Кіріспе

Заңнама комитеті

Америка Құрама Штаттары Сенатының Барлау жөніндегі арнайы комитеті (кейде Барлау комитеті немесе SSCI деп аталады) – Америка Құрама Штаттарының Барлау қауымдастығын – атқару және заңнама тармақтарының басшылары үшін ақпарат пен талдау ұсынатын федералдық үкімет агенттіктері мен бюроларын қадағалауға арналған. Комитет 1976 жылы 94-ші Конгресспен құрылған. Комитет "арнайы" болып табылады, себебі мүшелігі уақытша және палата мүшелері арасында ауысып отырады. Комитет 15 мүшеден тұрады. Осы орындардың сегізі келесі комитеттердің әрқайсысының бір көпшілік және бір азшылық мүшесіне бөлінеді: Ассигнованиялар, Қарулы күштер, Сыртқы қатынастар және Әділет. Қалған жеті адамның төртеуі көпшіліктің, ал үшеуі азшылықтың мүшелері. Қадағалау міндеттерінің бір бөлігі ретінде Комитет президент ұсынған барлау бюджетін жыл сайын қарап шығады және барлау қауымдастығын құрайтын әртүрлі азаматтық және әскери агенттіктер мен департаменттерге ассигнованияларды бекітетін заңнаманы дайындайды. Бұл құрылымдарға Ұлттық барлау директорының кеңсесі, Орталық барлау агенттігі, Қорғаныс барлау агенттігі, Ұлттық қауіпсіздік агенттігі, Ұлттық геокеңістіктік барлау агенттігі, Ұлттық барлау кеңсесі, сондай-ақ Мемлекеттік департамент, Федералдық тергеу бюросы, Қаржы департаменті және Энергетика департаментінің барлаумен байланысты бөлімшелері кіреді. Комитет АҚШ Армиясының, Әскери-теңіз күштерінің, Әскери-әуе күштерінің және Теңіз жаяу әскерлерінің барлаумен байланысты бөлімшелеріне қатысты өкілеттіктерді ұсыну бойынша Сенаттың Қарулы күштер комитетіне ұсынымдар береді. Комитет сондай-ақ барлау қызметі мен бағдарламаларын мерзімдік тексерулер, аудиттер және инспекциялау жүргізеді.

Тарих

Ақпараттық комитет алдында Чирк комитеті (1975 ж.). Сенатор Дэниел К. Иноуэй (Демократ, Гавай штаты) комитет құрылғаннан бастап 1979 жылға дейін комитеттің бірінші төрағасы болды. 2004 жылдың 8 шілдесінде комитет АҚШ Ақпараттық қоғамдастығының Иракқа қатысты соғысқа дейінгі барлау бағалаулары туралы есебін жариялады, ал 2008 жылдың 5 маусымында ұзақ күткен "екінші кезең" тергеу есебінің бөлігін жариялады. Бұл есеп Буш әкімшілігінің жоғары лауазымды шенеуніктерінің соғысқа дейінгі мәлімдемелерін сол кездегі барлау ақпаратымен салыстырды. 2008 жылдың 6 наурызында Сенат жетекшілігіне жолдаған хатында Комитеттің 15 мүшесінің 14-і жылдық барлау бюджетін дайындау үшін Сенаттың жаңа Ақпараттық Ассигнованиелер кіші комитетін құруды ұсынды. Аталған кіші комитетте Ақпараттық комитет мүшелері көптеп өкілдік ететін болып, Комитеттің атқарушы биліктің барлау органдарына ықпалын күшейтетін және Ұлттық барлау бағдарламасының жылдық бюджетін ашық жариялауды талап ететін еді. Дегенмен, Сенаттың Ассигнованиелер комитетінің жетекшілігі бұл ұсынысқа қарсы шықты. 2013 жылдан бастап және одан кейін Эдвард Сноуденнің NSA байланыс бақылауы туралы ақпаратты жариялағаннан кейін SSCI қайтадан назар аударды. Сенатор Дианна Файнштейн және SSCI бұл мәселе бойынша бірнеше мәлімдеме жасады, олардың бірі қызу пікірталас тудырды: NSA АҚШ азаматтарының ұялы телефондар арқылы орналасқан жерін бақылайды. Кейіннен SSCI штаб директоры Дэвид Граннис, NSA ұялы телефондардың орналасқан жерін жинамайтынын мәлімдеді, сенатордың "импровизациялап сөйлегенін" айтты. SSCI кейіннен 2014 жылдың наурызында ЦРУ-ның азаптау саясаты туралы есепті жариялауға дауыс беріп, 2014 жылдың желтоқсанында оны жариялады, бұл оның танымалдылығын арттырды. 2017 жылы SSCI 2016 жылғы АҚШ сайлауына Ресейдің араласуын, Ресей үкіметінің өкілдері мен Дональд Трамптың президенттік науқанының мүшелері арасындағы ықтимал байланыстарды және АҚШ-тағы сайлау процестерінің қауіпсіздігін тергей бастады. 2020 жылдың 21 сәуірінде SSCI (сол кезде республикашыл Ричард Берр төрағалық еткен) барлау қоғамдастығының бағалауы "біркелкі және дұрыс құрылған" деген қорытындымен көптеген өңдеулер енгізілген есепті жариялады. Осылайша SSCI барлау қоғамдастығының Путиннің "2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауына араласуының" Трамптың пайдасына "ерекше және агрессивті" болғаны туралы мәлімдемесін қолдады. Дегенмен, Трамптың науқаны мен Ресей арасында тікелей келісімге келгенін көрсететін ешқандай дәлел табылған жоқ. 2018 жылы SSCI қауіпсіздік директоры Джеймс Вольф құпия құжаттарды ол қарым-қатынаста болған тілшіге жібергені үшін ФБР-ге жалған мәлімдеме бергені үшін тұтқындалды және сотталды. 2020 жылдың 14 мамырында 2016 жылғы сайлауға Ресейдің араласуын тергеуді басқарған сенатор Берр COVID-19 пандемиясы кезінде сенатор Беррдің ішкі саудасы бойынша жүргізіліп жатқан тергеулерге байланысты SSCI төрағасы лауазымынан кетті. Сенатор Макконнелл 2020 жылдың 18 мамырында Марко Рубионың Бёррдің орнын уақытша басатынын жариялады.