Индиялық классикалық әнші: Кумар Гандхарваның өмірі мен шығармашылығы
Kumar Gandharva
Индийский классикалық әнші Кумар Гандхарва – өзгеше дауысымен және дәстүрлі мектептерге бағынбауымен танымал музыкант. Биографиясы, шығармашылығы туралы оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді классикалық әншісі Пандит Кумар Гандарва (айтылуы: [kumaːɾ ɡən̪d̪ɦəɾʋə], Kn: ಕುಮಾರ್ ಗಂಧರ್ವ; 8 сәуір 1924 – 12 қаңтар 1992), бастапқыда Шивапутра Сиддхарамая Комкалимат деп аталған, өзінің ерекше әншілік стилімен және ешқандай гарана дәстүрімен шектелуден бас тартуымен белгілі үнді классикалық әншісі. Кумар Гандарва есімі – оған бала кезінде берілген құрметті атау. Гандарва – индуизм мифологиясындағы музыкалық рух.
Indian classical singer
Pandit Kumar Gandharva (pronunciation: [kumaːɾ ɡən̪d̪ʱəɾʋə], Kn: ಕುಮಾರ್ ಗಂಧರ್ವ; 8 April 1924 – 12 January 1992), originally known as Shivaputra Siddharamayya Komkalimath was an Indian classical singer, well known for his unique vocal style and for his refusal to be bound by the tradition of any gharana. The name, Kumar Gandharva, is a title given to him when he was a child prodigy; a Gandharva is a musical spirit in Hindu mythology.
Ерте өмір және білім
Гандарва Үндістанның Карнатака штатындағы Белгаум қаласына жақын Сулебхавиде каннада тілінде сөйлейтін лингаят отбасында дүниеге келді. Бес жасқа келгенде ол музыкалық дарындылығын көрсетті және алғаш рет 10 жасында сахнада өнер көрсетті. 11 жасында әкесі оны танымал классикалық ұстаз Б.Р. Деодхарға музыка оқуға жіберді. Оның техниканы меңгеруі мен музыкалық білімі соншалықты жылдам дамыды, осылайша Гандарва 20 жасқа толмас бұрын мектепте өзі сабақ берді. 20 жасқа келгенде Гандарва музыка әлемінде жұлдыз ретінде танылып, сыншылардың жоғары бағасын алды.
Gandharva was born in Sulebhavi near Belgaum, Karnataka, India in a Kannada speaking Lingayat family. By the age of five, he had already shown signs of a musical prodigy and first appeared on stage at the age of 10. When he was 11, his father sent him to study music under the well known classical teacher, B. R. Deodhar. His mastery of technique and musical knowledge was so rapid that Gandharva himself was teaching at the school before he had turned 20. By his early 20s, Gandharva was seen as a star of music and was praised by critics.
Мансап
40-жылдардың соңында ол туберкулезбен ауырып, дәрігерлер оған енді ешқашан ән айта алмайтынын айтты. Денсаулығы үшін Девас қаласының құрғақ климатына көшуге кеңес берді. Алты жыл бойы Гандарва ауру мен үнсіздік кезеңін бастан өткізді. Дәрігерлер ән айту өлімге алып келуі мүмкін екенін және жазылуға үміт аз екенін мәлімдеді. Осы кезеңдегі әңгімелер Гандарваны төсекте жатқан күйде, айналасындағы табиғаттың дыбыстарын тыңдап отырғанын көрсетеді: құстардың сайрауы, желдің соғуы және көшеде ән салайтын адамдардың үні. Ол өзін-өзі естілмейтіндей ырғақтап, гөнгіретіні де айтылады. Гесс мұның Гандарваның формасыз (ниргуна) құдайды дәріптейтін ниргуни бхаджанның жаңа тұжырымын қалыптастыруының бастамасы болғанын болжайды. 1952 жылы туберкулезді емдеу үшін стрептомицин пайда болды, және Гандарва оны қабылдауға кірісті. Бірте-бірте, әйелі Бхануматинің тамаша медициналық көмегі мен күтімі арқасында ол жазылып, қайтадан ән айта бастады. Дегенмен, оның дауысы мен ән салған стилі аурудың іздерін сақтап қалды: өкпелерінің бірі жұмыс істемей қалғандықтан, ол бір өкпемен ән айтуға бейімделуге мәжбүр болды. Оның жазылғаннан кейінгі алғашқы концерті 1953 жылы өтті. Ауру Гандарваның кейінгі жылдардағы әншілігіне зор әсер етті – ол күшті, қысқа фразаларымен және өте жоғары дауысымен танылды. Гандарва басқа да ән түрлерін де сынап көрді, мысалы, ниргуни бхаджан (ғибадат әндері), халық әндері, рагалар және орындау өнері, көбінесе бір рага ішінде жылдамнан баяу композицияларға ауысты. Ол өзінің жаңашылдығымен, дәстүрді түбегейлі жоққа шығармастан сынауымен, Үндістан мәдениетінің, әсіресе Мадхья-Прадеш халық музыкасының тамырымен байланысты музыка жасағанымен есімде қалды. Оның музыкаға деген жаңашыл көзқарасы ескі рагаларды біріктіріп, жаңа рагалар жасауға әкелді. Оның ән салған стилі қызу дау тудырды. Тәжірибелі әнші Могубай Курдикар оның виламбит (баяу темп) әнін қызықты деп санамады, ал оның ұстазы Деодхар Гандарваның ән айтуының кейбір аспектілерін сынады, бірақ олардың қарым-қатынасы 1940 жылдардан бастап, Гандарва Бхануматиға үйленгеннен кейін шиеленісті болды. Пандаринат Кольхапуренің Гандарва туралы кітабында Деодхар осы одаққа қарсы болғандығы айтылады. Бірақ сын көбінесе оның виламбит гаякисіне қатысты болды. Оның жылдам темпте ән айтуы, әсіресе Мадхья Лайяны меңгеруі кеңінен құрметке ие болды. Гандарваның екінші әйелі және шәкірті Васундара Комкали онымен бірге бхаджан әнінде ұмытылмас дуэт құрды. Кейде ол оның классикалық әндерін орындауға дауыспен көмектесетін. Олардың қызы Калапини Комкалимат кейіннен ата-анасымен бірге танпурада ойнайтын. Гандарваның музыкалық философиясын оның ұлы Мукул Шивпутра мен қызы, сондай-ақ Мадхуп Мудгал, Виджай Сардешмух және Сатьяшель Дешпанде сияқты шәкірттері жалғастырды. Кумар Гандарва қоры (Мумбай), оның шәкірті Парамананд Ядав құрған, индус музыкасы мен карнатик музыкасын дамытуға көмектеседі. Гандарваның немересі Бхуванеш (Мукулдың ұлы) классикалық әнші ретінде де танымал болды. Ұзақ уақыт бойы Гандарваның музыканттық іс-әрекеттерін оның досы және табла ойнаушысы Васант Ачарекар басқарды. Ачарекар 1950 жылдары Васант Десайдың көмекшісі болды, бірақ кейіннен 1970 жылдардың соңында қайтыс болғанға дейін классикалық әнге сүйемелдеуші ретінде өзін толықтай арнады. Гандарваның маратхи әдебиетінің белгілі жұбы Пу Ла Дешпанде мен Сунита Дешпандемен достық қарым-қатынасы болды. Гандарва сонымен қатар музыка зерттеушісі де болды. Ауру кезінде, толыққанды демалыс алуға кеңес бергенде, ол музыканың әртүрлі аспектілерін ойлап талдаумен шұғылданды. Оның көптеген рагалар, орындау стильдері және композиция түрлері туралы өз пікірлері болды. Гандарва 1977 жылы "Падма Бхушан" орденімен, ал 1990 жылы Үндістанның екінші жоғары азаматтық наградасы – "Падма Вибушан" орденімен марапатталды.
In the late 40s, he was stricken with tuberculosis and was told by doctors that he would never sing again. He was advised to move to the drier climate of Dewas, Madhya Pradesh for his health. For the next six years, Gandharva endured a period of illness and silence. Doctors told him that trying to sing could be fatal and that there was little hope of recovery. Stories of Gandharva in this period depict a man lying in bed and listening to the sounds of nature around him: birds, the wind, and passing street singers. They also detail how he would hum to himself, almost inaudibly. Hess speculates that this was the beginning of Gandharva's radical new conception of the nirguni bhajan, which celebrates a formless (nirguna) divinity. In 1952, streptomycin emerged as a treatment for tuberculosis, and Gandharva began to take it. Gradually, helped by excellent medical support and care from wife Bhanumati, he recovered and began singing again. However, his voice and singing style would always bear the scars of his illness: one of his lungs had been rendered useless, so he had to adapt to singing with a single lung. His first post recovery concert took place in 1953. The illness greatly affected Gandharva's singing in later years – he was to be known for powerful short phrases and his very high voice. Gandharva also experimented with other forms of singing such as Nirguni bhajans (devotional songs), folk songs, and with both ragas and presentation, often going from fast to slow compositions in the same raga. He is remembered for his great legacy of innovation, questioning tradition without rejecting it outright, resulting in music in touch with the roots of Indian culture, especially the folk music of Madhya Pradesh. His innovative approach towards music led to the creation of new ragas from combinations of older ragas. His style of singing attracted considerable controversy. Veteran singer Mogubai Kurdikar did not consider his vilambit (slow tempo) singing interesting and his own teacher, Deodhar, criticized some aspects of Gandharva's singing, but their relationship was strained from the 1940s when Gandharva married Bhanumati. According to Pandharinath Kolhapure's book on Gandharva, Deodhar was against the match. But, the criticism mostly centered on his vilambit gayaki. His singing in faster tempos, particularly his mastery over Madhya laya, was widely revered. Vasundhara Komkali, Gandharva's second wife and also his student, formed a memorable duo with him in bhajan singing. Sometimes, she provided vocal support to his classical renditions. Their daughter, Kalapini Komkalimath, would later accompany both her parents on tanpura. Some of Gandharva's musical philosophy is carried forward by his son Mukul Shivputra and daughter, as well as by students such as Madhup Mudgal, Vijay Sardeshmukh, and Satyasheel Deshpande. The Kumar Gandharva Foundation (Mumbai), formed by his student Paramanand Yadav, promotes the development of Hindustani music and Carnatic music. Gandharva's grandson Bhuvanesh (Mukul's son) has also made a name for himself as a classical singer. For a long spell, Gandharva's activities as a musician were managed by his friend and tabla accompanist Vasant Acharekar. Acharekar was Vasant Desai's assistant in the 1950s but later devoted himself fully to his role as an accompanist to classical singing until his death in the late 1970s. Gandharva had friendly relations with the noted Marathi literary couple Pu La Deshpande and Sunita Deshpande. Gandharva was a musicologist as well. During his illness, when he was advised complete rest, he spent time contemplating different aspects of music. He had his own thoughts about many different ragas, styles of rendition, and different types of composition. Gandharva was awarded the Padma Bhushan in 1977 and India's second highest civilian honour, the Padma Vibhushan in 1990.
Жеке өмір
1946 жылы Гандарва Бханумати Кансқа үйленді. Ол Б.Р.Деодар мектебінде оқуға түсіп, Гандарва оның мұғалімі болып тағайындалды. Екеуі ғашық болды, 1947 жылы үйленіп, Девас қаласына көшіп кетті. Көшкеннен кейін Гандарва туберкулезге шалдықты, бірақ жаңа дәрілердің, тиянақты дәрігерлердің және Бхануматинің күтімі арқасында жазылып кетті. Гандарваның тұңғыш ұлы Мукул Шивпутра 1956 жылы дүниеге келді. Екінші ұлы Яшвордан 1961 жылы туды, бірақ Бханумати бала туғанда қайтыс болды. Оның өлімінен кейін көп ұзамай Гандарва Васундхара Шрихандеге (1931–2015) үйленді, ол да Деодар мектебіндегі оқушыларының бірі болған. Олардың қызы Калапини Комакалимат – танымал әнші.
Gandharva married Bhanumati Kans in 1946. She had enrolled as a student in B. R Deodhar's school, and Gandharva was assigned as her teacher. The two fell in love, got married, and moved to Dewas in 1947. Soon after the move, Gandharva was stricken with tuberculosis, but with the help of new medicines, dedicated doctors, and Bhanumati's nursing, he recovered. Gandharva's first son, Mukul Shivputra, was born in 1956. Their second son, Yashowardhan, was born in 1961 but Bhanumati died during the child birth. Soon after her death, Gandharva married Vasundhara Shrikhande (1931–2015), another of his fellow students at Deodhar's school. Their daughter, Kalapini Komakalimath, is a noted vocalist.
Өлім
Гандарва 1992 жылғы 12 қаңтарда Мадхья-Прадеш штатындағы Девас қаласындағы үйінде ондаған жылдар бойы созылған өкпе инфекциясынан қайтыс болды. Оған толық мемлекеттік құрметпен кремация жасалды және оның жаназасына елдің түкпір-түкпірінен келген жүздеген музыка жанкүйерлері қатысты.
Gandharva died on 12 January 1992, at his Dewas residence, Madhya Pradesh after a long history of lung infection ailment for decades. He was cremated with full state honors and his funeral was attended by hundreds of music lovers from all over the country.
Танымал мәдениетте
"Раштрия Кумар Гандарва Сэмман" сыйлығы 1992 жылы Мадхья-Прадеш үкіметімен музыка саласындағы ең көрнекті таланттарды марапаттау үшін жыл сайын табыс етілетін ұлттық құрмет ретінде тағайындалды. Шабнам Вирманидің "Кабир" жобасындағы төрт фильмнің соңғысы Гандарваның және оның шәкірттерінің өмірін, оның карьерасын және "Ниргун" әншілігіне жасаған саяхатын көрсетеді. Оның "Сунта хай" әні "Кой сунта хай" фильмінің атауына айналды. "Ханс Акела" – Үндістан үкіметінің Фильмдер бөлімі түсірген Кумар Гандарва туралы 78 минуттық деректі фильм, онда оның әйелі, достары мен шәкірттерінен сұхбат алынған. "Мұқкам ваши" – сол аттас екі күндік семинарда жиналған жазбалар негізінде жазылған кітап. Онда Гандарва музыканың мәні туралы ойларын түсіндіреді.
The Rashtriya Kumar Gandharva Samman was established by the government of Madhya Pradesh in 1992 as an annual national honour presented to outstanding talent in the field of music. The last in the series of four movies in the Kabir Project by Shabnam Virmani features the life of Gandharva and his disciples, his career, and his journey into "Nirgun" singing. His song 'Sunta Hai' forms the title of the movie 'Koi Sunta Hai'. 'Hans Akela' is a 78 minutes documentary on Kumar Gandharva made by Films Division of the Government of India, with interviews with various people – wife, friends, students. 'Mukkam Vashi' is a book made on notes collected during a two day workshop of the same name. It collected together the thoughts of Gandharva on the nature of music at a fundamental level.
Мұра
2014 жылдың қыркүйегінде Үндістан поштасы Гандарваның хиндустани музыкасына қосқан үлесін еске алу үшін оның суреті бар пошта маркасын жариялады.
In September 2014, a postage stamp featuring Gandharva was released by India Post commemorating his contributions to Hindustani music.