колледж оқытушысына картоп салатын лақтырды. Соломонға Беллвьюде электрошок терапиясы жасалды; бұл Гинзбергтің Соломонға арналған "Ұлы айқай" поэмасының негізгі тақырыптарының біріне айналды. Кейіннен Соломон 1953 жылы Берроуздың алғашқы романы "Жұқпалы" романын басып шығаруға келіскен баспагермен байланыс жасады.

Гринвич ауылы

1950 жылдардың соңында бит жазушылары мен суретшілер Нью-Йорктегі Гринвич Виллиджге төмен жалдама мен ортаның "кішкентай қала" сипатынан тартылды. Вашингтон сквері саябағында жиі халық әндері орындалып, поэзия оқылып, пікірталас жүргізілетін. Аллен Гинзберг пен 69-Бедфорд көшесінде тұрған Берроуз сияқтылар Виллидж сахнасының маңызды бөлігі болды. Бёрроуз, Гинзберг, Керуак және басқа ақындар аймақтағы көптеген барларға, соның ішінде Бликердің солтүстік-батыс бұрышындағы 93 Макдугал көшесіндегі Сан-Ремо кафесіне, Чамлиге және Минетта тавернасына жиі баратын. Мәдениет сыншылары Виллидждегі бит мәдениетінің 1960 жылдардағы богемиялық хиппи мәдениетіне қалай өзгеретіні туралы жазды. 1960 жылы, президент сайлауы болатын жылы, биттер "Бит партиясы" саяси партиясын құрып, президенттік үміткерді жариялау үшін макеттік номинациялық конвент өткізді. Африкалық америкалық көше ақыны Биг Браун бірінші раундта көпшілік дауысын алды, бірақ соңында номинацияға ие бола алмады. Associated Press хабарлағандай, "Биг Браунның жетекшілігі конвентті таң қалдырды. Достары "Биг" деп атаған бұл күшті африкалық америкалық ешқандай делегацияның сүйіктісі емес еді, бірақ оның бір тактикасы оған дауыс жинауға көмектесті. Көп сөйлейтін конвентте ол тек бір рет ұзақ сөйлеп, өлеңін оқыды".

Сан-Франциско және "Алты галерея" оқу

Гинзберг 1954 жылы Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында Нил мен Кэролин Кассадилерді аралап, тамыз айында Сан-Францискоға көшіп келді. 1954 жылдың соңында ол Питер Орловскийге ғашық болып, «Улығу» (Howl) шығармасын жаза бастады. Лоуренс Ферлингетти жаңа «City Lights» кітап дүкенінен 1955 жылы «City Lights Pocket Poets» сериясын шығаруға кірісті. Кеннет Рексроттың пәтері жұма күнгі әдеби салонға айналды (Гинзбергтің ұстазы Уильям Карлос Уильямс, Рексроттың ескі досы, оған таныстыру хаты берген еді). Уолли Хедрик «Алты галерея» оқу кешін ұйымдастыруды сұрағанда, Гинзберг Рексроттың ұрпақтарды байланыстыратын, белгілі бір мағынада, рәсімдер шебері ретінде болуын қалады. Филип Ламантия, Майкл МакКлюр, Филип Уэлен, Гинзберг және Гэри Снайдер 1955 жылдың 7 қазанында 100 адамның алдында оқыды (соның ішінде Мехикодан келген Керуак та). Ламантия қайтыс болған досы Джон Хоффманның өлеңдерін оқыды. Гинзберг алғашқы рет көпшілік алдында «Улығудың» (Howl) жаңа ғана аяқталған бірінші бөлігін орындады. Бұл сәтті өтті және сол кеш «Алты галерея» ақындарының жергілікті жұртқа танылуына және көптеген оқу кештеріне жол ашты. Бұл сонымен қатар 1956 жылы «Улығудың» (City Lights Pocket Poets, № 4) жарық көргенімен, ал 1957 жылы оның әдепсіздікке қатысты сот процесі бүкіл елге мәлім болғандықтан, Биттік қозғалыстың басталу белгісі болды. «Алты галерея» оқу кеші Керуактың 1958 жылғы «Дхарма бастар» (The Dharma Bums) романының екінші тарауын құрайды, ондағы басты кейіпкер – «Джафи Райдер», ол Гэри Снайдердің прототипі. Керуак Снайдерге әсерленді және олар бірнеше жыл бойы жақын болды. 1955 жылдың көктемінде олар Калифорния штатының Милл-Вэлли қаласында Снайдердің шатырында бірге тұрды. Биттердің көпшілігі қалалық болғандықтан, Снайдердің ауылдық өмірі мен табиғаттағы тәжірибесі, сондай-ақ мәдени антропология және шығыс тілдері бойынша білімі оларға ерекше, экзотикалық көрінді. Лоуренс Ферлингетти оны «Биттік буынның Торосы» деп атады. «Дхарма бастар» кітабының қорытындысында айтылғандай, Снайдер 1955 жылы Дзен буддизмін жан-жақты зерттеу және тәжірибелеу үшін Жапонияға көшіп кетті. Ол келесі 10 жылдың көп бөлігін сол жерде өткізді. Буддизм – «Дхарма бастар» кітабының негізгі тақырыптарының бірі, және бұл кітап, сөзсіз, Батыста буддизмді танымал етуге көмектесті және Керуактың ең көп оқылатын кітаптарының бірі болып қала береді.

Ginsberg had visited Neal and Carolyn Cassady in San Jose, California in 1954 and moved to San Francisco in August. He fell in love with Peter Orlovsky at the end of 1954 and began writing Howl. Lawrence Ferlinghetti, of the new City Lights Bookstore, started to publish the City Lights Pocket Poets Series in 1955. Kenneth Rexroth's apartment became a Friday night literary salon (Ginsberg's mentor William Carlos Williams, an old friend of Rexroth, had given him an introductory letter). When asked by Wally Hedrick To organize the Six Gallery reading, Ginsberg wanted Rexroth to serve as master of ceremonies, in a sense to bridge generations. Philip Lamantia, Michael McClure, Philip Whalen, Ginsberg and Gary Snyder read on October 7, 1955, before 100 people (including Kerouac, up from Mexico City). Lamantia read poems of his late friend John Hoffman. At his first public reading, Ginsberg performed the just finished first part of Howl. It was a success and the evening led to many more readings by the now locally famous Six Gallery poets. It was also a marker of the beginning of the Beat movement since the 1956 publication of Howl (City Lights Pocket Poets, no. 4), and its obscenity trial in 1957 brought it to nationwide attention. The Six Gallery reading informs the second chapter of Kerouac's 1958 novel The Dharma Bums, whose chief protagonist is "Japhy Ryder", a character who is based on Gary Snyder. Kerouac was impressed with Snyder and they were close for several years. In the spring of 1955, they lived together in Snyder's cabin in Mill Valley, California. Most Beats were urbanites and they found Snyder almost exotic, with his rural background and wilderness experience, as well as his education in cultural anthropology and Oriental languages. Lawrence Ferlinghetti called him "the Thoreau of the Beat Generation." As documented in the conclusion of The Dharma Bums, Snyder moved to Japan in 1955, in large measure to intensively practice and study Zen Buddhism. He would spend most of the next 10 years there. Buddhism is one of the primary subjects of The Dharma Bums, and the book undoubtedly helped to popularize Buddhism in the West and remains one of Kerouac's most widely read books.

Тынық мұхиттың солтүстік-батысы

Биттер сонымен қатар Вашингтон мен Орегонды қоса алғанда, Тынық мұхитының солтүстік-батысында уақыт өткізді. Керуак "Дхарма бомждар" және "Жолда" кітаптарында Вашингтонның Солтүстік Каскадтарға жасаған сапарлары туралы жазды. Портлендтегі Рид колледжі де кейбір биттік ақындардың араласатын жері болды. Гари Снайдер онда антропологияны оқыды, Филип Уэйлен Ридке қатысты, ал Аллен Гинзберг 1955 және 1956 жылдары кампуста бірнеше мәнерлеп оқулар өткізді. Гари Снайдер мен Филип Уэйлен Ллойд Ж. Рейнольдс оқытқан Ридтің каллиграфия сабағында студенттер болды.

Маңызды сандар

Бэроузды топқа Дэвид Каммерер таныстырды. Карр Гинзбергпен дос болып, оны Каммерер мен Бэроузбен таныстырды. Карр сондай-ақ Керуактың әйелі Эди Паркерді білетін, осылайша 1944 жылы Бэроуз Керуакпен танысты. 1944 жылдың 13 тамызында Карр Риверсайд паркінде Каммерерді скаут пышағымен өлтірді, кейін бұл өзін-өзі қорғау болғанын айтты. Ол күтіп, денені Гудзон өзеніне лақтырып, кейін Бэроузға кеңес сұрады, ол өзіне баруды ұсынды. Содан кейін ол Керуакқа барды, ол қаруды жоюға көмектесті. Карр келесі күні полицияға өзі тапсырып, адам өлтіруде кінәлі екенін мойындады. Керуак қылмысқа қатысқандық үшін, ал Бэроуз куәгер ретінде айыпталды, бірақ екеуі де сотталған жоқ. Керуак осы оқиға туралы екі рет жазды: бірінші романында, «Қала мен қала», және соңғы романында, «Дулуоздың мақтансыздығы». Ол Бэроузбен бірлесіп «Жылқыларды ыстық суға малып өлтіру» романын жазды, ол осы кісі өлтіру туралы еді.

Африкалық американдықтар

Афроамерикандықтар Бит буынында кеңінен өкілдік етпесе де, осы қозғалыстағы бірнеше қара авторлардың болуы қозғалыстың дамуына үлес қосты. Биттердің көпшілігі нәсіл және сексуалдық мәселелерді қысқаша талқылағанмен, олар өз көзқарастарынан айтты – көбісі ақ нәсілді болды. Дегенмен, қара нәсілді адамдар бұған қарсы салмақ қосты; олардың еңбектері оқырмандарға әлемдегі оқиғаларға қатысты баламалы көзқарастар ұсынды. Ақын Роберт "Боб" Кауфман және жазушы Лерой Джонс (Амири Барака) сияқтылар өздерінің туындылары арқылы қозғалысқа ерекше қара көзқарасын ұсынады. Кауфман сол кездегі нәсілшіл институттармен байланысты тәжірибелері туралы жазды. Әскери қызметтен кейін ол полиция қызметкерлерімен және қылмыстық әділет жүйесімен қиындықтарға тап болды. Биттердің көпшілігі сияқты Кауфман да джаздың жанкүйері болды және оны өз жұмысына қарым-қатынастарды сипаттау үшін пайдаланды. Лерой Джонс (Амири Барака) 1958 жылы Бит жазушысы Хетти Коэнге үйленді, ол Хетти Джонс атанды. Диана ди Примамен бірге олар жапон концепциясы – юген (yūgen) аталған «Юген» журналын жасауға қатысты. Джонс жұбайы бірнеше Биттермен (Джек Керуак, Аллен Гинзберг және Грегори Корсо) байланыста болды. Бұл азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшысы Малкольм Икс қаза болғанға дейін. Осы кезде Лерой Джонс өзінің африкалық-американдық және исламдық қауымдастықтарында өзін табу үшін, оның ішінде әйелінен де, басқа Бит жазушыларынан бөлінді. Оның әлеуметтік ортасының өзгеруі және ояну оның жазуына әсер етті және оның ең танымал туындыларының дамуына әкелді, мысалы, «Біреу Американы жарылысқа ұшыратты», онда ол 11 қыркүйекке жасалған шабуылдар мен Американың осы оқиғаға реакциясы, сондай-ақ Америкадағы басқа да оқиғалар туралы ойларын білдірді.

Жыныстық қатынас

Бит ұрпағының басты сенімдері мен практикаларының бірі – еркін махаббат пен сексуалдық азаттық болды, ол сол кездегі американдық мәдениеттің христиандық идеалдарынан қашық кетті. Кейбір бит жазушылары ашық гей немесе бисексуал болды, соның ішінде ең белгілі екеуі (Гинсберг және Берроуз). Дегенмен, алғашқы роман Касседиді ашықтан-ашық көп қатынайтын адам ретінде көрсетеді. Керуактың романдары әртүрлі нәсіл өкілдері арасындағы махаббат (The Subterraneans) және топтық сексуалдық қатынастарды (The Dharma Bums) бейнелейді. Керуактың романдарындағы ерлер арасындағы қарым-қатынастар көбінесе гомосоциалдық сипатта болады.

Есірткі қолдану

Бит ұрпағының алғашқы мүшелері алкоголь, марихуана, бензедрин, морфин және кейінірек пейот, аяуаска және ЛСД сияқты психоделикалық препараттарды қоса алғанда, түрлі есірткілерді қолданды. Олар көбінесе препараттарды тәжірибелік тұрғыдан зерттеді, бастапқыда олардың әсерлерімен таныс болмады. Олардың есірткі қолдануының негізгі себебі зияткерлік қызығушылық болды, сондай-ақ көптеген Бит жазушылары есірткілік тәжірибелерінің шығармашылықты, түсінікті немесе еңбек өнімділігін арттыратынына сенді. Есірткі қолдану сол кездегі Бит ұрпағының жеке өмірімен байланысты көптеген әлеуметтік оқиғаларға маңызды ықпал етті.

Романтизм

Грегори Корсо ағылшын романтик ақыны Перси Биш Шеллиді өрнектейтін тұлға деп санады және ол Римдегі протестант зиратында Шелли қабірінің бауырында жерленді. Гинзберг өзінің "Каддиш" поэмасының басында Шеллинің "Адонай" поэмасын еске алады және оны өзінің ең маңызды поэмаларының бірінің жазылуына зор ықпал еткен фактор ретінде көрсетеді. Майкл МакКлюр Гинзбергтің "Ұлы айқай" поэмасын Шеллинің "Королева Маб" поэмасымен салыстырды. Гинзбергтің романтизмдегі басты ықпалы Уильям Блейк болды, оны өмірі бойы зерттеді. Блейк 1948 жылы Гинзбергтің өзін-өзі анықтаған есту галлюцинациясы мен аянның нысаны болды. Романтик ақын Джон Китс те ықпал еткендердің қатарында есімдері аталады.

Жаз

Бит-буын жазушылары Билли Холидей сияқты джаз орындаушылары мен джаз музыкасы арқылы жеткізілген әңгімелердің күшті ықпалында болды. Джек Керуак ("Жолда"), Боб Кауфман ("Түн ортасында", "Джаз қызы" және "О, джаз, о, джаз") және Фрэнк О’Хара ("Ханшайым қайтыс болған күні") сияқты жазушылар джазға деген сезімдерін шығармаларына сіңірді. Олар джаз музыкасымен байланысты сезімдер, адамдар мен заттар, сондай-ақ осы музыка стилін еске түсіретін өмірлік тәжірибелерді талқылау үшін туындыларын пайдаланды. Жоғарыда аталған Кауфманның шығармалары "джаз музыкасымен бірге оқылғанда еркін импровизацияланғандай болуы тиіс" (Charters 327) деп белгіленген. Ол және басқа жазушылар осы жанрда шабыт алып, Бит қозғалысын дамытуға көмектесті.

Ертедегі американдық дереккөздер

Биттерге Генри Дэвид Торо, Ральф Уолдо Эмерсон, Герман Мелвилл және әсіресе Уолт Уитман сияқты американдық жазушылар шабыт берді. Уитман Гинзбергтің ең әйгілі өлеңдерінің бірі – "Калифорниядағы супермаркетте" тақырыбы болды. Эдгар Аллан По кейде еске алынды, ал Гинзберг Эмили Дикинсонның Бит поэзиясына әсер еткенін айтты. Заңнан тыс автор Джек Блэктің 1926 жылғы "Жеңіске жете алмайсың" романы Берроустың шығармасына күшті әсер еткендігі туралы мәлімделді.

Француз сюрреализмі

Көп жағынан, сюрреализм 1950 жылдары әлі де маңызды қозғалыс саналды. Карл Соломон Гинзбергке француз жазушысы Антонин Артоның туындыларын таныстырды, ал Андре Бретонның поэзиясы Гинзбергтің "Каддиш" поэмасына тікелей әсер етті. Рексрот, Ферлингетти, Джон Эшбери және Рон Падгет француз поэзиясын аударды. Екінші буын биттердің өкілі Тед Джоансты Бретон "бірден-бір афроамерикандық сюрреалист" деп атады. Филип Ламантия сюрреалистік поэзияны алғашқы биттерге енгізді. Грегори Корсо мен Боб Кауфманның поэзиясы арман тәрізді суреттерімен және байланыссыз суреттердің ретсіз үйлесімімен сюрреалистік поэзияның ықпалын көрсетеді, және бұл ықпал Гинзбергтің поэзиясында да одан бетер айқын байқалады. Аңызға сүйенсек, француз сюрреалисті Марсель Дюшамппен кездескенде Гинзберг оның аяқ киіміне сүйді, ал Корсо галстугін қиып тастады. Биттер үшін тағы да ықпалды француз ақындары – Гвийом Аполлинер, Артур Рембо және Шарль Бодлер болды.

Қазіргі заман

Гертруда Стайн Лью Уэлчтің бір кітаптан тұратын зерттеуінің нысаны болды. Керуакқа әсер еткендердің ішінде Марсель Пруст, Эрнест Хемингуэй және Томас Вольф бар.

Буддизм мен даосизм

Гари Снайдер "жабайы" дегенді "іштен өсіп, нақты заңнама емес, консенсус пен дәстүр күшімен сақталынатын тәртіп" деп анықтады. "Жабайылық – бұл қатыгездік емес, салауатты тепе-теңдік, өзін-өзі реттейтін жүйе". Снайдер жабайылықты буддизм мен даосизмге, сондай-ақ кейбір биттерге тән мүдделерге жатқызды. "Снайдердің синтезі американдық әлеуметтік белсенділікті ынталандыру үшін буддалық ойды пайдаланады, уақытшалық сипаттама және классикалық американдық еркіндікке ұмтылыс концепцияларына сүйене отырып".

"Битниктер"

"Битник" термині 1958 жылғы 2 сәуірде Сан-Франциско хроникасының журналисі Герб Кейн жасаған, ол ресейлік "Спутник" спутнигінің атын және "Beat Generation" терминін біріктірді. Бұл "битниктер" (1) "қоғамның бағытынан мүлдем шығып кеткен" және (2) "мүмкін, коммунистік көзқарасты ұстанатын" екенін көрсетеді. Кейннің термині қалып, жаңа стереотиппен байланысты кең таралған атауға айналды – сақал қойып, берет киген, мағынасыз өлеңдер оқып, бонго барабанын ойнап, ал қара трикота киген еркін мінезді әйелдер билейтін адам. "Битник стереотипінің" алғашқы мысалы Сан-Францисконың Солтүстік жағалауындағы "Везувио" барында кездеседі, онда суретші Уоли Хедрикті толық сақал, жоғары мойынды свитер және сандал киіп, терезе алдында отырып, импровизациялық суреттер мен картиналар салуға жалдаған. 1958 жылға қарай Сан-Францискоға келген туристер автобуспен Солтүстік жағалаудағы "бит" өнерінің көрінісін тамашалай алатын, бұл одан он жыл кейін Хайт-Эшбери ауданында ұйымдастырылатын ұқсас турларды болжады. Жаңа трендті пайдалануға (немесе пародизациялауға) тырысқан көптеген шағын бизнес ашылды. 1959 жылы Фред МакДарра Нью-Йоркте "Битник жалға алу" қызметін бастады, "The Village Voice" газетінде жарнамалар беріп, Тед Джоанс пен достарын өлең оқу үшін шақыруларға жіберді. "Битниктер" сол кездегі көптеген мультфильмдерде, фильмдерде және телешоуларда пайда болды, ең танымал кейіпкерлердің бірі – "Доби Гиллистің көптеген махаббаттары" (1959–1963) сериалындағы Мейнард Г. Кребс. Алғашқы "биттердің" кейбіреуі "битниктерді" қабылдады немесе кем дегенде пародийлерді қызықты деп тапты (мысалы, Гинсберг "Pogo" комиксіндегі пародийді бағалады), ал енді біреулері "битниктерді" шынайы емес еліктеушілер деп сынады. Джек Керуак өзінің хабарының рухани мағынасы жоғалып кеткенінен қорқып, көптеген адамдар "Beat Generation" терминін мағынасыз еркіндікке рұқсат ету үшін сылтау ретінде пайдаланып жатыр деп санады.

"Хиппилер"

1960 жылдары Beat қозғалысының кейбір аспектілері 1960 жылдардың контрмәдениетіне айналып, «битник» термині «хиппи» терминімен алмастырылды. Бастапқы Beat өкілдерінің көптегені белсенді қатысушы болып қала берді, әсіресе Аллен Гинзберг соғысқа қарсы қозғалыстың белгілі бір тұлғасына айналды. Алайда, Джек Керуак Гинзбергпен арасын үзді және 1960 жылдардағы саяси радикалдық наразылықтарды «өшпенділікке» құрылған сылтау деп сынады. Битниктер мен хиппилердің стильдері әртүрлі болды – қараңғы түстер, көзілдіріктер мен сақалдар түрлі-түсті психоделикалық киімдер мен ұзын шаштарға жол берді. Beat өкілдері «жайлы болуға» (көзге түспеуге) беделді болды. Стильден өзге, мазмұны да өзгерді: Beat өкілдері көбінесе саяси мәселелерге араласпаса, хиппилер азаматтық құқықтар қозғалысына және соғысқа қарсы қозғалысқа белсенді түрде қатысты.

Әдеби мұрасы

1960-1970 жылдардағы жаңадан пайда болған романдардың арасындағыларының бір бөлігі Beat жазушыларымен тығыз байланысты болды, әсіресе Кен Кизи («Кукушка ұясынан ұшқан бір адам»). Олардың тікелей байланысы болмаса да, басқа жазушылар Beat-ті маңызды ықпал деп санайтын, соның ішінде Томас Пиншон («Гравитацияның аязды жолы») және Том Роббинс («Тіпті сиыршы қыздар да блюз тартады»). Уильям С. Берроуз постмодернизм әдебиетінің алға басушысы саналады; ол сонымен қатар киберпанк жанрына да әсер етті. Бір кезде Beat жазушысы болған Лерой Джонс / Амири Барака Қара өнер қозғалысын бастауға көмектесті. Beat-тің тікелей өнер орындауға баса назар салғандықтан, көптеген слэм ақындары Beat-тен әсер алғанын айтады. Мысалы, Саул Уильямс Ален Гинзбергті, Амири Бараканы және Боб Кауфманды маңызды ықпал етушілер ретінде атайды. Пост-Beat ақындары – Beat буынының тікелей ұрпақтары. Олардың Гинзбергпен Naropa университетінің Джек Керуак атындағы денесіз поэзия мектебінде және кейін Бруклин колледжінде байланысы немесе оның жетекшілігі астында болуы, Beat-тің әлеуметтік белсенділік мұрасын нығайтты және өзінің әдебиетін жасады. Белгілі авторлар: Энн Уолдман, Антлер, Энди Клаузен, Дэвид Коуп, Эйлин Майлс, Элиот Катц, Пол Битти, Сапфир, Лесле Ньюман, Джим Кон, Томас Р. Питерс-кіші (ақын және Beat кітап дүкенінің иесі), Шарон Месмер, Рэнди Роарк, Джош Смит, Дэвид Эванс.

Рок және поп музыкасы

The Beats зор ықпал етті рок-н-ролл мен танымал музыкаға, соның ішінде The Beatles, Боб Дилан және Джим Моррисон. The Beatles өздерінің атын "a" әрпімен жазуының бір себебі – Beat Generation тобына сілтеме жасау болды, ал Джон Леннон Джек Керуактың жанкүйері болған. The Beatles тіпті "Сержант Пеппердің Жалғыз жүректер клубы" альбомының мұқабасына Beat жазушысы Уильям С. Берроуздың суретін салған. Гинзберг Боб Диланмен жақын дос болды және 1975 жылы Rolling Thunder Revue гастрольдік тобымен бірге сахнаға шықты. Дилан Гинзберг пен Керуакты өзіне зор әсер еткен жазушылар деп атады. Джим Моррисон Керуакты ең үлкен ықпал еткен тұлғалардың бірі деп есептеді, ал The Doors тобының мүшесі Рей Манзарек: "Біз битниктер болғымыз келді" деді. "Light My Fire: My Life with The Doors" кітабында Манзарек: "Егер Джек Керуак «On the Road» романын жазбаса, The Doors тобының өмірге келуі мүмкін емес еді" деп жазды. Майкл МакКлюр да The Doors тобының мүшелерімен дос болды және бір кезде Манзарекпен бірге гастрольдік сапарға шықты. Гинзберг Кен Кесидің Merry Pranksters тобымен байланыста болды, оның құрамында Нил Касседи де болды, сондай-ақ Grateful Dead тобының мүшелері де осы топқа кірді. 1970 жылдары Берроуз Мик Джаггер, Лу Рид, Дэвид Боуи және Патти Смитпен дос болды. Steely Dan музыкалық тобының аты Берроуздың "Жылаңаш түскі ас" романындағы бумен жұмыс істейтін дилдоның атынан алынған. Британдық прогрессивті рок тобы Soft Machine Берроуздың "Жылу машинасы" романының атымен аталады. Бит әуесқоры әнші-сазгер Том Уэйтс Керуак пен Касседи туралы "Джек пен Нил" әнін жазды және Керуак романды аяқтағаннан кейін жазған "On the Road" әнін Primus тобымен бірге орындады. Кейін ол Берроузбен "Қара салт атты" театрлық қойылымын жасады. Джаз музыканты және кинокомпозитор Роберт Крафт 1988 жылы шыққан "Quake City" альбомында Джек Керуак пен Beat Generation эстетикасына арналған "Beat Generation" атты заманауи құрмет әнін жазды және орындады. Музыкант Марк Сэндман, бас гитарист, вокалист және альтернативті джаз-рок тобы Morphine-нің бұрынғы мүшесі, Beat Generation-ға қызығушылық танытты және Джек Керуакқа және оның философиясына құрмет ретінде "Kerouac" әнін жазды. Aztec Two Step тобы 1972 жылы "The Persecution & Restoration of Dean Moriarty (On the Road)" әнін жазды. 1980 жылдары биттерге деген қызығушылық қайта жанданды. Гинзберг The Clash тобымен, ал Берроуз Sonic Youth, R.E.M., Курт Кобейн және Ministry тобымен жұмыс істеді. U2 тобының солисі Боно Берроузды өзіне зор ықпал еткен тұлға деп атады, ал Берроуз 1997 жылы U2 тобының видеоклипінде қысқаша пайда болды. Постпанк тобы Joy Division бір әнін Берроуздың әңгімелер жинағының атымен "Interzone" деп атады. Лори Андерсон Берроузды 1984 жылы шыққан "Mister Heartbreak" альбомында және 1986 жылғы "Home of the Brave" концерттік фильмінде көрсетті. King Crimson тобы Beat Generation-нан шабыттанған "Beat" альбомын шығарды. Соңғы кезде американдық әнші Лана Дель Рей 2014 жылы шыққан "Brooklyn Baby" әнінде Beat қозғалысы мен Beat поэзиясына сілтеме жасады. 2021 жылы рэпер R. A. P. Ferreria "Bob's Son: R. A. P. Ferreira" альбомын шығарды, ол Scallops қонақ үйінің Garden Level Cafe-сінде жазылған, Боб Кауфманның есімімен аталып, Кауфманның, Джек Керуактың, Амири Бараканың және басқа да бит ақындарының шығармаларына көптеген сілтемелерді қамтиды.

The Beats had a pervasive influence on rock and roll and popular music, including the Beatles, Bob Dylan and Jim Morrison. The Beatles spelled their name with an "a" partly as a Beat Generation reference, and John Lennon was a fan of Jack Kerouac. The Beatles even put Beat writer William S. Burroughs on the cover of their album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Ginsberg was a close friend of Bob Dylan and toured with him on the Rolling Thunder Revue in 1975. Dylan cites Ginsberg and Kerouac as major influences. Jim Morrison cites Kerouac as one of his biggest influences, and fellow Doors member Ray Manzarek has said "We wanted to be beatniks." In his book Light My Fire: My Life with The Doors, Manzarek also writes "I suppose if Jack Kerouac had never written On the Road, The Doors would never have existed." Michael McClure was also a friend of members of The Doors, at one point touring with Manzarek. Ginsberg was a friend of Ken Kesey's Merry Pranksters, a group of which Neal Cassady was a member, which also included members of the Grateful Dead. In the 1970s, Burroughs was a friend of Mick Jagger, Lou Reed, David Bowie, and Patti Smith. The musical group Steely Dan is named after a steam powered dildo in Burroughs' Naked Lunch. British progressive rock band Soft Machine is named after Burroughs' novel The Soft Machine. Singer songwriter Tom Waits, a Beat fan, wrote "Jack and Neal" about Kerouac and Cassady, and recorded "On the Road" (a song written by Kerouac after finishing the novel) with Primus. He later collaborated with Burroughs on the theatrical work The Black Rider. Jazz musician/film composer Robert Kraft wrote and released a contemporary homage to Jack Kerouac and Beat Generation aesthetics entitled "Beat Generation" on the 1988 album Quake City. Musician Mark Sandman, who was the bass guitarist, lead vocalist, and a former member of the alternative jazz rock band Morphine, was interested in the Beat Generation and wrote a song called "Kerouac" as a tribute to Jack Kerouac and his philosophy and way of life. The band Aztec Two Step recorded "The Persecution & Restoration of Dean Moriarty (On the Road)" in 1972. There was a resurgence of interest in the beats among bands in the 1980s. Ginsberg worked with the Clash and Burroughs worked with Sonic Youth, R. E. M., Kurt Cobain, and Ministry, among others. Bono of U2 cites Burroughs as a major influence, and Burroughs appeared briefly in a U2 video in 1997. Post punk band Joy Division named a song "Interzone" after a collection of stories by Burroughs. Laurie Anderson featured Burroughs on her 1984 album Mister Heartbreak and in her 1986 concert film, Home of the Brave. The band King Crimson produced the album Beat inspired by the Beat Generation. More recently, American artist Lana Del Rey references the Beat movement and Beat poetry in her 2014 song "Brooklyn Baby". In 2021, rapper R. A. P. Ferreria released the album Bob's Son: R. A. P. Ferreira in the Garden Level Cafe of the Scallops Hotel, named for Bob Kaufman and containing many references to the work of Kaufman, Jack Kerouac, Amiri Baraka, and other beat poets.

Сын

Бит-буынға көп сын айтылып, көптеген стереотиптер тағылды. Life және Playboy сияқты бірнеше журналдар Бит-буын мүшелерін нигилисттер және интеллектуалдық емес адамдар ретінде бейнеледі. Бұл сынның басты себебі сол кездегі американдық мәдениет пен Бит-буын арасындағы идеологиялық қақтығыстар болды, соның ішінде олардың буддалық сенімдері де осыған себепкер болды. Оның басты сын-пікірі – Биттердің спонтандылықты қабылдауы "примитивтіге" зиялылыққа қарсы табынумен байланысты, бұл оңай ақылсыздыққа және зорлық-зомбылыққа ұласуы мүмкін. Подхорец Биттер мен қылмыскер жасөсперімдер арасында байланыс бар екенін айтты. Гинзберг 1958 жылы The Village Voice газетіне берген сұхбатында, Биттер "өмір мен әдебиет арасындағы шекараны" жойды деген айыптамаға нақты жауап берді. Сұхбатында ол: "Интеллектуализмге қарсылық туралы айтылған сөздер бекер, біздің біліміміз бірдей, бір мектепте оқыдық, "интеллектуалдар" мен "интеллектуалдар" бар екенін жақсы білесіздер. Подхорец ХХ ғасыр әдебиетінен алыс, ол ХVIII ғасырдың ойлау қабілетіне арналған шығармалар жазады. Қазір бізде жеке бастың әдебиеті бар – Пруст, Вулф, Фолкнер, Джойс."

Дәйексөздер

стиль=шрифт өлшемі:100% | Үш жазушы бір буынды құрай алмайды. | Грегори Корсо (кейде оны Гари Снайдерге де жатқызады)

стиль=шрифт өлшемі:100% | Біз катализатор болдық па, әлде бір нәрсені ойлап таптық па, немесе өз толқынымен жүзетін көбік пе, ешкім білмейді. Біз үшеуіміз де сондай едік деп ойлаймын. | Аллен Гинзберг