Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Меровингтер патшасы (шамамен 500 – 547 ж.ж.)
Теудеберт I (504 – 548 ж.ж.) – 533 жылдан 548 жылы қайтыс болғанға дейін Аустразияның Меровингтер патшасы болды. Ол Теудерик I-нің ұлы және Теудебальдтың әкесі.
Merovingian king of Austrasia (c.500 547)
Theudebert I (504 – 548) was the Merovingian king of Austrasia from 533 to his death in 548. He was the son of Theuderic I and the father of Theudebald.
Тарих
Әкесінің тұсында жас Теодеберт өзінің қабілетті жауынгер екенін көрсетті. 516 жылы ол солтүстік Галлияға шабуыл жасаған Дания патшасы Хлочилайхтың (Беовульфтің Гигелаки) басқаруындағы әскерді жеңді. Оның беделі Септиманияда вестготтарға қарсы жүргізген бірнеше әскери жорықтары арқылы одан әрі артты. Әкесінің қайтысымен Теодеберт патшалығын мұраға алу үшін өзінің інілері Хильдеберт пен Клотер I-мен күресуге мәжбүр болды. Ақырында, оның әскери шеберлігі Хильдебертті даудан бас тартып, Теодебертті өзінің мұрагері ретінде қабылдауға итермеледі. Рим империясы құлағаннан бері франк патшалары Византия императорына әрдайым белгілі бір құрмет көрсеткен, бірақ Теодеберт өзінің төмен мәртебесін қабылдамады: мысалы, ол өзінің суреті бар алтын монеталарды соғып, императорлық дәстүрді бұзды. Бұрынғы франк патшалары императорлық қағидаларды сақтап, императордың бейнесі салынған алтын монеталарды айналымға шығарған. Таңқаларлық емес, византиялық хронист Агатий Константинопольде византиялықтардың Теодебертті Фракияға шабуыл жоспарлап отыр деп күдіктенгені туралы хабарды жазды. Теодеберт, сол замандағы басқа франк билеушілері сияқты, қалаған кезде бірнеше әйелге үйленді. Әкесінің патшалығының мұрагері ретінде ол Ломбардтар патшасы Вахоның қызы Визигардқа құдаланды. Мұндай саяси одақ Меровинг патшалары үшін сирек кездесетін жағдай еді. Теодеберт оны оңтүстік Галлиядағы жорық кезінде кездескен галло-римдік Дютерияға тастап кетті. Дегенмен, оның қолдаушылары Визигардқа жасаған қатысысына наразы болды, мүмкін саяси себептерге байланысты, және Теодебертті оны қайтаруға көндірді. Бірақ Визигард көп ұзамай қайтыс болды, ал Теодеберт тағы да үйленді. Әскери шеберлігімен ғана емес, Теодеберт замандастарының Галл (француз) шіркеуін демеуі үшін мақтауға ие болды. Бұл жағынан Григорий Турский оған ерекше мақтау айтады, ал оның діншілдігін Фортунат та атап өтеді. Теодеберт өзінің билігінің 14-ші жылында (547 жылдың соңында немесе 548 жылдың басында) қайтыс болды. Ол аң аулау кезінде бизонның шабуылынан қаза тапты. Оның Дютериядан туған ұлы Теодебальд оның орнына отырды. Көптеген Меровинг патшаларының басынан өткендей, Теодебальдтың билікке келуі бейбіт болды.
During his father's reign, the young Theudebert had shown himself to be an able warrior. In 516 he defeated a Danish army under King Chlochilaich (Hygelac of Beowulf) after it had raided northern Gaul. His reputation was further enhanced by a series of military campaigns in Septimania against the Visigoths. Upon his father's death, Theudebert had to fight both his uncles Childebert and Clotaire I to inherit his father's kingdom. In the end, his military prowess persuaded Childebert to abandon the dispute and adopt Theudebert as his heir. Since the fall of the Roman Empire, the Frankish kings had always shown a certain deference to the Byzantine Emperor, but Theudebert rejected his status as an inferior leader: for example, he broke imperial custom by minting gold coins containing his own image. Hitherto former Frankish kings had respected imperial convention and circulated gold coins with the image of the emperor. Not surprisingly, perhaps, the Byzantine chronicler Agathias recorded the rumour in Constantinople that the Byzantines suspected Theudebert of planning an invasion of Thrace. In common with other Frankish rulers at the time, Theudebert took several wives as and when he wanted. As heir to his father's kingdom, he was betrothed to Wisigard, daughter of Wacho, king of the Lombards. This sort of political match was rare for the Merovingian kings. Theudebert abandoned her for Deuteria, a Gallo Roman he had met while on campaign in southern Gaul. However, his supporters were not best pleased by his treatment of Wisigard, perhaps because of the political dimension, and persuaded Theudebert to take her back. Wisigard, though, soon died, and Theudebert married again. As well as being renowned for his military prowess, Theudebert was lauded by contemporaries for his patronage of the Gallic (French) Church. Gregory of Tours reserves special praise for him in this regard, but his piety is also mentioned by Fortunatus. Theudebert died in the 14th year of his reign (at the end of 547 or the beginning of 548). He was killed by a bison during a hunting party. Theudebald, his son by Deuteria, succeeded him. In contrast to that experienced by many Merovingian kings, Theudebald's accession was peaceful.